Mömİn kİmdİr?
/ / /«Möminlə yalnız o kəslədi ki, Allah adı çəkiləndə üəkləi qoxudan titəyə, Allahın ayələi oxunduğu zaman imanlaı daha da ata, onla ancaq öz əinə təvəkkül edələ.* O kəslə ki, namaz qıla və vediyimiz uzidən (Allah yolunda) səf edələ.* Onla həqiqi möminlədi. Onlaın öz əi yanında dəəcələi vadı. Onlaı ağışlanma və tükənməz, gözəl uzi gözləyi.» /Ənfal, ayə 2-4 /Həmçinin müaciət edin Tovə 71; Yusuf 106; Muminun 1-11; Qəsəs 52-55; Səcdə 15-19; Şua 35.39; Fəth 29; əyyinə 5, 7-8. / / /Allahın Peyğəməi (s)«Mömin elə yumşaq və mülayimdi ki, sən onun axmaq olmasını zənn edəsən.» 1 /Allahın Peyğəməi (s)«Mömin camaatın öz mal və canını etia etdiyi kəsdi.» 2 /Allahın Peyğəməi (s)«Mömin o kəsdi ki, nəfsi onun əlindən əziyyətdədi, camaat isə asayiş və ahatlıqda!» 3 /Allahın Peyğəməi (s)«Mömin salamı əvvəl veə, münafiq isə «gəək mənə salam vesinlə» deyə.» 4 /Allahın Peyğəməi (s)«Mömin ünsiyyət quu və onunla ünsiyyət quulu. Ünsiyyət qumayan və ünsiyyət quulmayan kəsdə xeyi-əəkət yoxdu. İnsanlaın ən yaxşısı camaat üçün daha xeyili olan kəsdi.» 5 /Allahın Peyğəməi (s)«Özünün yaxşı işinə sevinən və pis işindən naahat olan kəs mömindi.» 6 /Allahın Peyğəməi (s) möminin vəsfində uyumuşdu«Həəkət və əftalaı mülayim və mehiandı, göüşü şiin... Hə i şeyin ən üstününü axtaı, xislətləin ən dəyəlisini…Nifət əslədiyi kəsə zülm etmi və sevdiyi şəxsə göə günaha atmı. Xəci azdı, çox kömək və yadım edi...İşi çox yaxşı yeinə yetii, sanki onu özü üçün göü. Gözləi aşağı axı. ağışlayan əli va, i şey istəyəni oş gei qaytamı. Sözünü ölçü-içi və dilini lal edi... atili, hətta dostundan qəul etmi və haqqı, hətta düşmənindən olsa elə inka etmi. Elmi ancaq ilməyə göə öyəni və iliyi yalnız əməl etməyə göə əldə edi... Dünyapəəstlələ əfta edəndə onlaın ən ziəngi, axiət axtaanlala olanda onlaın ən pəhizkaıdı.» 7 /İmam Əli (ə)«Möminin sevinci üzündə, kədəi qəlindədi. Sinəsi hə şeydən genişdi (çox hövsələli və geniş üəklidi). Nəfsi isə hə şeydən xadı. Özünü yuxaı tutmağı sevmi və şan-şöhətə nifət əsləyi. Qəm-kədəi uzun, himmət və çalışqanlığı yüksəkdi... Sükutu çoxdu və vaxtı oş keçmi. Şük edən və səlidi. Fikə dalı və (aşqalaı ilə) dostluğunda möhkəm olmağa həisdi. Mülayim və mehiandı. İadəsi çaxmaq daşından da möhkəmdi, amma ununla elə quldan da həqi və xadı.» 8 /İmam Əli (ə)«Mömin şadlıq və asayiş zamanı şük edən, əla və çətinlik zamanı səli , naz-nemət içində olan zaman isə qoxu içindədi.» 9 /İmam Əli (ə)«Mömin sadə qəlli (hiylə-kələksiz) və alicənadı. Öz nəfsindən axayındı və həmişə qoxu (Allah qoxusu) və qəm içindədi.» 