ŞİӘ SÖZÜNÜN MӘNASI NƏDİR VӘ NƏ ZAMAN YARANMIŞDIR?
span style="font-size12pt;"Şiə sözünün mənası lüğət kitalaında tae, adıcıl kimi göstəilmişdi. /Әə dilində «şiətu-əcul» sözü deyildikdə, o kişinin axasıyca gedən, ona tae olan mənası nəzədə tutulu. /Məşhu Әhli-sünnə lüğət və ədəiyyatçılaı Fiuzaadi «Qamusul-lüğət» və İni-Әsi «Nihayətul-lüğət» kitaında şiə sözünün mənası haqda elə yazıla /«Həqiqətən u ad (şiə) Әli (ə)-ı və onun Әhli-eytini sevənləə şamil oludu. Daha sona u ad onla üçün xüsusiləşdi». /Şiə məzhəi adıcıllaı Әli (ə)-ın taeləi olduqlaı üçün onlaa aid edilən u ad sonadan xüsusiləşdi. elə i sual otaya çıxı Nə üçün u məzhə Həzət Məhəmmədin (s) ümməti kimi müsəlman deyil, sonadan qondaılmış şiə adını daşıyı? / /Cava /1. iz insanla yalnız və yalnız öz yaadanımıza aş əyi, Ona itaət ediik. Allahdan aşqa heç i kəsin əminə itaət etmək izim vəzifəmiz deyildi. Fiziki və ya mənəvi gücündən asılı olmayaaq, kimsənin izləə göstəiş vemək hüququ yoxdu. Lakin əm və itaət sahii olan Allah-taala izləə müəyyən i şəxsə itaət etməyi əm edəsə, u şəxsin itaəti izim üçün vaci sayılı. u şəxsin itaəti, onun əmləinə tae olmaq ilavasitə Allah-taalanın əminə itaət etmək deməkdi. /Allah-taala əşəiyyətin atası Adəmi yaatdıqdan sona ütün mələkləə onun qaşısında səcdə etməyi əm etdi. u səcdə Allahın Öz icazəsi və əmi ilə olduğu üçün sözsüz ki, Allah-taalanın Özünə səcdə hesa olunu. Uca və əzəmətli Allah izləin hidayəti üçün həzət Məhəmmədi (s) peyğəməlik məqamına təyin etdi. O həzətin ütün əmləinə itaət etməyi izləə əm etdi. Allah əsulunun əmləinə itaət etmək heç də Allahdan qeyisinə itaət etmək sayılmı. u itaət ilavasitə Allah qaşısında aş əymək, Onun əmləinə tae olmaqdı. Necə ki, «Nisa» suəsinin 80-cı ayəsində uyuulu /«Hə kəs peyğəməə itaət edəsə, Allaha itaət etmişdi». /u məntiqlə həzət Peyğəmə (s) müsəlmanlaa müəyyən i şəxsin itaətini əm edəsə, u itaət ütün müsəlmanlaa vaci olu. u şəxsin itaəti Peyğəməin (s) itaəti və ilavasitə Allah-taalanın itaəti sayılı. iz gələcək əhsləimizdə isat edəcəyik ki, Allahın əsulu ütün müsəlmanlaa özündən sona Әli (ə)-a itaət etməyi vaci uyumuşdu. /Deməli, əgə Әli (ə)-ın itaəti Peyğəməin (s) əmi və göstəişidisə, onun adıcılı (şiə) olmaq Peyğəmə (s) itaətindən kənaa çıxmaq deyildi. /2. Şiə sözünün həzət Peyğəmədən (s) sona qondaılması həqiqətə uyğun deyildi. u söz hətta Quani-Kəimdə də işlədilmiş, insanlaın əziləi digələinin şiəsi adlandıılmışdı. «Saffat» suəsinin 83-cü ayəsində İahim peyğəmə (ə) Nuh peyğəməin (ə) şiəsi kimi təqdim olunu /«Onun (Nuh) şiələindən ii İahim idi». /Şiə sözü Peyğəməin (s) zamanında da işlədilmiş, u aədə yüzlələ hədis və əvayətlə nəql olunmuşdu. /öyük əhli-sünnə alimi, hədisşünas Hafiz Әu-nəim İsfahani mötəə sənədlələ İni Aasdan nəql edi /«əyyinə suəsinin 7-ci ayəsi nazil olduqdan sona /“İman gətii saleh əməl edənlə ən yaxşı məxluqdula. Onlaın mükafatı ələinin hüzuunda altından çayla axan cənnət ağlaıdı. Onla əədi olaaq u ağlada qalala. Allah onladan, onla da Allahdan azıdıla”. /Peyğəmə (s) Әli (ə)-a üzünü tutaaq uyudu /Ya Әli, onla sən və sənin şiələindi. Qiyamət günü sən və sənin şiələin Allahdan azı, Allah da sizdən azı ola.» /Həmçinin u mötəə hədis aşağıdakı əhli-sünnə kitalaında yazılmışdı /1. Mənaqi ‒ Әul-müəyyəd ini Әhməd Xaəzmi; /2. Şəvahidut-tənzil fi qəvaidit-təfsil ‒ Hakim Әul-Qasim Ueydullah ini Әdullah Әl-Həskani; /3. Kifayətut-tali ‒ Məhəmməd ini Yusif Gənci; /4. Təzkiətu xəvassil-ümmə fi məifətil ümmə ‒ Sit ini Cuzi. /5. Duul-mənsu fi kitaillahil-mə’su ‒ Cəlaləddin Siyuti; /6. Səvaiq ‒ İni Həcə; /7. Nihayə ‒ İni Әsi; /8. Cəvahiul-əqdəyn ‒ Әllamə Səmhudi; /9. Füsulul-mühimmə ‒ Nuəddin Әli ini Məhəmməd ini Әhməd Maliki. /Әhli-sünnə aviləi (hədisşünasla) Seyyid Әli Həmdani Şafei “Məvəddətul-qua” kitaında və İni Həcə “Әs-səvaiqul-mühiqə” kitaında həzət Peyğəməin (s) xanımı Ümmu-Sələmədən nəql edilə ki, Peyğəmə (s) uyudu /“Ya Әli, sən və sənin səhaələin, sən və sənin şiələin cənnətdə olacaqla”. /u hədislədən mə’lum olu ki, şiə sözü heç də sonadan qondaılmış i temin deyildi. Әksinə, u kəlmə Peyğəməimizin (s) dilindən əyan olunmuşdu və o həzət, Әli (ə)-ın təəfdalaını şiə adlandımışdı. / //span