Niyə Allah bütün bəndələrinin hidayət olmasını iradə etməmişdir?


«Və əgər istəsəydik, hər bir kəsə (möminə və kafirə) (onlar boyun əyənə qədər möcüzəni təkrar etməklə, iradədə-istəkdə məcburiyyət tətbiq etməklə) ona münasib doğru yol göstərərdik. Lakin Mənim sözüm (əzəldən) sabitdir və həyata keçəcəkdir, mütləq Cəhənnəmi (Mənim dəvətimi, dəlil-sübutumu tamamlandıqda da qəbul etməyən) cinlər və insanlarla dolduracağam!». (“Səcdə”, 13). Bu ayədən də göründüyü kimi, Allah hər bəndəsinin hidayət olmasını iradə edər. Ancaq bu, insanın özüdür ki, hidayət olmağını istəməz.
Bu ayədən belə nəticələr çıxartmaq olar:
1. İlahi hidayət iki yerə bölünər: təkvini və təşrii. Təkvini hidayət – ümumi hidayətdir və bütün məxluqlara şamil olur. Allah, fitrətinə qoyduğu sifətlərin vasitəsilə onu hidayət edər. Təşrii hidayət o hidayətdir ki, ağıl sahiblərinə aid edilir. O kəslərə ki, əqidə və etiqad mövzularında Allahdan bəhrə aparmaq iqtidarındadırlar. Bu hidayət əslində bütün insanlar üzərində minnət olar. İnsan, bu hidayətlərin hər iki növünə də malik olar. Ancaq ikinci yoldan istifadə etməsi öz seçimindən asılıdır....


Tövhidə iman gətirənin 4 bəhrəsi nələrdir?!


Tövhid – İslam dininin ən böyük sütunudur ki, hər bir müsəlman bu sütunu möhkəm saxlamalıdır. Allahın yeganə olmasına etiqad bəsləməli və Ona şərik qoşmamalıdır.
Tövhid etiqadı dinimizin əsasını təşkil etdiyi kimi, həm də bir çox bəhrələri vardır. Bunlarla tanış olaq:
1. Azadlıq. Tövhidin faydalarından biri – azadlıqdır. Hər kim tək olan Allahı qəbul edərsə və bilərsə ki, O, hər şeyə qadirdir və hər bir xəlq – Onun məxluqudur, heç bir zaman heç kəsə baş əyməz və heç kəsə yaltaqlanmaz. Ən böyük hegemonlar belə onu sındıra bilməz və o, ancaq Allaha baş əyər. “Çünki sizin Allahınız tək olan Allahdır. Buna görə də Onun qarşısında təslim olun və (ey Peyğəmbər, sən) təvazökar və xalis (niyyət və əməlli)lərə müjdə ver”. (“Həcc” 34).
2. Şeytandan amanda qalmaq. “Çünki, onun iman gətirən və özlərinin Rəbbinə təvəkkül edən kəslər üzərində (vəsvəsə etməkdən savayı başqa) bir hökmranlığı yoxdur”. (“Nəhl” 99)...


Islam maarifinə əsasən İmamın olmasının hansı beş fəlsəfəsi vardır?!


İmamətin zəruriliyi və fəlsəfəsi həmin o şeydir ki, nübuvvətə aiddir. Bir fərqlə ki, yeni din gətirməz. İmamət nə üçün zəruridir?
1. Quranı təfsir etmək üçün. Həzrət Peyğəmbərin (s) vəzifələrindən biri Quran ayələrini insanlar üçün təfsir etmək və mənalandırmaq olmuşdur. Allah Təala Həzrət Peyğəmbərə (s) xitab edərək buyurur: “(Onları) aydın dəlillər (möcüzələrlə) və ibrətamiz səma kitabları ilə (göndərdik) və sənə də bu zikri (Qur’anı) nazil etdik ki, insanlara onlara nazil olanı açıqlayasan və bəlkə düşündülər”. (“Nəhl” 44).
2. Mübahisələr zamanı qazilik etmək. Yəni, əgər iki nəfər bir-biri ilə münaqişədə olarsa, onlara qazilik edib, haqlı olanı üzə çıxartmaqdır.
“(Şəriət sahibi olan peyğəmbərlərin göndərilmələrindən qabaq) bütün insanlar tək bir dəstə idilər (səmavi şəriətsiz öz ağıllarının tələbi əsasında yaşayırdılar. Amma yavaş-yavaş özlərinin dünya işlərində ixtilafa düçar oldular). Beləliklə Allah peyğəmbərləri (səmavi din və şəriətlə) müjdə verən və qorxudan olaraq göndərdi və onlarla birlikdə insanların arasında onların bir-birləri ilə ixtilafa düçar olduqları şey barəsində hökm çıxarmaq üçün haqq olaraq (və uca, ali və əqlani bir hədəf üçün səmavi) Kitab nazil etdi”. (“Bəqərə” 213)...


