Sələfilərİn əsl sİması necədİr?
Vəhhailə, taix oyu müxtəlif cinayətləə mütəki olduqlaı üçün, dünyada \"vəhhai\" adına qaşı kəskin i nifət hissi oyanmışdı. u məsələdən agah olan vəhhailə, xaici ölkələə təliğə getdikdə, oada, ifatçı əqidələini təliğ etmək naminə, adlaını dəyişməyə məcu qaldıla. Elə u səədən də, özləini sələfə mənsu etməklə, \"sələfilik\" adı altında vəhhailik əqidəsini yaymağa aşladıla. / /Hal-hazıda elə i sualla qaşılaşııq ki, sələfilə və ondan sonakı nəsillə, göəsən Məhəmməd Peyğəməin (s) ütün sünnələinə (Peyğəməin (s) uyuuqlaı və əftalaı) itaət edidiləmi? Yoxsa, Həzət Əli (ə) və ya şiələə olan düşmənçilikləi ucatından (necə ki, özləi də u məsələyə işaə etmişlə), əzən də digələinə olan ifat məhəətin nəticəsində Quan və sünnə ilə müxalifət etmişlə? Gəlin ilikdə sünni mənələinə əsasən gətidiyimiz şahidləi dinləyək / /1. əzi müstəhə əməlləi tək etmək / /Vəhhailəin, şəxsiyyətinə ko-koanə pəəstiş etdikləi İn Teymiyyə adlı şəxs yazı \"Müftiləin i qismi şiələin xüsusi diqqət yetidikləi əzi müstəhə əməlləi tək etməyi lazım ililə. Doğudu, u tək, vaci həddində deyil, lakin elə i müstəhə əməlləi yeinə yetimək i növ özünü şiələə oxşatmaq deməkdi. elə etməsələ, sünni şiədən seçilməyəcək. Şiələdən seçilmək, uzaqlaşmaq və onladan müxalif olmaq isə u cü müstəhə əməlləi yeinə yetiməkdən da-ha məsləhətə uyğundu\" (Zəqani, \"Şəhul-məvahi\", 5/13). / /2. Əmmamə dolamaq / /İaqi, əmmamə ükməyin foması haqda yazı \"Təəanidən nəql olmuş zəif i hədisdən aşqa heç i əvayətdə gömədim ki, əmmaməni sağ təəfdən ükmək lazımdı. Hətta u hədisi səhih hədis kimi elə qəul etsək, “Peyğəmə (s) əmmaməni sağ təəfdən ükü, sona onu sol təəfə dolayıdı”-desək də (necə ki, əzi alimlə elə edilə), lakin ü cü ükmək şiələə məxsus olduğu üçün daha yaxşıdı ki, onlaa oxşamayaq deyə, elə ükülməsin”. / /3. Qəin (sinə daşının) saf (müsəttəh) olması / /Qəzzalinin fiqh kitaı olan \"Vəciz\" və haelə u kitaın şəhində (\"Fəthul-əziz fil-fiqhil-Şafei”) yazılmışdı \"Qasim İn Məhəmməd İn Əu ək deyi / /“Peyğəməin (s) Əu ək və Öməin qəinin müsəttəh (Sinə daşının död ucaq şəklində düzəlməsi və död amaq qədəində yedən ucalması və üstünün düz olması) olmasını gözümlə gödüm”. / /İn Əi Hüeyə (Zəhəi yazı İni Əu Hüeyə Şafeiləin şeyxi və əhəidi) isə deyi “Daha yaxşıdı ki, sinə daşını müsəttəh yox, yumu edək. Çünki, şiələ qəiləinin üstünü müsəttəh edilə. Və izim onlala müxalifət etməyimiz daha məsləhətə uyğundu\" (\"Nəvəvi əl-Məcmu”, 5/229; \"İşadul-sai\", 2/ 468). / /4. Peyğəmədən (s) aşqasına salavat göndəmək / /Zəməxşəi (təvəllüdü 536 h.q.) yazı \"Əgə souşsanız ki, Peyğəmədən (s) aşqasına salavat