“SADİQİN” (SADİQ OLANLAR) AYƏSİNDƏ NƏ DEYİLİR?
“SADİQİN” (SADİQ OLANLA) AYƏSİ / /“Tövə” suəsinin 119-cu ayəsində uyuulu /يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَكُونُواْ مَعَ الصَّادِقِينَ /“Ey iman gətiənlə! Allahdan qoxun (təqvalı olun) və sadiqlələ igə olun!” /u ayənin təfsii “ümumi vilayət” əhsində geniş izah edildi. uada isə ayənin İmam Əliyə (ə), yaxud ütün Əhli-eyt İmamlaına aid olması ilə ağlı əvayətləi qeyd etməyi lazım iliik /1. Məşhu təfsiçi alim Süyuti “Əd-duul-mənsu” kitaında “Allahdan qoxun (təqvalı olun) və sadiqlələ igə olun” ayəsinin təfsiində İn Aasın elə dediyini nəql edi “Yəni Əli in Əi Talilə igə olun!” /u məzmunun oxşaını Xaəzmi “Mənaqi”, Zəəndi “Duəus-səmteyn”, Adullah Şafei “Mənaqi” və Hakim Həskani “Şəvahidut-tənzil” kitalaında nəql etmişlə; u fəqlə ki, əziləi “O, Əli in Əi Talidi”, əziləi “Ayə Əli in Əi Tali haqqında nazil olmuşdu”, əziləi isə “Əli və səhaələi ilə igə olun” ifadələini qeyd etmişlə (“Mənaqi”, səh. 189; “Duəus-səmteyn”, səh. 91; “Mənaqi” (Adullah Şafei), səh. 154 və “Şəvahidut-tənzil”, 1-ci cild, səh. 259.). /2. Hafiz Süleyman Qunduzi Hənəfi “Yənaiul-məvəddət” kitaında Salman Fasidən elə nəql etmişdi “Ey iman gətiənlə! Allahdan qoxun (təqvalı olun) və sadiqlələ igə olun” ayəsi nazil olduqda, Salman souşdu “Ey Allahın əsulu! Ayənin məfhumu ümumidi, yoxsa xüsusi?” Peyğəmə (s) uyudu /اَمّا الْمَأمُورُونَ فَعامَّة الْمُؤمِنِينَ، وَاَمّا الصّادِقُونَ فَخاصَّة اَخِى عَلِىّ وَاَوْصِيائِهِ مِنْ بَعْدِهِ اِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ /“u göstəişə əm olunanla ütün möminlə, sadiq olanla isə məhz qadaşım Əli və məndən sona qiyamət gününə qədəki vəsiləimdi!” (“Yənaiul-məvəddət”, səh. 115) /3. Hakim Həskani “Şəvahidut-tənzil” kitaında “Sadiq olanlala igə olun” ayəsinin təfsiində Adullah in Öməin elə dediyini nəql edi “Sadiq olanladan məqsəd Məhəmməd (s) və onun Əhli-eytidi!” (“Şəvahidut-tənzil”, 1-ci cild, səh. 262.) /4. “Fəaidus-səmteyn” kitaının müəllifi Əllamə Həməvini, “Şəəfun-Nəiyy” kitaının müəllifi Şeyx Əülhəsən Kaziuni kimi i qup əhli-sünnə aliminin (u ayənin təfsiində) İmam aqidən (ə) nəql etdikləi hədis də eyni mənanı daşıyı, yəni “Məhəmməd (s) və onun Əhli-eyti ilə igə olun!” (ax “Ehqaqul-həqq”, 14-cü cild, səh. 274-275; 3-cü cild, səh. 296-297, 14-cü cild, səh. 170-277 və “Əl-qədi”, 2-ci cild, səh. 277.) /u ayənin təfsiində yuxaıdakı hədisləi yalnız adlaını çəkdikləimiz yox, digə alimlə də öz kitalaında nəql etmişlə. /unu da qeyd etməliyik ki, Allah-taalanın “möminlə həmişə sadiqlələ igə olsunla” göstəişi mütləq və qeyd-şətsizdi. Yəni u göstəiş məsum İmamladan aşqasına aid ola ilməz. Çünki məsum olmayanlaın xəta və səhvə yol veməsi qətidi və insan elələindən mütləq ayılmalıdı. Hə halda itaəti vaci olan, xəta və səhvə əsla yol veməyən kəslə məhz məsum İmamladı. una əsasən, ayədəki “sadiqlə”də məqsəd düz danışan hə kəs deyil. Əksinə, istə səhvən, istəsə də iləəkdən haqqa qaşı çıxmayanladı. ununla elə, “uhul-məani” kitaının müəllifi (Alusi) kimi əzi məşhu əhli-sünnə alimləi ayədəki “sadiqlə” ifadəsini İmam Əliyə (ə) aid edən əvayətləi qeyd etdikdən sona demişlə “Şiələ Əlinin (ə) canişinliyinin haqq olduğunu süut emək üçün u ayəyə istinad edilə. elə i istinad atildi!” Lakin onla unu deyi, məsələnin üstündən asanlıqla keçmiş və öz müddəalaına i dəlil gətiməmişlə. Onlaın elə mövqeləi göstəi ki, təəssükeşlik hissi təfəkkü nuunun qaşısını alimlədən elə alı! Amma Dokto Məhəmməd Ticani Səmavi kimi azad düşüncəli insanla da vadı ki, u ayə və onunla ağlı əvayətləin nuu sayəsində yolunu düzgün göü, Əli (ə) və digə Əhli-eyt (ə) İmamlaına olan imanını şücaətlə açıqlayı, u zəmində “Lə əkunə məəs-sadiqin” (Sadiq olanlala igə olam) adlı dəyəli i kita yazı ki, i çox müsəlmanlaa öyük təsi ağışlayı.