PEYĞӘMBӘR (S) VӘ ӘHLİ-BEYTӘ (Ə) TӘVӘSSÜL ŞİRKDİRMİ?
Ötən əhsimizdə qısa şəkildə olsa da, şiə məzhəinin etiqadi məsələləi ilə tanış olduq. Qeyd etdik ki, şiələ ilk növədə tövhidə inam əsləyi və heç i əməldə heç i şeyi Allah-taalaya şəik qoşmula. /Uzun illə oyu şiə məzhəinə olunan iadladan ii də onlaın Peyğəmə (s) və onun Әhli-eytinə təvəssül etmələidi /Әgə şiələ tövhidə iman gətimişləsə, nə üçün öz hacət və istəkləini Allahdan deyil, Peyğəmə (s) və İmamladan istəyilə? / /Cava /1. Hə şeydən öncə təvəssül etməyin məna və mahiyyəti açıqlanmalıdı. /Təvəssül etmək i şəxsdən hacət, istək tələ etmək deyildi. Təvəssül sözünün mənası «vasitə salmaq» deməkdi. i şəxs Peyğəmə (s) və ya onun Әhli-eytinə təvəssül edisə, u, Allahdan özgəyə sığınmaq deyil, onlaı vasitə salaaq Allahdan öz istəyini diləməkdi; /2. Yaşadığımız dünyaya diqqət etsək göəik ki, u dünyaya vasitələ qanunu hakimdi. Hə i şey vahid Allahın hökmü ilədi, lakin Allah-taala Özü izləə vasitələ göstəmiş və u vasitələdən nəticə almağı əm etmişdi. /Məsələn, xəstələndiyimiz zaman mütləq həkimə və onun məsləhətləinə müaciət etməliyik. ütün dədləin dəmanı Allah-taalanın əlində olmasına axmayaaq, iz Onun yaatdığı vasitələə müaciət ediik. Xəstəliyimizin sağalması üçün həkimə müaciət etmək heç də Allahdan qeyisinə sığınmaq deyil, həqiqətdə öz Pəvədigaımıza sığını Onun yaatdığı vasitələdən istifadə etməkdi. /3. Allah-taala Maidə suəsinin 35-ci ayəsində uyuu /«Ey iman gətiənlə, Allahdan qoxun və Onunla öz aanızda vasitə tapın». /Quani-Kəimin təkcə u ayəsi təvəssül etməyin yəni, Allah-taalaya yaxınlaşmaq üçün vasitə tapmağın zəui olduğuna kifayət edə. u ayədə vasitə dedikdə Peyğəmə (s) və onun Әhli-eyti nəzədə tutulu. u məsələ i çox əhli-sünnə alimləi təəfindən təsdiqlənmişdi. O cümlədən Hafiz Әu Nəim İsfahani «Nüzulul-Quan fi Әli» kitaında; Hafiz Әu ək «Ma nəzələ minəl-Quan fi Әli» kitaında; İmam Әhməd Sələi «Kəşful-əyan» təfsiində; İni Әil Hədid Mötəzili «Şəhu-nəhcil-əlağə» kitaında və onlala digə əhli-sünnə alimi u ayədə «vasitə» sözünün Peyğəmə (s) və Әhli-eytə şamil olduğunu əyan etmişlə. /4. Әhli-sünnə kitalaında yazılmış çoxlu sayda hədislədə xəə veili ki, Peyğəməin (s) öyük səhaələi çətin məqamlada Әhli-eytə təvəssül etmiş, onladan kömək istəmişlə. İni Həcə Məkki «Әs-səvaiqul-mühiqə» kitaında yazı /«Hicətin 17-ci ilində şiddətli quaqlıq oldu. Camaat dəfələlə «İstisqa» namazına (yağış tələ etmək üçün xüsusi namaz) getdilə, lakin heç i nəticə hasil olmadı. İkinci xəlifə Ömə ini Xətta dedi Saah i şəxsin vasitəsi ilə Allahı səsləyəcəyəm ki, mütləq yağış yağacaq. /Saah süh açılan kimi Ömə ini Xətta Peyğəməin (s) əmisi Aasın qapısına gedi dedi Evdən ayıa gəl ki, sənin vasitənlə Allahdan yağış istəyək. /Aas dedi i az otu, mən lazım olan vasitələi tapım. /Sona Aas əni-haşim tayfasını səslədi. Onla evdən çıxanda Әli (ə) qaağda, Həsən və Hüseyn sağ və sol təəfində, əni-haşim tayfası isə Aasın axası ilə gəlidilə. Aas üzünü Öməə çevii dedi Heç kəs izə qaışı müsəllaya (namaz qılınan yeə) gəlməsin. /Müsəllaya yetişməzdən əvvəl Aas əlləini qaldıı dedi İlahi, Sən izi yaatmısan və izim əməlləimizə alimsən. Pəvədigaa, izə əvvəldə lütf və məhəmət elə! /Cai ini Әnsa deyi Dua tamam olmamış uludla həəkətə gəldi, yağış yağmağa aşladı». /İni Həcə, uxaidən (Səhih-uxai kitaının müəllifi) nəql edi ki, ikinci xəlifə Ömə ini Xətta quaqlıq