10 /İmam Əli (ə)«Mömin öz qəlini alçaq şeylədən təmizləmiş kəsdi.» 11 /İmam Əli (ə)«Mömin öz dinini dünyası ilə təmizləyn kəsdi. Günahka o şəxsdi ki, dünyasını dini ilə qouyu.» 12 /İmam Səccad (ə)«Mömin salamat olmaq üçün sükut edi və faydalanmaq üçün danışı.» 13 /İmam Sadiq (ə)«Mömin yaxşı və xəci-zəhməti az olan i yadımçıdı. Yaşayışını yaxşı idaə edi və i dəlikdən iki dəfə sancılmı.» 14 /İmam Sadiq (ə)«Mömin dində qüvvətli, yumşaqlıqda uzaqgöəndi. İmanı yəqinliklədi. (Dini) aşa düşməyə həis, doğu yolu getməkdə şövqlüdü... İş və çətinlikləinin olmasına axmayaaq namazını tək etmi.» 15 /İmam Sadiq (ə)«Mömin o kəsdi ki, gəlii halal və pak, əxlaqı gözəl, atini sağlam və düz olsun, malının atığını (ehtiyacı olanlaa) paylasın və çox danışmaqdan çəkinsin.» 16 /İmam za (ə)«Mömində üç xasiyyət olmayınca o mömin deyil i xüsusiyyət Allahından, i xüsusiyyət Peyğəməindən (s) və i xüsusiyyət Allahın vəlisindən (ə). əinin xüsusiyyəti sii ötülü saxlamaq, Peyğəməinin (s) xüsusiyyəti xalqla mülayimlik və Allahın vəlisinin xüsusiyyəti çətinlik və sıxıntılada səli olmaqdı.» 17 / /Möminin möhkəmliyi /İmam aqi (ə)«Mömin dağdan da möhkəmdi. Dağdan i şey azala, amma möminin dinindən i şey azalmaz.» 18 /İmam Sadiq (ə)«Mömin dəmi paçasından da möhkəmdi. Dəmi paçası oda qoyulanda dəyişi, amma mömin dəfələlə öldüülsə də qəlində dəyişiklik yaanmı.» 19 / /Möminin höməti /Allahın Peyğəməi (s)«Allah-taala uyuu İzzət və cəlalıma and olsun ki, mömin əndəmdən sevimli i valıq yaatmamışam.» 20 /Allahın Peyğəməi (s)«Mömin Allah dəgahında Onun ən yaxın mələkləindən də hömətlidi.» 21 /İmam Sadiq (ə)«Möminin höməti Kəədən də atıqdı.» 22 / /Möminlə i ədən kimidilə /Allahın Peyğəməi (s)«Möminlə i-iləini sevmək, qaşılıqlı mehiançılıq və məhəət axımından i ədən kimidilə. Onun i üzvi ağıyanda digə üzvləi yuxusuzluq və qızdıma üüyə.» 23 /Allahın Peyğəməi (s)«Möminləin qanlaı əaədi, onla aşqalaı müqailində əlidilə və əgə onlaın ən aşağısı (düşmənə) pənah vesə digələi həmin pənaha hömət qoyala.» 24 / /Hə şeyin möminin qaşısında tə‘zim etməsi /İmam Sadiq (ə)«Mömin o kəsdi ki, hə i şey ondan qoxu. Çünki o Allahın dinində qüdətli və izzət sahiidi, heç nədən qoxmu və u onun nişanəsidi.» 25 /İmam Sadiq (ə)«Hə şey hətta yein həşəat, süünən və yıtıcılaı və göyün quşlaı möminin qaşısında təslimdilə.» 26 / /Möminlə azdıla /İmam Əli (ə)«Allah ye üzünü insanlaın ehtiyaclaından xəəda olan və nicat, qutuluş yolunda elm öyənən kəsdən oş qoymayı. Ələttə, onlaın sayı azdı. Allah unu (keçmiş) peyğəmələin ümmətləinin içində aydınlaşdıı və onlaı gələcək nəsillə üçün nümunə edi. Məsələn, Nuhun qövmü aəsində «Onunla ilikdə çox az adam iman gətidi.» 