Mübahİlə günü hansı günə deyİlİr?

\"Ey Peyğəmə, (İsanın Allahın qulu və peyğəməi olması aədə) sənə göndəilən elmdən sona una (İsanın əhvalatına) dai səninlə müahisə edənləə de “Gəlin iz də oğlanlaımızı, siz də oğlanlaınızı; iz də qadınlaımızı, siz də qadınlaınızı; iz də özümüzü, siz də özünüzü (ua) çağıaq! Sona (Allaha) dua edi yalançılaa Allahın lənət etməsini diləyək!” .\"(1) / /“Müahilə” hadisəsi İslam taixinin mühüm hadisələindəndi. Məkkənin fəthindən sona müxtəlif yelədən dəstə-dəstə insanla İslamı qəul etmək və ya münaziə (elmi müahisə) etmək üçün həzət peyğəməin (s) yanına gəlidilə. Onladan ii də Nəcan xistianlaı idi. / /Allah-taala peyğəməi (s) xistianlala müahisə etməyə əğətləndidi. eləki o, haqq peyğəmə kimi Allahın təkliyinə dəvət etməli, həzət İsanın (ə) isə məxluq olmasını xistianlaa ildiməli idi. Ona göə də Allah-taala o həzətə, xistianlala müahilə etməyə əm etdi. Təii ki, peyğəmə, sözü gedən mövzunu süut etmək üçün təliğin müxtəlif üslulaından istifadə etsə də, nəticə hasil olmamışdı. / /“(Ya əsulum!) İnsanlaı hikmətlə (Quanla, tutalı dəlillələ), gözəl öyüd-nəsihət (moizə) ilə əinin yoluna (islama) dəvət et, onlala ən gözəl suətdə (şiin dillə, mehianlıqla, əqli səviyyələinə müvafiq şəkildə) müahisə et...” (2) / /Peyğəmə (s) iddia edidi ki, İsa Məsih (ə), Allah əndəsidi və onu Allah, peyğəməliyə seçi. Onla isə İsanı (ə) “Allah oğlu” adlandııdıla. u iki iddiadan hansının doğu olması atıq məlum olmalı idi. Peyğəməin (s), öz iddiasında əsaslı dəlilə söykəndiyi “Müahilə” ayəsində müşahidə olunu. Allah-taala, həzət İsanın xilqətini həzət Adəmin yaadılışına ənzədi uyuu “Allah yanında İsa da (İsanın atasız dünyaya gəlməsi də) Adəm kimidi...”(3) Peyğəmə, onlaı moizə vasitəsi ilə də haqqa dəvət etmişdi; “Kafiləə gəldikdə, onlaa dünyada və axiətdə şiddətli əza veəcəyəm. Onlaın heç i köməkçisi olmayacaq!” İman gətii yaxşı işlə göənləə gəldikdə isə, (Allah) onlaın mükafatlaını tamamilə veəcəkdi...” (4) / /ütün unlaa axmayaaq, Nəcan xistianlaı haqqı qəul etmidi. O zaman, peyğəmə (s) “müahilə” –yə əl atamalı olu. Çünki, polem məhz möcüzə yolu ilə həll ola ilədi. / /Quani-kəimdə i şəxs və ya qövmün həm lehinə həm də əleyhinə dua edili; Məsələn həzət İsa (ə) yalvaışla Allahdan i süfə diləyi və möcüzə olaaq Allah onun istədiyini vei; “Ya Allah , ey izim əimiz! izə göydən i süfə nazil et ki, o izim həm iincimiz, həm də axııncımız (həm izim, həm də izdən sona gələnlə) üçün i ayam və Səndən (Sənin qüdətindən) i möcüzə olsun. izə uzi ve ki, Sən uzi veənləin ən yaxşısısan!” Allah uyudu “Mən onu sizə, ələttə, nazil edəəm...” (5) / /u ayədə isə insanla Allaha yalvamaqla əza istəyi; “i zaman da “Ya Allah, u (Quan) Sənin təəfindən gəlmiş haqdısa, onda aşımıza göydən daş yağdı və ya izə şiddətli i əza göndə!” – demişdilə”. (6) / /“Müahilə” də dua vasitəsi ilə Allahdan möcüzə istəməkdi. Müahilə hadisəsini müxtəlif cəhətlədən aaşdımaq mümkündü. u məqalədə o mühüm hadisə, Əhli-eytin (ə) fəzilətinə açıq-aşka i dəlil olması isat olunacaq / /Peyğəmə (s) və onun Əhli-eytinin (ə) yüksək fəziləti haqqında qalaq-qalaq kitala yazmaq ola. Onlaın Allah yanında məqamının göstəən hadisələdən ii də “müahilə” hadisəsədi. / /İlk axışda “Müahilə” hadisəsi, İslamın həqiqi və xistianlığın atil olmasını göstəsə də mahiyyət etiaı ilə həzət Əli (ə), Zəha (ə.s), İmam Həsən (ə) və İmam Hüseynin (ə) şəxsiyyətləini xüsusi olaaq səciyyələnidii. Əslində müahilə üçün uca məqamlı Peyğəməin hüzuu kifayət idi. Diqqət olunası nöqtə udu ki, o dövdə Peyğəmə, müahilədə iştiak etmək üçün zövcləini və adlı-sanlı səhaələi deyil, məhz Əhli-eytini (ə) o məqsədlə təyin olunmuş məkana apadı. / /Əhli- sünnə təfsiçiləi müahilə ayəsini Əhli-eytin yüksək məqamına dəlalət etdiyinə etiaf edilə. Zəməxşəi yazı “u ayə Əhli-eytin yüksək məqamına dəlalət edi və ondan tutalı i dəlil yoxdu” (7) / /Nizamuddin Nişaui yazı “Şühəsiz u ayə Əhli-eytin üstünlüyünə dəlalət edi. Ona göə də Peyğəmə onlaı özü ilə gətidi...” (8) / /Alusi “uhul-məani” kitaında yazı “Heç i mömin o ayənin Əhli- eytin fəzilətinə dəlalət etməsinə şəkk etmi...” (9) / /Fəxi-azi yazı “ Həm keçmişdə, həm də indinin özündə Şiələ u ayəyə istinad edəək, Əlini (ə) Peyğəməin (s) özü kimi ililə. elə ki, u ifadə onun peyğəməin ütün xüsusuyyələinə malik olduğunu və ütün səhaələdən üstünlüyünü göstəi. una əsasən, Əli (ə) hamıdan fəzilətli sayılı”. (10) / /Əhli-eytin müahilə meydanına gəlməsi çox əhəmiyyətli idi. Peyğəmə onlaa uyumuşdu “Mən dua etdikdə, siz də “amin” deyin!” (11) / /Deməli Əhli-eytin oaya gəli “amin” deməsi Peyğəməin duasının qəul olmasında təsili idi. Peyğəmə (s) duasının Allah dəgahında qəulu üçün onlaa təvəssül etdi. Xistianlaın aşçısı da Əhli-eytin adi şəxslə olmadığını yaxşı ilidi. Ona göə də üzünü peyğəməə tutu dedi “Ey Muhəmməd! iz qəaa gəldik ki, səninlə müahilə yox, sülh edək!” əzi əvayətlədə isə onun elə dediyi nəql olunu “Ey Xistianla! Mən elə nulu simala göüəm ki, əgə onla Allahdan istəsələ, dağ yeindən qopa! Onlala müahilə etməyin, yoxsa həlak olasınız!” (12) / /Şiə alimləi də u ayəni, Əhli-eytin məqamının üstünlüyünə və həzət Əlinin (ə) Peyğəmədən sona ümmətə əhəlik etməsinə dəlalət etdiyini yazı. Onladan əziləinə işaə ediik / /Şeyx Müfid “Əl-İşad” kitaında “Müahilə” əhvalatını nəql etdikdən sona yazı “Allah-taala müahilə ayəsində Əlini (ə) Peğəməin özü kimi tanıtdıı. u da onun ən üstün insan, ismət və aşqa sifətlədə peyğəmələ əaə oduğunu aydın edi”. (13) / /Əllamə Hilli yazı “ütün təfsi kitalaında (ayədə qeyd olunun) “ənaəna” (oğlanlaımız) sözü İmam Həsən (ə) və İmam Hüseynə (ə), “nisaəna” (qadınlaımız) sözü Fatiməyə (ə.s) və “ənfusəna” (özümüz) sözü isə həzət Əliyə (ə) aid olduğunu yazıla. Allah onu Peyğəməin özü kimi tanıtdıı. u isə iki şəxsin əaəliyinə işaədi. Deməli həzət Əli (ə) də Peyğəmə kimi ən kamil insandı”. (14) / /Əllamə Məclisi yazı “Aydın olduğu kimi, ayədəki “özümüz” sözünün Həzət Əlinin (ə) valığına dəlalət etməsi həqiqi deyil. Ayə iki şəxsin kamal sifətləində müştəəkliyi, həzət Əliyə (ə) itaətin vaciliyi, onun ütün müsəlmanlaın əhəliyi və üstünlüyünə dəlalət edi. Məhz peyğəməlik o sifətlədən istisnadı”. (15) / /Peyğəmədən “Kmləin vasitəsi ilə izimlə müahilə edəcəksən?” souşduqda uyudu “Ye üzünün ən yaxşı insanlaı və Allah yanında ən əziz şəxsləin vasitəsi ilə müahilə edəcəm. Sona Əli (ə), Fatimə (ə.s), Həsən (ə) və Hüseynə (ə) işaə edəək uyudu “unlaın vasitəsi ilə...” (16) / /Xistianlaın aşçılaı peyğəmədən souşdu “unlaın vasitəsi ilə müahilə edəcəksən?” Peyğəmə yenə də Əhli-eytə işaə edi uyudu “əli. unla ye üzündə və Allah yanında ən sevimli simaladı. Allah dəgahına ən yaxın vasitələdi. Mən ye