Hz Peyğəmbər (s) nəslindən olan Seyyid-lərin neçə qolu var?!


Seyid sözünün Qurandakı mənası – sərvər və rəhbər deməkdir. Seyidlər – Həzrət Peyğəmbərin (s) nəsillərindən gələn insanlardır. Əhli-Beyt (ə) məktəbinin nəzərinə görə, seyidlərin əsas iki qolu mövcuddur.
Birinci qol - Ələvi seyidlərdir. İmam Əlinin (ə) üç övladı olan Muhəmməd ibni Hənəfiyyə, Həzrət Əbülfəzl-Abbas və Ömər ibni Əlinin nəslini Ələvi seyidləri adlandırırlar.
Ancaq İmam Həsən (ə) və İmam Hüseynin (ə) nəslindən gələn insanları Haşimi seyidləri və ya Həsəni və Hüseyni seyidləri adlandırırlar.
Bəs Həsəni seyidləri kimlərdirlər? Bu nəslin kökü – Həzrət İmam Həsən Müctəbaya (ə) çatır. Bu nəsildən olan insanlar tarix boyu siyasi və ictimai işlərdə fəal iştirak etmişdilər. O cümlədən, Həsəni seyidləri zalımlara qarşı qiyamlar da törətmişdilər. İslam ümmətinin müxtəlif nöqtələrində ədaləti bərpa etmişdilər.
Hal-hazırda Təbatəbai, Müdəssir, Həkim kimi dahi alimlərin nəsli – Həsəni seyidləridir. Tarixin yazdığına görə, İmam Həsənin (ə) 8 övladı olmuşdur. Onların üçü İmam Hüseynlə (ə) həccə gəlmiş və ehram halında vəfat etmişdilər.


İslam dininin müxtəlif məzhəbləri –hansı 10 mərhələ ilə yaranmışdır?!


Təəssüf ki, tarixin gedişatı boyu müqəddəs dinimiz müxtəlif məzhəblərə bölünmüşdür. Bu məzhəbləri tanıyaq. Həzrət Peyğəmbərin (s) vəfatından sonra yaranan məzhəblər:
1. İmam Əli (ə) vilayətini Allah tərəfindən təyin edilən vəsi kimi qəbul edənlər (haqq məzhəb).
2. İmam Əlini (ə) Peyğəmbərdən (s) sonra gələn övliyalar kimi qəbul edənlər.
3. İmam Əlinin (ə) başqalarından üstün olmasını qəbul edənlər.
İmam Əlinin (ə) şəhadətindən sonra yaranan məzhəblər:
1. İmam Həsəni (ə), İmam Hüseyni (ə) və onlardan sonra İmam Səccadı (ə) məsum İmam qəbul edənlər (haqq məzhəb).
2. Həzrət Əlini (ə) diri hesab edənlər. Onların əqidəsinə görə İmam Əli (ə) ölməmişdir.
3. Kisaniyyə məzhəbi. Bu məzhəbin davamçıları Muhəmməd ibni Hənəfiyyəni İmam hesab edirlər...


Həzrət Peyğəmbərin (s) buyurduqlarının hamısı vəhy olmuşdur, yoxsa yox?


