Xumsun hesablanması İslam təqvimi ilə olması şərtdirmi?


(Ənfal-41) - Ayədən də göründüyü kimi xums mənəvi, ictimai və iqdisadi təsirlərlə dolu olan əməldir. Bu əməl müsəlmanların sağlamlığına və rifahına xidmət edir.
Xums üçün ilə ərzində bir gün təyin edilməlidir. İnsan il ərzində bütün ehtiyaclarını ödədikdən sonra əlində qalan qazancının beşdə birini dinin etibarlı və səlahiyyətli nümayəndələrinə verməlidir. İl ərzində təyin olunan həmin günün İslami təqvimlə (hicri), yaxud miladi ilə olması barədə redaksiyamıza suallar ünvanlanır.
Bu barədə Ayətullah Seyyid Əli Xameneinin dəftərxanasına sual ünvanlanıb. Cavab: Mükəlləf hicri və ya şəmsi təqvimini seçməkdə ixtiyar sahibidir. Lakin bir şeyi bilməlidir ki, ümumiyyətlə xüms ilinin təyini ixtiyari deyil, vacib bir əməldir. Bu hesablama ilk qazancın əldə edilməsi ilə başlayır.


Naməhrəmlə real və virtual ünsiyyyət zamanı özünənəzarəti necə etmək olar?


Bu barədə bəzi tövsiyələrə diqqət edək:
1. Əgər kiminsə bir başqasını sevməsi evlənmək niyyətilə olarsa, gərək dərhal evliliyin zəminələrini hazır etsin. Münasib yolla elçiliyə gəlsin və bu məsələni dini və ürfi qaydada həll etməyə çalışsın. Ancaq əgər evlənmək niyyəti yoxdursa, bu sevgi onu Allahdan qafil edəcəkdir, zehni, fikiri giriftarlıqlar yaradacaqdır. Gərək təcili öz hisslərini nəzarətə alsın. Qiyamətin dəhşətini göz önünə gətirib, aqibətini məhv olmaqdan xilas etsin.
2. Kimisə nəticəsiz sevmək – get-gedə insanı o kəsə bağlayar və insan ifrat şəklində həmin kəsdən asılı edir. Bu hal da ciddi ruhi sarsıntıya, depressiyaya gətirib çıxardır ki, insana mənfi nəticələr gətirir. Ruhi xəstəliklər isə insanın izzət və şəxsiyyətini məhv edir.
3. Naməhrəmə evlənmək hədəfi olmadan simpatiya bəsləmək insanı şeytanın tələsinə salacaq və onu şeytani xəyallara aparacaq. İnsan iradəsiz və süst bir durumda olaraq, mənliyini itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalacaq...


Cadugərin yanına getməyin pisliyi haqda məsumlar nə buyurmuşlar?!


Hədislərimizdə oxuyuruq ki, sehrbazlar və cadugərlər əgər tövbə etməsələr, heç bir zaman behiştə daxil olmayacaqlar. Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Üç tayfa behiştə daxil olmayacaqdır: daima şərab içən, o kəsin ki, peşəsi sehrdir, o kəs ki, qohumluq əlaqəsini kəsmişdir”.
İmam Sadiqdən (ə) gələn başqa hədisdə oxuyuruq ki, buyurur: “Kahin (qeybdən xəbər verən), münafiq, şərabxor, söz gəzdirən behiştə daxil olmayacaqdır”.
Əmirəl-möminin (ə) nəql edir ki, bir qadın Peyğəmbərin (s) yanına gəlir və deyir: “Bir ərim vardır ki, mənimlə kobud rəftarlar edir. Mən də bir cadu etdim ki, mənimlə məhəbbətlə rəftar etsin”.


İslami baxımdan məzarların üzərinə gül, ətir və bu kimi şeylər aparmaq olarmı?


