Zalımların zülmləri İlahi iradəyə söykənə bilərmi?


Bu sualın cavabında gərək deyək ki, bu ayənin ümumi bir mənası vardır və o da budur ki, bütün yaxşı və pis hökumətlər Allahın iradəsi əsasında olur – amma hamının başa düşdüyü mənada yox. Bir şərti dərk etmək lazımdır ki, Uca Allah dünyanın inkişaf etməsi üçün silsilə amillər xəlq etmişdir. Bu amillərdən istifadə etməyin özü – həmin İlahi iradədir. Yəni, Allah Təala müəyyən səbəb-nəticə qanunauyğunluğunu yaratmışdır və hamı, o cümlədən zalımlar, bu qanunauyğunluqlardan istifadə edərək, müəyyən nəticələr hasil edə bilərlər. Allah Təala bu dünyanı imtahan dünyası olaraq qərar vermişdir və insanlar bu İlahi qanunları necə tətbiq edirlər – bu mövzuda insanların seçim azadlığı və muxtariyyəti var. Və insan bu seçiminə görə, niyyətinə görə, əməlinə görə Allah qarşısında cavab verəcəkdir. Ona görə də Allahın iradəsi deyildikdə, yəni müəyyən amillərin təsiri nəzərdə tutulur. Əgər zalım insanlar: Yezid (lən), Çingizxan, Firon, Hitler kimilər – bu amillərdən öz niyyətləri üçün istifadə edərlərsə və müəyyən nəticə əldə edərlərsə, bu, onların əməllərinin nəticəsi olar, İlahi iradənin deyil. Məhz ona görədir ki, Məsumlarımız (ə) buyurur ki, hər bir millət malik olduğu hökumətə layiqdir...


“Allah haradadır?” sualı buna görə səhvdir


... Yəhudi alimlərindən biri Əmirəl-möminindən (ə) görüşür. İmam (ə) ona buyurur ... Ancaq onu bil ki, biz bu əqidədəyik ki, məkanı Allah yaratmışdır. Ona görə də Onun məkanı ola bilməz. O, ondan üstündür ki, məkan Ona yer verə bilsin. Heç bir mövcud Onun tədbirindən uzaq deyildir. Əgər sizin öz kitabınızdan dediklərimin doğruluğunu isbat edən dəlillər gətirsəm, müsəlman olarsan?”. Yəhudi alimi deyir: “Bəli”. İmam əli (ə) buyurur: “Sizin dini kitabların birində bu mövzu vardır ki, deyir: “Musa ibn İmran (ə) bir gün əyləşmişdi ki, anidən şərq tərəfindən bir mələk gəlir. Musa (ə) buyurur: “Haradan gəlmisən?”. Deyir: “Allahın yanından”. Başqa bir mələk qərbdən gəlir və Musa (ə) soruşur ki, sən haradan gəlmisən? Mələk deyir: “Allahın yanından”. Başqa bir mələk gəlir və Musa (ə) ona da həmin sualı verir və o, deyir: “Yerin yeddinci qatından, Allahın yanından”. Musa (ə) bu mənzərəni görüb, təəccüblə deyir: “Allah pak və ucadır ki, heç bir yer Ondan boş deyildir””. Bu əhvalatdan sonra yəhudi İmam Əlinin (ə) dediklərinin doğruluğuna şəhadət verir.


Yas mərasimlərində ehsan yemək barədə İslamın baxışı necədir?!


O zaman ki, insan dünyasını dəyişər, hədislərimizin nəzərinə görə, o evdə üç gün yemək yemək məkruhdur və bəyənilməzdir. Əksinə qohumlar və yaxınları üç gün əza əhli üçün özləri yemək hazırlayıb gətirməlidirlər. Çox təəssüf ki, bunun əksi yanlış adət hələ də ürfümüzdə qalmaqdadır. Bu adətin kökünə baxsaq, görərik ki, cahiliyyət dövrünə gedib çatır.

İmam Sadiq (ə) buyurur: “O zaman ki, Cəfər ibni Əbitalibi öldürdülər, Peyğəmbər (s) Fatiməyə (s.ə) əmr etdi ki, onun ailəsi üçün yemək hazırlasın və üç gün onlar üçün göndərsin. Ona görə də müsibət görmüş ailəyə üç gün yemək göndərmək sünnət oldu”.
İmam Sadiq (ə) buyurur: “Əza sahiblərinin evində yemək yemək cahiliyyətin əməllərindəndir və sünnət budur ki, əza sahibləri üçün yemək göndərilsin”.