Nəzər sahibləri bu mövzu haqqında deyirlər ki, Həzrətin (s) buyurduqlarının hamısı vəhy olmuşdur. Bu ayənin söylədiyi kimi: “O, (Qur’anın və İlahi tapşırıqların çatdırılmasında) əsla nəfsi istəkləri ilə danışmır. Dedikləri – yalnız (yuxarı aləmdən) ona ilham olunan vəhydir”. (“Nəcm” 3-4).
Həzrət Peyğəmbərin (s) sünnəti – hüccətdir və o Həzrətin (s) sözləri, sükutu qətiyyən nəfsi əsasında olmamışdır, vəhy əsasında olmuşdur. Adi həyatında belə, heç zaman nəfsinin buyurduqlarına tabe olmamışdır. İlahi peyğəmbərlərin (ə) Allahla xüsusi rabitəsi olmuşdur. Bu rabitə sayəsində əhkamı və dini təlimləri qəbul etmişdilər. Sonra isə insanlara elan etmişdilər. Bu rabitə – çox qarışıq bir rabitədir. Bəşər onu dərk etməkdən acizdir. İnsan ancaq ağlının səviyyəsi qədər vəhyi tanıya bilər.
Vəhyin mənası – elmi çatdırmaqdır. Vəhyin əsil xüsusiyyəti budur ki, gizli və tez şəkildə peyğəmbərə (ə) təqdim olunar. Ən çox elm və idraka aiddir, əməl və təhrikə deyil. Baxmayaraq ki, insan əməl meydanında ağlından yardım alır, ancaq bu, vəhyin mahiyyətini izah edə bilmir...


Allahın təqdirinə razı olmaq nə deməkdir?


Allahın təqdirinə razı olmaq dedikdə, müşkül və çətinlik zamanı, xəstəlik zamanı gileylənməmək və İlahi hikmətə etimad etmək nəzərdə tutulur.
O zaman ki, insan zahirdə xəstəliyə nəzər salır, ağrı və əziyyətdən başqa bir şey görmür. Ancaq o zaman ki, Quran ayəsinə və hədislərə nəzər salırıq, görürük ki, xəstəlik də belə, Allahın insana əta etdiyi nemətlərdəndir. Eləcə də, əgər iqtisadi çətinliklərimiz, hansısa müşküllərimiz varsa, bunların hamısı İlahi hikmət üzərindən baş verər. Ona görə də narazılıq yerinə, onunla barışmaq və razı olmaq – daha bəyənilən əməllərdən hesab olunur.
Əlbəttə, bu, o demək deyildir ki, insan ruzi qazanmaq üçün heç bir səy göstərməsin və desin ki, Allah belə təqdir etmişdir. Xeyr, insan gərək əlindən gələni etsin və nəticəsinə görə isə Allaha təvəkkül etsin. “Mal və övladlar – dünya həyatının zinət və bəzəyidir. (Haqq etiqad, mənəvi fəzilətlər və yaxşı əməllər kimi) gözəl əbədilər isə sənin Rəbbinin yanında mükafat baxımından daha yaxşı və (dünya və axirətdəki nəticələrinə) ümid bəsləmək baxımından daha gözəldir”. (“Kəhf” 46)...


İmam Hüseyn (ə) qiyamının əsil səbəbi nə idi?


Tarix nəql edir ki, bir gün Fərzdəq, İmam Hüseynə (ə) deyir: “Ya ibni Rəsulallah! Kufəyə tərəf hərəkət etmə”. Həzrət (ə) cavabında buyurur: “Ey Fərzdəq! Bu qövm şeytana qapılıb, İlahi itaəti tərk edirlər. Yer üzündə fəsad törədirlər, İlahi sərhədləri batil edib, şərab içirlər”. İmamın (ə) bu cavabından onun qiyamının hədəfləri ilə tanış olmaq olar. O Həzrət (ə), insanları əmr-be-məruf və nəhy-əz-munkər etmək üçün qiyam etmişdi. İmamın (ə) zamanında İlahi əhkamları dəyişdirirdilər və müsəlmanları yollarından azdırırdılar. Allahın haramını halal elan edirdilər. Yezid (lən) və tərəfdaşları aşkar şəkildə şərab içirdilər. Ona görə də İmam (ə) üzərinə düşən bu vacibatı yerinə yetirmək üçün qiyam edir və öz etirazını bildirir. İlahi hökmlərin dəyişməsinə imkan vermir. İmam Hüseynin (ə) Kufəyə hərəkət etməsinə etiraz edənlərdən biri də Mərvan olmuşdur. O, İmam (ə) hərəkət etməzdən əvvəl onun yanına gəlir və Yezidə beyət etməsini istəyir. Həzrət (ə) cavabında buyurur: “İslamın “Fatihə”si oxunmuşdur”
Çünki əgər İmam (ə) Yezidə (lən) beyət etsəydi, cəddinin qurduğu bütün hər şeyi əldən vermiş olacaq və İlahi hökmlərin aradan getməsinin qarşısıni almayacaqdı. Həzrət (ə) nə qədər ağır şəraitdə qərar tutsa da, Yezidə (lən) qarşı çıxmağı üstün bilir və bu yolda canını qurban verir ki, din aradan getməsin.