İnsanlar bəzən ziyarətgahlara, yaxınlarının qərlərini ziyarətə gedərkən gül və ətirlərdən, onlardan qalmış hədiyyələri, yaxud bu kimi şeyləri ora aparır, məzarların üzərində buxur (ətirli bitki) yandırırlar. Bu kimi əməllərin dinlə zidd olması barədə “Hawzahnews.com” agentliyi Ayətullah Şeyx İshaq Fəyyazın dəftərxanasına sual ünvanlayıb:
Sual: Məzarları ziyarətə getmək, ora gül, ətir, əşalar aparmaq, yaxud orada buxur (ətirli çubuğ) yandırmağın hökmü nədir? Bu küfr və şirkə bənzəmirmi?
Cavab: Xeyr! Bu küfrə bənzəmir. Bu işləri görməyin eybi yoxdur. Amma elə olmalıdır ki, meyyitin hörmətini aradan aparmasın.


Gündəlik namazların sıra ardıcıllığı vacibdirmi?


Bu namazların məxsus vaxtları ilə bərabər müştərək vaxtları vardır ki, zöhr və əsr namazları, həmçinin məğrib və işa (xiftən) namazlarının müştərək vaxtları vardır.
Sual: İkinci namazı birincidən əvvəl (məsələn, işa namazını məğribdən əvvəl) qılan şəxsin namazı səhihdirmi?
Cavab: Səhvən, yaxud qəflət üzündən ikinci namazı qabağa salsa və namaz bitdikdən sonra xatırlasa, namazı səhihdir. Amma qəsdən ikinci namazı qabağa salsa, namazı batildir.


Camaat namazında fərdlər arasında olan məsafə nə qədər olmalıdır?


Bəzi hallarda səffləri düzgün sıralanmasına riayət olunmur, yaxud müsafir namazı qılanlar ön cərgələrə keçib, ikinci rəkətdən sonra namazı bitirirlər. Arxa sıralarda olanlar isə bundan narahat olurlar. Bu barədə redaksiyamıza ünvanlanan sualı böyük İslam müctəhidlərinin fətvaları əsasında cavablandırırıq:
1-Əgər fasilə vermədən 2-ci dəfə qoşulsa camaat namazı səhihdir.
2-Əgər digər İmama yaxın olan insanların İmamla, sağ və ya sol tərəfdə olan adamla 1metr 20 sm.dən az məsafə olarsa işkalı yoxdur.
3-Namaz qılanlar arasındakı fasilənin bir insanın əhatə etdiyi (səcdə halında) yerdən az olarsa işaklı yoxdur.


İslam fiqhində məskunlaşma və vətən seçməklə bağlı qaydalar necədir?


Cavab: İnsanın vətəni (yaşadığı yer) iki qismdir: Əsli və əxzi. -Əsli odur ki, insan orada doğula, bir müddət orda yaşaya və orada böyüyüb boya-başa çata. -Əxzi isə sonradan seçilə (məsələn yaşadığı şəhəri dəyişə). Gərək şəxsin orda yaşaması 7 və ya 8 ildən az olmasın. 2)-Elə isə “əxzi” (sonradan seçiln) yerin (vətənin) meyarı nədir?
Cavab: Yaşadığı yerin insan üçün şəri vətən seçilməsi üçün gərək insan ya daimi qalmaq qəsdi edə, yaxud nə qədər burda yaşayacağını bilmirsə orada qalmaq niyyəti etməlidir. Əgər vaxt təyin edəki 10 il, yaxud 15 il burada yaşayacaq bu halda oranın onun üçün şəri vətən olması məlum deyil. Gərək uzun müddət qalmaq qəsdi (niyyəti) etsin. Məsələn 40-50 il qalmağı qəsd etsin. Bir yeri şəri vətən seçmək üçün insanın gərək qəti fikri ola. Əgər bir kəs nə qədər qala bilməyəcəyi bir yerdə yaşaya və camaat onu orada yaşayan hesab edərsə (ən azı 7 il) ora onun vətəni hesab edilir. Ayətullah Xameneinin fətvaları əsasında.