İnsanın dinə tərəf yönəlməsini zəruri edən 4 səbəb hansılardır?!


Quran ayələri və hədislərin bizə verdiyi dini təlimə əsasən demək olar ki, insanların bu səbəblərdən dinə ehtiyacları vardır:
1. Ağılın inkişafı üçün. Ağıl əgər inkişaf edərsə, həqiqətləri dərk edə bilər. Ona görə də İlahi peyğəmbərlərin (ə) və övlyaların vəzifəsi insanların əqli inkişafını tərəqqi etdirmək olmuşdur. Çünki ağlın inkişafı dinin inkişafı deməkdir. Ağıl inkişaf etdikdə fitri ehtiyaclarını təmin etmək istəyir və dinə üz çevirir. Bu səbəbdəndir ki, İmam Əli (ə) peyğəmbərlərin (ə) besətinin hədəflərindən birini, ağıl xəzinələrinin aşkar edilməsi kimi tanıtmışdır.
2. Qanun sistemi yaranar. İnsan ictimai mövcud olduğu üçün həyat ehtiyaclarını başqa insanlarla birlikdə aradan qaldırır. İctimai cəmiyyətin bəzi tələbləri vardır, o cümlədən: ədalətli əmin-amanlıq, ədalətli qanun və ona əməl etmək. Ağıl və elm, maddi və qeyri-maddi alimlərin etirafı ilə ancaq məhdud bilikləri əldə edə bilər. Hökumətin ədalətli idarə olunması üçün daha ali bir qüvvənin qanunları lazımlıdır ki, bunu da bizə din təqdim edir. Çünki dinin təqdim etdiyi qanunlar insanları ancaq səadətə tərəf aparır...


Çətinliklərdə Allahı günahlandırmaq – İblisin (lən) yoludur!


Bəzən elə olur ki, insan həyat yolunda çətinliklə üzləşən zaman Allaha şikayət edir və Uca Yaradanı təqsirkar saymağa çalışır. Sanki yaxın dostdan giley edən kimi.
Ancaq bütün bunlar bizim cəhalətimizdən irəli gəlir. Çünki biz özümüzü və Allahımızı yaxşı tanımırıq. Ağrını müəyyən etmək – onun müalicəsinin bir hissəsidir. Əgər biz özümüzü islah etməsək – yolunu azmışlardan və İblisin (lən) davamçılarından olarıq. Çünki Allahı günahlardırmaq – İblisin (lən) getdiyi yoldur, biz insanların deyil.
O zaman ki, Allah Təala bu məluna insana səcdə etməklə bağlı əmr verir, o, təkəbbür edir və Allaha itaətsizlik edir. Sonra da öz inadını qəbul etmək yerinə, Allahı günahlandırır. Şeytan (lən) insana da bu dağıdıcı yolda getməsi üçün həmişə vəsvəsə edər. Ancaq biz insanlar gərək ayıq olaq və etdiyimiz pis əməllərin nəticəsini özümüzdə görək, başqalarında deyil, xüsusilə də Allahda deyil...


Allahı gözlə görmək olarmı? Araşdırma


“Gözlər Onu (görüb) dərk etmir. O, gözləri dərk edir. O, lətifdir, (hər şeydən) xəbərdardır!” (“Ənam” surəsi, ayə 103) Bu ayədə dörd hissə vardır:
1. Gözlər Allahı görmürlər. Çünki O mücərrəd varlıqdır. O, gözü yaradandır, ona görə də gözə görünməyəcək.
2. Allah gözləri dərk edir və gözü görməklə onun əmanət və xəyanətini də dərk edir. O, bilir ki, kimin baxışı mehribancasındır, kimin gözü qəzəbli; göz naməhrəmə baxır, ya yox. “Allah gözlərin xəyanətini (xain gözləri) və ürəklərin gizlətdiyini biləndir!” (“Ğafir” surəsi, ayə 19) 3. Lətif və mücərrəd olduğu üçün gözlər Onu görmürlər.
4. O, xəbərdar olduğu üçün bütün gözləri görür. Biz Qiyamətdə Allahı görəcəyik, amma maddi gözlə yox. Bizim hamımız yuxuda bəzi şeyləri görür və eşidirik, amma batini gözlə və canımızla görür və eşidirik. Bəzi şəxslərin sağlam göz və qulağı olmasına baxmayaraq, Qurani-kərim onları kar, kor və lal adlandırır...


Hansı əqli dəlillərlə insanın Peyğəmbərlərin (ə) gəlişinə ehtiyacı vardır?