göndəmək haqqında nə deyə iləsiniz, deyəəm Allah-taalanın uyuduğuna əsasən, hə i möminə salavat göndəmək ola. Necə ki, Quani-kəimdə uyuu \"Allah sizə salavat göndəi\" (\"Əhza\", 43). aşqa i ayədə uyuu \"Ey Peyğəmə (s) günahkalaa salavat göndə, çünki, sənin salavatın onlaın sakitliyinə səə olu\" (\"Tövə\", 103). Həmçinin, Peyğəmə (s) uyuu \"İlahi, mənim atamın sülaləsinə həmişə salavat göndə\". Lakin alimləin nəzəi udu ki, salavatı yalnız Peyğəməə göndəmək ola. Peyğəməin Əhli-eytinə isə, Peyğəməin (s) kənaında salavat çəkmək ola İlahi, salavat göndə Peyğəməə və onun ailəsinə. /iinci nəzə düzgündü...\" / /Peyğəməin ailəsinə (Əhli-eytə) salavat göndəmək isə (məs Əli əleyhissəlam demək) məkuhdu. Çünki, salavat Peyğəməə aid olunu. undan əlavə Əhli-eytə salavat göndəən, şiə adı ilə müttəhim olunu (\"Təfsiul-kəşşaf\", 3/541). / /5. Peyğəmələdən (s) aşqasına salam söyləmək / /\"İn Həcə yazı \"Şəiətə əsasən insanla dii olduqlaı halda i-iləinə salam söyləyə ilələ. u məsələni ütün alimlə qəul edilə. Lakin alimlə Peyğəmələdən (s) aşqasına (dünyadan köçdükdən sona) salam göndəməklə əlaqəda müxtəlif fikilə söyləmişlə. əziləi, hə i dii, yaxud dünyasını dəyişmiş insana salam (əhmət) deməyi caiz ili. i sıa alimlə və Peyğəmələin (s) adınca dünyadan köçənləə salam söyləməyi caiz ililə. Lakin məhum i fədə salam (əhmət) göndəmək caiz deyil. Çünki, u işi şiələ göü. u məsələni Nəvəvi, Şeyx Əu Məhəmməd Cuveynidən nəql etmişdi\" (\"Fəthul-ai\", 11/ 142). / /6. Əmmamə ükməyin foması / /“Əmmaməni gəək Peyğəməin (s) ükdüyü kimi aşımıza dolayaq. Və u əsl sünnəyə əməl etməkdi. Amma u gün Peyğəmə (s) kimi əmmamə dolamaq şiənin öyük alimləinə aid olduğu üçün onlaa oxşamamaq naminə, iz u işi göməməliyik\" (\"Şəhul-Məvahiul-lənunniyyə\"). / /7. Səhaənin sözünün Peyğəmə sünnəsinə üstünlüyü / /əqəvi yazı \"Müstəhə namaz camaatla qılınmalıdı, yoxsa fədi? İki cü cava veili. 1. Camaatla qılınsa daha fəzilətlidi. Çünki Ömə camaatı Uəy İn Kəin axasında müstəhə namaz qılmaq üçün dəvət etdi. 2. Fədi qılmaq daha fəzilətlidi. Çünki Peyğəmə (s) qəməi ayladan iində gecə namazlaını məsciddə qılıdı. Sona ayın qalanını məscidə getmədi və uyudu Öz evinizdə namaz qılın! Müstəhə namazlaı evdə qılmaq daha fəzilətlidi... / /iinci nəzə düzgündü...\" (\"əl-Təhzi fi fiqhil-Şafei\", 3. 