Digər məzhəb alimlərinin nəzərində İmam Hüseynin (ə) qiyamının izahı?!


Digər məzhəb alimləri tarix boyu İmam Hüseynin (ə) qiyamı ilə bağlı müxtəlif nəzərlərə malik olmuşdular. Ümumi olaraq, onları iki dəstəyə bölmək olar:
1. Yezidə (lən) bəraət qazandıranlar. 2. İmam Hüseynin (ə) tərəfdarları.
Birinci dəstəyə aid olan alimlər, daha çox Müaviyyəyə (lən) dəstək vermək üzündən Yezidin (lən) cinayətlərinə müəyyən mənada bəraət qazandırmış, öz yanlış mövqelərini müxtəlif bəhanələrlə əsaslandırmağa çalışmışlar. Təbii ki, onların bu mövqeləri əhli-təsənnünün görkəmli alimləri tərəfindən sərt tənqid edilmişdir. Biz daha çox ikinci dəstəyə aid olan alimlərə nəzər yetirəcəyik.
1. Əbul-Fərəc. Əbül-Fərəc İmamın (ə) tərəfdarlarından olaraq, Yezidin əməlini tənqid etmişdir. O, həmişə Yezidi lənətləyirdi. Onun 12 İmamın (ə), Həzrət Xədicənin (s.ə) və Xanım Fatimənin (s.ə) fəzilətlərini zikr etdiyi kitabı vardır. Bu kitabda Yezidin (lən) fitnə-fəsadlarından bəhs etmiş və onu lənətləməyi caiz hesab etmişdir.
2. Cəlaləddin Süyuti. Bu alim təəssübkeş olmasına baxmayaraq, Yezidin (lən) əməlini cinayət adlandırmış və Kufə əhlinin vəfasızlığından, Kərbəla hadisəsindən öz kitablarında bəhs etmişdir.



Cəfəri məktəbinə görə xəlifə hansı vəzifələri yerinə yetirməlidir?!


Şiə məktəbinə əsasən Peyğəmbərdən (s) sonra təyin olunan xəlifə gərək iki vəzifəni öhdəsinə götürsün:
1-Zahiri məsələlərin idarəsində, İslam şəriətinin qanunlarının qoruyucusu və icraçısı olmalı və əsl dinin yaşamasında möhkəm dayanmalıdır. Xəlifə islam ümmətinin əlində olan xums, zəkat, maliyyat, döyüş qənimətlərini düzgün şəkildə müsəlmanların arasında bölüşdürməlidir.
2-Mənəvi rəhbərlik etməsi, Peyğəmbər (s) xəlifəsinin borcudur ki, islam məktəbində qaranlıq qalmış məsələləri hər hansı səbəbdən, onları islam ümməti üçün aydınlaşdırsın.
Yəni İslam ümmətinin xəlifəsinin öhdəsinədir ki, Qurand və Peyğəmbərin (s) sünnətində gələn hər hansı məsələləri geniş şəkildə izah edərək, dinin azğın yola sapdırılmasının qarşısını alaraq yaranan sual və şübhələrə cavab versin. İlahi və Peyğəmbərdən (s) sonra seçilmiş xəlifə gərək bütün çirkin işlərdən, günah və səhvlərdən uzaq olmalıdır, çünki o Peyğəmbəri əvəz edərək insanlara örnək olandır.


© Gürcüstan - İslami Təhqiqat qrupu 2012 . Flag Counter