ALLAH ZİKRİNİN MƏRTƏBƏLƏRİ HANSILARDIR?

İnsanın qəli i dəya kimidi. Zik ona təsi edi. əzən zik xıda i daş kimi dəyaya düşməklə səthi i dalğa yaadı və tez i zamanda u dalğa məhv olu. i çox zik və iadətləimiz səthi dalğa kimidi. Qəlimizin dəinliyi isə tamam aşqadı. Sözləi dilimizdə deyiik, lakin fikimiz aşqa yedədi. İadətimiz sona çatdıqda özümüzə gəliik. Lakin əzən zik və Allahı düşünmək ağı i tufan kimi qəlimizin dəinliyini təlatümə gətii və əədi təsi qoyu. əli, insanlaın zik və Allahı düşünməsi eyni deyildi. Allahı yad etmək və Onu düşünmək sahəsində xalqı müxtəlif qisimləə ölmək ola Xalqın i qismi nəinki Allahı zik etməkdən ləzzət almı, hətta Allahı düşünmək onlaın qəlində sıxıntıya səə olu. Quani-Kəim elələi aəsində uyuu /\"Allah tək olaaq anıldığı zaman axiətə inanmayanlaın qəlləi nifətlə dolu sıxıla.” /İkinci dəstə o kəslədi ki, şiddətli çətinliklələ üzləşdikdə adi vasitələə əlləi çatısa, Allahı zik edi, onu düşünülə /\"Gəmiyə mindikləi zaman (dəyada atacaqlaından qoxu) Allahı kamil ixlasla çağıala. Allah onlaı sağ-salamat quuya çıxaan kimi yenə də (Ona) şəik qoşala.” /Üçüncü dəstə qiyamət günü öz aqiətləi üçün nigaan olan kəslədi. Onla günaha yol vemişlə. u günahlaın ağışlanmasını istədikləi üçün Allahı düşünülə. İstəyilə ki, Allah u yolla onlaın günahlaını ağışlasın. u şəxslə əzəndə axiət savalaı və nemətləini əldə etmək üçün Allahı düşünülə. ehişt, hui, qəs istəyilə. una göə də Allahı zik edilə. Həqiqətdə u dəstə əzadan qutulmaq və axiət nemətləinə çatmaq üçün Allahı yada salı. u növ diqqət nisi şəkildə əyənilmişdi və insanın Allaha imanlı olduğunu göstəi. Əslində u növ zikdə insan əvvəlcə özünü düşünü və sona u yolla Allahı düşünməli olu. i çox hallada qeyi-ilahi yolla ehtiyaclaı ödəndikdə Onu düşünməkdən vaz keçi. /Dödüncü qisim insanla isə Allahı düşünməyə ehtiyaclı olduqlaını hiss edilə. Onla öz şəxsi ehtiyaclaının aadan götüülməsi üçün u işi gömülə. Allahı düşünmədikdə nəsə itidik-ləini hiss edi və yalnız Onu yad etməklə sakitlik tapıla. aşqa sözlə, elələi üçün əsas məsələ ehtiyaclaın aadan qaldıılması yox, Allah zikinin özüdü. İmam Səccadın (ə) təiincə, onla hiss edilə ki, Allah ziki ilə qəl diili, u zik olmadıqda qəl ölü. /Allah ziki onla üçün həyat ünövəsidi. İnsanın havası çatmadıqda o həyəcanlanı, naahat olu, hətta dünyasını dəyişi. u şəxslə də Allahın zikindən uzaq düşdükdə iztia çəki, nigaan olula. Lakin Allahın ziki qəlləinə yol tapan zaman onlada xüsusi sakitlik və axayınlıq yaanı. Quan u aədə uyuu \"O kəslə ki, Allahı zik etməklə üəkləi ahat halda iman gətimişlə. ilin ki, qəllə yalnız Allahı zik etməklə aamlıq tapa!” /Saf hava izim həyatımız üçün zəui olduğu kimi, Allahın ziki də qəlləin diilməsi üçün lazımlıdı. u şəxslə iz ölümdən qaçdığımız kimi Allahdan uzaq düşməkdən qaçıla. iz ölümü yalnız heyvani və nəati ölüm iliik. Lakin unla öz ölümləini Allahın zikindən uzaq düşməkdə göülə. /u hal zikin üstün mətəələindəndi, əvvəlki mətəədən də çox üstün və dəyəlidi. Lakin u mətəədə də \"mən”, insanın özü məqsəddi. Yəni insan u halda Allahı düşünmək istəyi və Allahı zik etməkdən ləzzət alı. Həqiqətdə, Allahı zik etməklə onun \"öz” qəli sakitləşi. aşqa sözlə, u halda da ehtiyaclaının ödənməsi üçün (amma yuxaıdakı ehtiyacladan üstün ehtiyaclaın) Allahı düşünü. Yəni məqsəd ehtiyaclaın ödənməsidi. elələi aamlıq tapmaq üçün Allahı düşünü. una göə də uyğun mətəədə də özünü istəmək niyyəti yeində qalı. /Lakin insan Allaha məifət yolu ilə elə i məqama çata ilə ki, nə özünü, nə də ehtiyaclaını düşünməz. Onun ütün diqqəti Allahda ola, özü və meylləini tamamilə unuda. u halda fədi istək əsas olmu və ən önəmli yedə Allaha məhəət dayanı. Uyğun məqamda insan Allahı özü üçün yox, özünü Allah üçün istəyi. Əslində o özünü tanımı və yalnız Allahı göü (İnsan elə i məqama çata ki, Allahdan aşqa heç i şey göməz). /Meac gecəsi Allah peyğəməinə uyudu \"əzi əndələim elə i mətəəyə çatıla ki, Mənim zikim və nemətləimin şükü onlaın məşğuliyyəti olu. Onlaın u işlədən aşqa heç i səyləi olmaz”. Sona Allah həmin əndələlə xüsusi əfta edəcəyini ildii. /\"Vələəstəğiqənnə əqləhu i məifəti vələəqumənnə ləhu məqamə əqlihi.” /unla əvayətlədə gəlmiş həqiqətlədi. u həqiqətləi dək etmək i çoxumuz üçün çətindi. Ümid ediik ki, Allah öz lütfi ilə izim məifətimizi atısın və izə elə halla nəsi etsin.