232). / /(Yəni, Səhaənin sözü Peyğəməin (s) sünnəsindən qaağa keçi!!!) / /8. Peyğəməin (s) sünnəsi qaşısında Müaviyənin mövqeyi / /Sol ələ üzük taxmaq; / /\"İlk dəfə Peyğəməin (s) sünnəsinin əksinə olaaq sol ələ üzük taxmaq, Müaviyə təəfindən aş vedi\" (\"əiul-əa\", 4/24). / /“Təliyə”ni (“ləeyk” demək) tək etmək; / /Səid İn Cuey nəql edi \"İn Aasın kənaında həcc əməlini yeinə yetiidik. O məndən souşdu Ey Səid, təliyə səsi eşitmiəm. Dedim Camaat Müaviyədən qoxu. u zaman o, öz çadıındın çıxı təliyə deməyə aşladı “Ləeyk, Allahummə, ləkə ləeyk. Hətta Müaviyə istəməsə də, ləeyk, İlahi, Əliyə (ə) olan kinləi ucatından Peyğəməin (s) sünnəsini tək edən şəxsləə lənət et!” / /Sindi yazı “Əli (ə) həmişə Peyğəməin (s) ütün sünnəsinə əməl etdiyi üçün Müaviyə kimilə ona olan kin-küduət üzündən Peyğəməin (s) sünnəsini tək edidilə\" (\"Sünənun-Nəsayi\", 5/253; \"Sünənul-Kua\", 7/244). / /Peyğəmə (s) hədisləinə etinasız yanaşmaq; / /İn Əsaki, əca İn Heyvətdən nəql edi \"Müaviyənin həmişə hədis deməkdən acığı gəli və izə tapşııdı ki, Peyğəmədən (s) hədis deməyin. Mən təkcə i dəfə eşitdim ki, Müaviyə Peyğəmədən hədis desin\" (\"Taixi Mədinəti Dəməşq\", 59/167, İni İdis deyi \"Eşitdiyinə göə Müaviyə Peyğəmədən (s) çox az hədis nəql etmişdi\"). / /Peyğəməin (s) hökmü və Müaviyənin hökmü; / /İn Əduəih deyi \"Ədu-əhman İn Xalid İn Vəlid və Nəs İn Həccac ilə Müaviyənin hüzuunda Xalid İn Vəlidin nökəi Adullah İn Həccacın kimliyi aəsində müahisə edidilə. Müahisə uzun çəkdiyindən Müaviyə öz katiinə göstəiş vedi ki, u iki şəxsin işinin həlli üçün aşqa i vaxtda məhkəmə iclası təşkil etsin. / /Məhkəmə aşlandı. Müaviyə hakim xələtini əyninə geyini öz küsüsündə əyləşdi. Və u iki şəxsə izin vedi. / /Nəs İn Həccac dedi (Adullah) Mənim qadaşım və atamın oğludu... Atam mənə onun öz oğlu olduğunu ildimişdi. / /Ədüəhman dedi (Adullah) Mənim nökəim, atamın nökəinin və qulluqcusunun oğludu. O zinadan əmələ gəlmişdi. / /Müaviyə dedi Ey Məmu, al u daşı Nəs İn Həccaca ve. Nəs, u hökm Peyğəməin (s) hökmüdü \"Zinadan olmuş övladı kişiyə vein. Zinaka qadına isə daş vein. / /Nəs dedi \"Ey Əmiəlmöminin, axı sən özün u hökmü Ziyadın haqqında ica etmədin?\" / /Müaviyə dedi \"O, Müaviyənin hökmü idi, u isə, Peyğəməin hökmü\" (\"əl-Əqdul-fəid\", 6/133). / /(Yəni, o zaman şəxsi mənafeyim tələ edidi ki, Peyğəməin (s) hökmünün əksinə olaaq öz hökmümü ica edim. Lakin u məsələdə heç i mənfəət olmadığı üçün Peyğəməin (s) hökmünü ica etdim.-Müt.) / /Şəa içmək; / /Əhməd İn Hənəl yazı \"...Adullah İn ueydə nəql edi Mən və atam Müaviyənin yanına gedi xalçasının üstündə əyləşdik. izim üçün yemək gətidilə və iz o yeməyi yedik. Sona süfəyə şəa gəldi. Müaviyə şəadan içdi. Ondan sona atam şəa içəək dedi Peyğəmə (s) şəaı haam etdiyi gündən əi şəa içməmişdim... (\"Müsnədu Əh-məd\", 5/347). / /9. Peyğəmədən (s) hədis nəql etməmək; / /Şəi deyi \"Düz i il İn Ömələ otuu-dudum. Amma i dəfə də olsun Peyğəmədən hədis nəql etdiyini