Loğmanın (ə) hikmət qazanmasının sirri nədİR?
Loğmanın (ə) yaşayışındakı ən maaqlı mövzu onun necə hikmət qazanması oludu. aşqa sözlə desək, \"Loğmanın (ə) hansı əməlinə göə, Allah-taala ona hikmət nemətini əxş etdi?”-sualına cava tapmalıyıq. Əgə u si açılsa, aşqalaı da öz zəhmət və istedadlaı ilə hikmət nuunu əldə edə ilələ. / /Yuxaıdakı sualın qısa cavaı udu ki, hikmət nuunun İlahi qanunlaına göə, özünəməxsus müqəddimələə ehtiyacı va. Onladan ən əsası iman, ixlas, saleh əməl, zöhd və halal yeməkdi. Hikmətin müqəddiməsi haqqında ən kamil söz, həkimləin ağası olan İmam Əliyə (ə) mənsudu ki, uyuu / /\"Hə kəs qıx gün ixlaslı olsa, halal yesə, gündüzləi ouc tutu, gecələi iadət etsə, Sühan Allah hikmət ulaqlaını onun qəlinə və dilinə axıda”. / /Amma yuxaıdakı sualın təfsilatı ilə cavaı / /Loğman (ə) haqqında müxtəlif əvayətlədə hikmətin şətləindən i sıasına işaə olunmuşdu. Necə ki, Peyğəmədən (s) nəql olunu / /\"Həqiqətən, ildiiəm ki, Loğman (ə) peyğəmə deyildi. O, mütəfəkki i qul idi. Gözəl yəqinə (imana) malik idi. O, Allahı sevi, Allah da onu sevidi. Allah ona hikmət əta etməklə, onun oynuna minnət qoydu”. / /aşqa i əvayətdə gəli / /i kişi Həkim Loğmanın (ə) qaşısında duu ona dedi Sən Loğmansan? Sən əni-Nuhasın qulusan? / /Loğman (ə) cava vedi \"əli”. / /Kişi dedi Sən həmin qaa çoansan? / /Loğman (ə) cava vedi \"Qaalığım ki məlumdu! Nə üçün mənim haqqımda heyətdəsən?” / /O kişi dedi Camaatın sənin evindəki izdihamı, evinin qapısına yığılmalaı və sənin sözləini qəul etmələi. / /Loğman (ə) dedi \"Qadaşoğlu, əgə sənə dedikləimi yeinə yetisən, sən də elə olasan”. / /Souşdu Nəyi? / /Loğman (ə) dedi \"Gözləimi (günahdan) ağlamağım, di-limi qoumağım, yeməyimin paklığı, ətəyimin paklığı (haam şəhvətdən uzaq olmağım), əhdimə vəfa etməyim və peymana ağlılığım, qonaqpəvəliyim, qonşumu qoumağım və xoşagəlməz işlədən uzaq qalmağım. u işləin nəticəsindədi ki, sənin gödüyün u həddə çatmışam”. / /aşqa i əvayətdə oxuyuuq / /\"Loğmana (ə) elə dedilə Sən filan qəilənin qulu deyilsənmi? / /- əli. / /- u məqama necə çatdın? / /- Əmanətdalığım, mənə yaaşmayan işlədən uzaq qalmağım, gözləimi (günahdan) ağlamağım, dilimi qoumağım və yeməyimin paklığı ilə. Hə kəs u işlədən az göüsə, məndən aşağı, çox göüsə, məndən yuxaı, eyni u işləi göüsə, mənimlə əaədi”. / /aşqa i əvayətdə gəli / /\"i kişi Loğmanın (ə) yanından keçəkən camaatın onun yanında duduğunu gödü. Loğmana (ə) dedi Sən əni-filanın qulu deyilsənmi? / /- əli. / /- Filan yedə, filan dağda çoansan? / /- əli. / /- əs u məqama necə çatdın? / /- Doğu danışmaq və mənə aid olmayan söhətə qaışmamağımla”. / /* * * / /Qütüddin avəndi \"Lüül-əla” kitaında yazı \"Loğman (ə) i paça kağız göü ki, oada \"ismillah” yazılmışdı. Onu götüü yeyi. una göə Allah ona hikmət əta edi”. / /Loğmanın (ə) hikmət qazanmasının sii haqqında ən kamil söz, İmam Sadiqdən (ə) əvayət olunmuş hədisdi \"Agah olun! And olsun Allaha ki, Loğman (ə) nəslinə, malına, ailəsinə, cismi qüdətinə və gözəlliyinə göə hikmət qazanmadı. O, Allah yolunda güclü və təqvalı idi. Aam, sakit, dəin düşünən, mütəfəkki, dəqiq göən və iət (dəsləinin) ustadı idi. Heç vaxt gündüz yatmazdı. O qədə iffətinə iayət edidi ki, heç kim onu ayaqyolunda olan halda və özünü təmizlədiyi vəziyyətdə gömədi. O dəin axışlaa malik idi və ehtiyatla iş göüdü. Günah etmək qoxusundan, heç vaxt i şey üçün (işxəndlə) gülmədi, əsələşmədi, i kəslə zaafat etmədi, dünya malı əlinə gələndə sevinmədi, əlindən çıxanda da kədələnmədi. i neçə qadınla evləndi. Onladan i çox övladla nəsii oldu. Özündən əvvəl onlaın ölümü üəyinə dağ çəksə də, heç iinin ölümünə ağlamadı. Hə vaxt iki küsülü, yaxud davalı adamlala astlaşsaydı, onlaın aasında dostluq və saziş yaadıdı. Hə vaxt i kəsdən xoşuna gələn i söz eşitsəydi, o sözün şəhini və qaynağını souşudu. Fəqih və həkimlələ çox otuu-duadı. Hakimləə, səkədələə və padşahlaa aş çəkidi. Hakimləə üək yandıı, səkədə və padşahlaa isə Allahı unutduqlaı və Ondan uzaq olduqlaı üçün, hidayət olsunla deyə, qaşı çıxadı. İət öyəndi. Nəfsani istəkləə qaşı çıxa iləcək ütün amilləi öyəni, onlaın vasitəsilə (haam şəhvani istəkləinə qaşı) müaizə etdi. O amilləin köməyi ilə şeytandan uzaqlaşdı. Fikilə qəlini, iətlə uhunu dəman etdi. Faydasız i yeə köç etməzdi. u cəhətləə göə, ona hikmət veildi və ismət ağışlandı”. / /Xatıladaq ki, u əvayətlə i-iiləi ilə zidd deyillə. Çünki onladan hə ii Loğmanın (ə) həqiqi-hikməti kəs etmə səələindən i qismidi. aşqa sözlə desək, u səələin hə iinin hikmət nuunun Allah-taala təəfindən Loğmana (ə) əta olunmasında olu olmuşdu. /