üzünün ən möhtəəm şəxsləi və ən yaxşılaı ilə sizinlə müahiləyə gəlmişəm”. (17) eləliklə müahilə məasimi müahiləsiz qutadı. Oada olan xistianla, yəhudilə və müsəlmanla Əhli-eytin üstünlüyünü i daha müşahidə etdilə. Peyğəmə duanın qəulu üçün onlaa təvəssül etdiyini gödülə. i daha həzət Əlinin (ə) fəzilətini peyğəməin dilindən eşitdilə. / /Əllamə Təatəai “Müahilə canlı və əədi möcüzədi. Müahilə üçün ən layiqli şəxslə Peyğəməin Əhli-eytidi. Lakin hə i şəxsin, dini anlayı iləəkdən qəul etməyənlələ müahilə etmək hüququ va. unun taixdə də nümunələi va”. (18) / /Müahilə hadisəsində peyğəmə çox insaflı idi. O, xistianlaı müahiləyə dəvət etdikdə; “(Allaha) dua edi yalançılaa Allahın lənət etməsini diləyək!”- uyudu. “Allah sizə lənət etsin”- demədi. (19) / /Peyğəmə (s) Əhli-eyti və camaatla ilikdə məscidə qayıtdıla. Cəail (ə) peyğəməə nazil olu dedi “Ey Muhəmməd! Allah səni salamlayı uyuu əndəm Musa Haunla öz düşmənləi ilə (Qaun ilə) müahilə etdi. Mən Qaunu mal-dövləti və dostlaı ilə ilikdə məhv etdim. (Qaun öz səvətinə axalanaaq həzət Musaya dedi “Mən səndən üstünəm”. Musa (ə) unu gödükdə “Gəl səhaya gedək və mən sənə qağış edim, sən də mənə qağış et. Allah yanında kimin üstün olması aydın olsun. u müahilə aşa çatdıqda Allah yeə “Qaunu ütün səvəti ilə ilikdə ud” əmini vedi. (20) / /Allah-taala peyğəməə xita etdi“Ey Muhəmməd! İzzət və cəlalıma and olsun əgə Əhli-eytinin (ə) vasitəsi ilə ütün yaanmışlala müahilə etsəydin, asiman tikə-tikə oladı, dağla yeindən qopa, Mən iadə etmədən ye heç vaxt sakitləşməzdi”. (21) Peyğəmə unu eşidən kimi müaək simasında sevinc yaandı. Sona Allaha səcdə edi şük-səna etdi. Sona uyudu “Mənim Əhli-eytimə zülm edənləə qiyamət gününə qədə Allahın əədi lənəti olsun” Sona Peyğəmə u ayəyə- “...(Ya Peyğəmə!) De “Mən sizdən unun (isaləti təliğ etməyimin) müqailində qohumluq məhəətindən (əhli-eytə sevgidən) aşqa i şey istəmiəm. Kim i yaxşı iş göəsə, onun yaxşılığının savaının (mükafatını) atıaıq!...”(22) işaə edəək uyudu “Əhli-eytimə məhəət əsləməyənləə Allah lənət etsin!” / /Hədisə əsasən (23) müahilə edən şəxs, üç gün mənəviyyatını təməzləməli, nəfsani istəklədən çəkinməlidi. Müahilə üçün səhaya (müəyyən yeə) gedi sağ amağını düşmənin amağına qoyaaq xüsusi müahilə duasını oxumaq lazımdı. əzi hədisləə əsasən o dua, 70 dəfə oxunmalıdı. / /\"Fəc\" ilə, günəşin doğması aasında olan zaman fasiləsi müahilə üçün xüsusi vaxt sayılı.(24) / /Qeydlə / /1- “Ali İman” suəsi, 61-ci ayə. / /2- “Nəhl” suəsi, 125-ci ayə. / /3- “Ali İman” suəsi, 59-cu ayə. / /4- “Ali İman” suəsi, 56-57-ci ayə. / /5- “Maidə” suəsi 114-115-ci ayə. / /6- “Ənfal” suəsi, 32-ci ayə. / /7- “Kəşşaf” təfsii, c 1, səh 397. / /8- “Gəaiul-Quan”, c 2, səh 179. / /9- “uhul-məani”, c 3, səh 294. / /10- “Kəi” təfsii, c 8, səh 81. / /11- “Kəi” təfsii, c 8, səh 80. / /12- “Məcməül-əyan”, 1-2-ci cild, səh.762 / /13- “Əl-İşad”, c 1, səh 170. / /14- “Nəhcul-həqq və kəşfus-sidq”, səh 177. / /15- “ihaul-ənva”, c 35, səh 268. / /16- “ihaul-ənva”, c 21, səh 321. / /17- “Ehqaqul-həqq”, c 14, səh 133. / /18- “ƏL-Mizan” təfsii, c 6, səh 9. / /19- “Təsnim” təfsii, c 14, səh 453-456. / /20- “ihaul-ənva” c 13, səh 2543. / /21- “ihaul-ənva” c 21, səh 355. / /22- “Şua” suəsi, 23-cü ayə. / /23- “Usuli-kafi”, c 2, səh 514. / /24- \"fəc\", şəfəq söküləkən, dan yei ağaakən.