eşitmədim\" (\"əl-Mühəddisul-Fazil\", 551). / /Deməliyik ki, sələf və səhaənin əzisinin Peyğəməin (s) hədisləinə etinasız yanaşaaq onlaı camaata nəql etməməkdən, şəaın haam olduğunu iləək onu içməkdən, Məhəmməd Peyğəməin (s) sünnəsinin qaşısında yeni hökm və sünnə gətiəək dumaqdan məqsədləi, yalnız şiələin və ya Həzət Əlinin (ə) o məsələləə atıq əhəmiyyət veməsinə xati olmuşdu. Necə ki, \"təliyə\" məsələsində oxudunuz. İndi özünüz deyin, unla (səhaələin hamısı) Peyğəməin (s) sünnəsinə əməl edənlədiləmi? Və izə vacidimi ki, səhaələə iqtida edək? / /10. Peyğəməi (s) öldümək üçün plan cızanla; / /“Sihah” və “Sünən”də yazılmış əvayətləə əsasən səhaələdən i qupu Məhəmməd peyğəməi (s) öldümək üçün plan cızdıla. u hadisə Təuk döyüşündən qayıtdıqdan sona aş vedi. Peyğəmə (s) uca i təpənin aşına çıxdığı vaxt üzləinə niqa ağlamış xam səhaələdən i neçəsi Peyğəməin (s) miniyini süən Əmmaın üstünə hücum etdilə. Onla u işləi ilə istəyidilə ki, Peyğəməin (s) miniyini hüküdəək onu təpənin aşından uçuuma yıxsınla. Sözsüz ki, yalnız Allah öz məqsədinə yetişi. İndi isə, əzi əvayətləi nəzəinizə çatdıııq / /1. Əhməd “Müsnəd”ində yazı \"Mənə Adullah əvayət etdi ki, u əvayəti ona atası Yeziddən nəql etmiş, Yezid, Vəlid İn Adullah İn Cumeydən və o da, Əu Tufeyldən nəql edi / /“Peyğəmə (s) Təuk döyüşündən qayıtdıqdan sona caçıya əm etdi ki, elan etsin Peyğəmə (s) təpənin aşına çıxı, heç kim ona təəf yaxınlaşmasın! / /Əmma Peyğəməin miniyini süü, Hüzeyfə isə onlaa yol göstəidi. u zaman üzləinə niqa ağlamış i qup öz minikləini Əmmaın üstünə südülə. Əmma onlaın miniyinin üzünə vumağa aşladı. Peyğəmə (s) Hüzeyfəyə uyudu \"Yolu göstəməyə davam et\". Sona Peyğəmə (s) aşağı gəldi və Əmmaa yaxınlaşı uyudu Ey Əmma, onlaı tanıdın? / /–Minikləin kimləə məxsus olduğunu iliəm. Lakin miniyin üzəində olanla üzləinə niqa ağlamışdıla. / /–Peyğəmə (s) uyudu Heç ilisən onla u işlə nəyə nail olmaq istəyidilə? / /–Allah və Onun əsulu (s) daha yaxşı ilə. / /Peyğəmə (s) uyudu / /–Onla istəyidilə ki, sənin miniyini hüküdəək Allahın əsulunu (s) təpədən yeə yıxsınla. / /u zaman Əmma Peyğəməin səhaələindən olan i kişi ilə höcətləşməyə aşladı və ona dedi Səni Allaha and veiəm, de göüm, təpənin aşına səhaələdən neçə nəfə hücum etdi? / /–On död nəfə. / /–Əmma dedi Əgə səni də onladan hesalasaq, on eş nəfə olula. / /Peyğəmə (s) on eş nəfədən üç nəfəini günahsız saydı. Həmin üç səhaə deyidilə Allaha and olsun, iz nə Peyğəməin caçısının səsini eşitdik, nə də o ii səhaələin məqsədini ilidik. / /Əmma dedi Mən şəhadət veiəm ki, qalan on iki səhaə Allah və onun əsulunun (s) dünyada və qiyamətdə düşmənləidi (\"Müsnədu-Əhməd\", 5/453). / /2. Süyuti yazı \"Uvədən nəql olunmuş əvayətdə deyili ki, Peyğəmə (s) Təuk döyüşündən Mədinəyə qayıdakən yolunu aşqa i səmtə saldı. Oada öz səhaələindən i neçəsi kələk işlədi Peyğəməi (s) yolun aşında olan təpədən aşağı salmaq istədilə. / /Peyğəmə (s) Hüzeyfəyə uyudu \"Ey Hüzeyfə, o qupdan i nəfəi də olsa, tanıdınmı?