Peyğəmbərlərin göndərilmə zərurəti: \"(Biz) müjdə verən və qorxudan elçilər (göndərdik) ki, insanların elçilərdən sonra Allaha qarşı bir bəhanəsi olmasın. Allah Qüdrətlidir, Müdrikdir.\" (Nisa, 165). İzah: Peyğəmbərlərin (ə) göndərilmə zərurəti dörd müqəddiməni yanaşı qoyduqda aydın olur:
1. Allah insanı azad (ixtiyar sahibi) yaratmışdır. 2. Xeyir və şər (yaxşı və pis) yolu tanımaq üçün bilik və məlumata ehtiyac var. 3. Allahın hikməti tələb edir ki, xeyir və şəri düzgün tanımağın yolunu insanın ixtiyarına versin və insan azad ikən bilmədən yolunu azmasın. 4. İnsanın zəka və hissi təkbaşına bütün yaxşı və pis işləri anlamaq qabiliyyətinə malik deyil. Nəticə: Allah bəndələri üçün başqa bir yol nəzərdə tutmalıdır ki, onun vasitəsilə yaxşı və məsələhətli işləri pis və xoşagəlməz işlərdən ayırd edib səadətə qovuşsunlar. Bu ikinci yol peyğəmbərlərin göndərilməsidir...


Allah-Taalanın (c.c) insana verdiyi dəyərli beş nemət hansılardır?!


Allah Təala insana çox sayda nemət vermişdir. Bəs bu nemətlər içərisində ən dəyərli olanları hansılardır?
1. İnsanın hidayət olması. “Rəhman (dünyada maddi və mənəvi nemətləri həm möminlərə, həm də kafirlərə şamil olan, axirətdə isə yalnız möminləri əhatə edəcək geniş mərhəmət sahibi) olan Allah!...
2. Bədən və cismin sağlamlığı. İmam Əli (ə) buyurur: “Sağlamlıq – ən böyük nemətdir”.
3. Axirət. Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “İnsan üçün heç bir hədiyyə, ölüm hədiyyəsi kimi üstün deyildir. Çünki insanın bütün varlığı ölümdən ləzzət alar və öləndən sonra övliya və nəbiləri görər, onlarla məhşur olar”.
4. Ağıl. İmam Sadiq (ə) buyurur: “O zaman ki, Allah əqli xəlq edir, buyurur: İzzət və cəlalıma and olsun ki, elə mövcud xəlq etməmişəm ki, Mənim yanımda səndən daha əziz olsun”...


Bizi də Allahın dininə dəvət edən \"carçı\" varmı?


- \"Ey Rəbbimiz! Həqiqətən, biz: “Rəbbinizə iman gətirin!”– deyə imana çağıran bir kimsənin (carçı) çağırışını eşidib iman gətirdik. Ey Rəbbimiz! Günahlarımızı bizə bağışla, təqsirlərimizdən keç və canımızı yaxılarla (salrhlərlə) bir yerdə al!\" - Ayə iman gətirənlərin dilindən zikr olunur. Möminlər peyğəmbəri (s) Allah dininin carçısı olaraq qəbul edir və itaət edərək Allahın rəhmətinə ümid edirlər. Onların arasında Allahın nəbisi var idi. Onların arasında allahın carçısı var idi.
Ayənin təfsirində qeyd olunur ki, bu ayə Həzrət peyğəmbər hicrətin ardınca Mədinəyə yetişdikdən və İmam Əli (ə) özü, peyğəmbər (s) xanımlarını və bir dəstə mömini sağ-salamat aparıb Mədinəyə yetişdirdikdən sonra nazil olur. (Təfsiri Nur)


İnsanlara rəhbərlik etmək nə üçündür?


Rəhmətlik İmam (r) bu barədə buyurur: “Hökuməti öhdənə götürmək – öz-özlüyündə şən və məqam deyildir. Əslində əhkamı vəzifəni icra etmək və ədalətli İslam dövləti bərqərar etmək üçün vasitədir”. Dahi və İlahi insanlar rəhbərlik etməyi dəyərsiz hesab edib, onun heç bir məqam olmadığını dəfələrlə vurğulamışdılar. Onlar üçün hökumət ancaq Allahın qoyduğu qanunları bərqərar edib, ədaləti bərpa etmək üçün vasitə olmuşdur. O, səbəbdən Həzrət Əli (ə) “Nəhcul-bəlağə”də buyurur: “Əgər hüccət mənə tamam olmasaydı və bu işə vacib buyurulmasaydım, onu boş buraxardım”.


© Gürcüstan - İslami Təhqiqat qrupu 2012 . Flag Counter