İslam şəriəti baxımından evdə it saxlamağın hökmü nədir?


Cavab: -İt zatən nəcisul-eyindir (bütünlüklə nəcisdir). Etiyac olmadığı surətdə it saxlamaq kərahətlidir. Tıbii ki, paklığa riayət olunduğu halda ov itlərinin və qoruyucu itlərin (həyətdə) saxlanılmasının eybi yoxdur. (Ayətullah Lənkərani)
-İtin alış-verişi caiz deyil. Yalnız ov itndən başqa. Nəcis olsalar belə ov itlərinin qulluğunun heç bir maneəsi yoxdur. İt saxlanılan evdə namaz qılmaq məkruhdur (evdə). Onlara aid bir şeylər almağın öz-özündə işkalı yoxdur. (Ayətullah Sistani)
-Ov itləri ilə, keşik çəkən itlərdən savayı digər itləri saxlamaq məzəmmət olunmuşdur. Xüsusən də özünü qeyri müsəlmanlara oxşatmaq üçün olarsa və onların mədəniyyətinə rəvac verici olarsa haramdır. (Ayətullah Xamenei) Qeyd edək ki, insanın itlə bir mənzil daxilində yaşaması yol verilməzdir.


Borclu adam fitrə zəkatını verməlidirmi?


Özlüyündə borclu olmaq, insanı fitrə zəkatından azad etmir. İnsan edə bilər ki, borclu olsun, amma rifah durumuna xas həyat tərzi keçirsin. Fitrə zəkatından azad olmağın meyarı – insanın fəqir olmasıdır. Yəni, öz aylıq dolanışığını təmin etməkdə böyük çətinlik çəkməsidir. Başqa sözlə desək, insan zəruri həyat ehtiyaclarını qarşılamaqda çətinlik çəksə, fəqir hesab edilir və fitrə zəkatından azad olur. Fitrə zəkatı aqil (psixiki baxımdan normal), baliğ (həddi-büluğa çatmış), huşu başında olan, eyni zamanda fəqir və miskin olmayan insana vacibdir.
Fitrə zəkatı olaraq, 1 sa (təqribən 3 kq) çörək, buğda, düyü və s. və yaxud onların pulu götürülür. Bayram axşamı (Ramazan bayramından öncəki gecə) şam azanından sonra çıxılan fitrə zəkatı, bayram günü bayram namazınadək verilir. Bayram namazını qılmayan şəxs, fitrə zəkatının verilməsini günorta azanınadək təxirə sala bilər...


Ramazan bayramının fitrə zəkatı və bu barədə ətraflı məlumatlar


Fitrə zəkatı barədə bəzi məsələlər:
1-İnsan (ailə başcısı) gərək bayram axşamı, günün batan vaxtı (azan vaxtı, yaxud bir az əvvəl) evində olan hər kəsin zəkatını versin. İstər böyük olsun, istər kiçik, istər müsəlman olsun, istər kafir, istər yaxından olsun, istər uzaqdan gəlsin, ev sahibinə vacibdir.
2- Fitrə zəkatını hər bir kəs imkanı müqabilində arpa, buğda, kişmiş, xurma, düyü, qarğıdalı və bu kimi şeylərdən fitrə ayırmalıdır.
3- Fitrə çıxaran hər bir şəxs adı çəkilən malların hər hansı birindən 3-kq miqdarında, yaxud bu malın pulunu verə bilər.
4- Fitrə zəkatı bayram axşamında aqil, həddi-büluğa çatmış, azad, heç kimin qulu olmayan, heç kimin çörək yeyəni olmayan, fəqir olmayan hər kəsə vacibdir.
5- Yoxsul olan, özünün və ailəsinin illik xərclərini ödəyə bilməyən kəsə vacib deyil...


© Gürcüstan - İslami Təhqiqat qrupu 2012 . Flag Counter