\" / /–Filan şəxsin və Filan şəxsin minikləini tanıdım. / /Peyğəmə (s) uyudu “Gecənin yaısı, üzləi ağlı hücum etdilə. Heç ilisənmi onla kim idi və məqsədləi nə idi?\" / /–Yox, Allaha and olsun ilmiəm, ey Peyğəmə! / /–Onla istəyidilə ki, məni təpədən atsınla. / /u zaman Peyğəməin yaxınlığında olan səhaələ dedilə Ya əsuləllah, niyə əm etmisən ki, onlaın oynunu vuaq? / /Peyğəmə (s) uyudu \"İstəmiəm camaat desin ki, Məhəmməd (s) öz səhaələini öldüdü\". / /Sona Peyğəmə (s) onlaın adlaını Əmma və Hüzeyfəyə söylədi və onlaa tapşıdı ki, söylədikləimi si saxlayın\" (\"əl-Düül –Mənsu\", 3/259). / /3. İn Kəsi yazı \"Əmma və Hüzeyfə souşdula Ya əsuləllah, niyə əm etmisən ki, onlaı öldüək? / /Peyğəmə (s) uyudu “İstəmiəm camaat desin ki, Məhəmməd (s) öz səhaələini öldüü\" (\"Təfsiu- İni Kəsi\", 2/322). / /Əgə söylədikləimizə diqqət etsəniz, göəsiniz ki, Peyğəməi (s) öldümək istəyən və elə i öyük günaha cəhd edən canilə, elə Peyğəməi-Əzəmin öz səhaləi olmuşdu. Hətta Peyğəməin (s) özü də onlaı səhaələi kimi tanıtdımışdı. Həmçinin, İn Kəsidən nəql olunmuş əvayətdə gəlmişdi \"İstəmiəm camaat desin ki, Məhəmməd (s) öz səhaələini öldüü\". / /Müslim öz \"Səhih\"-ində Hüzeyfənin əvayətinə işaə edi ki, Peyğəməin (s) səhaələinin aasında münafiqlə va idi. Sona o, həmin hadisəni xatıladı. / /4. “Səhih Müslim”də yazılmışdı \"Hüzeyfədən nəql olunu ki, Peyğəmə (s) uyudu \"Mənim səhaələimin aasında on iki nəfə münafiq va ki, onladan səkkiz nəfəi dəvə iynənin deşiyindən keçməyənədək ehiştə daxil olmayacaqla\" (\"Səhuhi-Müslim\", 8/122). / /Ümumiyyətlə, i çox müəlliflə öz kitalaında səhaələin Peyğəməi (s) öldüməyə cəhd etdikləi kimi i-iləini öldümək məqsədilə plan cızmaqlaını qeyd etmişlə. axmayaaq ki, əzən çəkdikləi planı həyata keçiməmişlə. Necə ki, Həzət Əlini (ə) öldümək üçün çəkilmiş plana Səmani elə işaə edi \"...Şəif Ömə İni İahim Heseynidən Kufə şəhəində souşdum ki, Əu əkin \"Xalid mə`mu olduğu işi yeinə yetimədi\" cümləsindən məqsədi nədi? O, elə cava vedi “Əu ək, Xalid İni Vəlidi Məmu etdi ki, Əlini (ə) öldüsün. Sona isə peşiman olu öz əmini gei götüdü (\"əl-Ənsa\", 3. 95). / /Sələfilə doğudanmı sələfə iqtida etmişlə? / /Sələfləiniz doğudanmı Peyğəmə (s) sünnəsini əsas alaaq yaşamışla...? / /Nəcmüddin Təəsi /Təcümə Tofiq Əsədov /sonumid.com