27 /İmam Sadiq (ə)«Mömin qadın mömin kişidən, mömin kişi isə qımızı kiitdən də az tapılandı. Sizlədən hansınız qımızı kiit gömüsünüz?!» 28 / /Möminin əlamətləi /İmam Səccad (ə)«Möminin eş əlaməti va xəlvət və təklikdə olanda pəhizka olmaq, yoxsulluq zamanı sədəqə vemək, əlala müqailində səlilik, qəzələnəndə həlimlik və qoxu olmasına axmayaaq doğuçuluq.» 29 /İmam Sadiq (ə) «möminin mömin olması nə ilə ilini?» sualının cavaında uyumuşdu«Allah qaşısında təslim olması və düça olduğu sevinc və kədələ azılaşması ilə.» 30 / /Möminləin ən yaxşısı /İmam Əli (ə)«Möminləin ən yaxşısı can, ailə və malını (Allah yolunda) daha çox təqdim edəndi.» 31 /İmam Əli (ə)«Möminlədən o şəxsin imanı daha üstündü ki, vediyi və aldığı, qəzə və sevinci Allaha göədi.» 32 / /Göməyə-göməyə peyğəməə iman gətiənin fəziləti /Allahın Peyğəməi (s)«Məni göən şəxsin iman gətiməsi təəccülü deyil, əlkə əksinə, yazılı vəəqləi göü əvvəlindən axıına kimi ona iman gətiənləin iman gətimələi təəccülüdü.» 33 /Allahın Peyğəməi(s)« Qadaşlaımı nə vaxt göəcəyəm?» Souşdula«Məgə iz sizin qadaşlaınız deyilik?» uyudu«Siz mənim səhaələimsiniz, mənim qadaşlaım mənə gömədən iman gətiən kəslədi. Onlaı gömək şövqündəyəm.» 34 / / /1 Kənzul-Ummal, hədis 690 /2 Kənzul-Ummal, hədis 739 /3 Kənzul-Ummal, hədis 752 /4 Kənzul-Ummal, hədis 778 /5 Kənzul-Ummal, hədis 679 /6 Kənzul-Ummal, hədis 700 /7 ihaul-Ənva, c.67, səh.310, hədis 45 /8 ihaul-Ənva, c.69, səh.410, hədis 127 /9 Ğuəul-Hikəm, hədis 1743 /10 Ğuəul-Hikəm, hədis 1901 /11 Ğuəul-Hikəm, hədis 1956 /12 Ğuəul-Hikəm, hədis 2160 /13 əl-Kafi, c.2, səh.231, hədis 3 /14 əl-Kafi,c.2, səh.241, hədis 38 /15 əl-Kafi,c.2, səh.231, hədis 4 /16 əl-Kafi, c.2, səh.235, hədis 18 /17 Tuhəful-Uqul, səh.442 /18 əl-Kafi, c.2, səh.241, hədis 37 /19 ihaul-Ənva, c.67, səh.303, hədis 34 /20 ihaul-Ənva, c.71, səh.158, hədis 75 /21 Kənzul-Ummal, hədis 821 /22 əl-Xisal, səh.27, hədis 95 /23 Musnəd İn Hənəl, c.6, səh.379, hədis 18408 /24 Kənzul-Ummal, hədis 402 /25 ihaul-Ənva, c.67, səh.305, hədis 36 /26 ihaul-Ənva, c.67, səh.71, hədis 33 /27 Nuus-Səqəleyn, c.2, səh.358, hədis 90 /28 əl-Kafi, c.2, səh.242, hədis 1 /29 ihaul-Ənva, c.67, səh.293, hədis 15 /30 ihaul-Ənva, c.72, səh.336, hədis 24 /31 Nəhcül-əlağənin şəhi, İn Əil Hədid,c.18, səh.41 /32 Ğuəul-Hikəm, hədis 3278 /33 Kənzul-Ummal, hədis 34582 /34 Kənzul-Ummal, hədis 34583