illəində Peyğəməin (s) əmisi Aasın yanında duu elə dua edidi İlahi, iz Sənin əsulunun əmisinə təvəssül edi Səndən yağış diləyiik». /u hədisi İni Әil Hədid Mötəzili «Şəhu-nəhcil-əlağə» kitaının 2-ci cildində təfsilatı ilə gətimişdi. /uada elə i iadın olması mümkündü Peyğəmə (s) və Әhli-eytə təvəssül etmək onlaın dii olduqlaı zamana aiddi. Öldükdən sona elə i təvəssülün nə əhəmiyyəti vadı? / /Cava /iz müsəlmanlaın əqidəsinə göə ölüm insanlaın yox olması demək deyildi. İnsanla cismən topağın altına köçsələ də, uhən həmişə diidilə. iz onlaı göməsək də onla izi göü, səsimizi eşidilə. Məncə u aədə geniş izah veməyə ehtiyac yoxdu. Ölümdən sona yeni i həyatın aşlanması İslam dinində zəui sayılan i etiqaddı. unu inka edən şəxslə müsəlman sayılmıla. Nə üçün iz ölüləə salam veiik? Nə üçün Quani-Kəimdə keçmiş peyğəmələ xatılanı, onlaa salam göndəili? /Nə üçün Allah-taala «Әhza» suəsinin 56-cı ayəsində Peyğəməə (s) salavat və salam söyləməyi izə vaci uyumuşdu? /Әgə onla izim səsimizi eşitmisə, ölü yox olmuşlasa, u salamlaın nə kimi əhəmiyyəti vadı? ütün unladan əlavə, Allah-taala müqəddəs kitaında əzi insanlaın əsla ölü olmadıqlaını aşka şəkildə əyan edi. /«Allah yolunda ölənləə ölü deməyin, onla diidilə, lakin siz anlamısız». (əqəə-154). /«Allah yolunda ölənlə əsla ölü sayılmazla, onla diidilə...». (Ali-İman-169). /Peyğəmə (s) və onun pak Әhli-eyti (ə) Allah yolunda ölmədiləmi? Onlaa ölü demək, izim səsimizi eşitmilə söyləmək izim əqidəmizə uyğun gəlimi? /u dəlil və süutlaın qaşısında elə i iadın olacağını da istisna etmiik /«Şiələ Peyğəmə (s) və onun Әhli-eytinə təvəssül etmilə. Onla u müqəddəs şəxsləi vasitə kimi yox, əsl sığınacaq kimi səsləyilə». / /Cava /Peyğəmə (s) və Әhli-eytə təvəssül etməyin müəyyən qaydalaı vadı. u qaydala mötəə kitaladan öyənilməli, İslam ideologiyasına uyğun istifadə olunmalıdı. Təii ki, əzi savadsız və avam insanla öz təvəssülləində səhvə yol veə ilələ. Avam insanlaın etdikləi səhvlə onlaın mənsu olduğu qəiləyə və ya məzhəə xələl gətiməz. uada i əhvalatı xatılatmaq yeinə düşədi /«i avam müsəlman uzun illə hazılıqdan sona Həcc ziyaətinə getməyə nail olu. Dünyadan xəəsiz olan u savadsız kişi müqəddəs Kəəni göən kimi divalaı qucaqlayaaq «Qəinə quan olum ay Allah!» (nəuzu-illah) deyə ağlamağa aşlayı». /u savadsız şəxsin anlamadan u cü küf etməsi onun mənsu olduğu millətin, məzhəin kafi olduğuna dəlalət edimi? /Şiə məzhəində təvəssülün nə olduğunu, hansı qanunla çəçivəsində həyata keçiildiyini aydınlaşdımaq üçün mötəə kitalaa, öyük alimləin göstəişləinə müaciət etmək lazımdı. /uada əksə münacat kitalaında yazılmış «Təvəssül duası»ndan i paçanı diqqətinizə çatdıııq /«Ey mənim seyyid və mövlalaım! (Peyğəmə (s) və Әhli-eyt(ə) nəzədə tutulu) Mən sizə üz tutdum, siz mənim əhələim, çətin günümdə köməyim, Allahla mənim aamda hacət və istək vasitəmsiniz. Mən sizi öz Allahıma doğu vasitə etdim, sizin vasitənizlə Ondan şəfaət istədim, Allah yanında mənə şəfaət edin, günahlaımın ağışlanmasını istəyin. Siz mənim vasitəmsiniz, sizin sevginizlə, sizin yaxınlığınızla Allahdan nicat istəyiəm. Allah hüzuunda mənim ümidim olun, ey mənim ağalaım, ey Allahın dostlaı.....» /Təvəssül duasının i hissəsinin təcüməsini əziz oxuculaa təqdim etdik. Hömətli oxucula duanın mətnində tövhidə zidd olan i kəlmənin olu-olmadığını yəqin ki, asanlıqla mülahizə edə ilələ. /