Peyğəmbərlərİn (ə) günah varmı?
Peyğəmələ (ə) məsum olduqlaı halda nədən onlaa günah və itaətsizlik nisəti veilmişdi? /u suala cava vemədən öncə əgə ilahi ehkamlaın növləini və əəcə “Zən” və azəicə “Günah” kəlməsinin mənasını aaşdı-aıqsa, peyğəmələə nisət veilən kəlmənin əsl mənasını düzgün təhlil etmiş olaıq. /Əhkamın növləi /İlahi əm və nəhylə - (Allahın göstəiş və çəkindidikləi) iki qismdən iaətdi 1-Qanuni, 2-İşadi / / / /İşadi hökmlə iki qismə ölünü /1. Ağıl axımından lazımi və zəui olanlaa göstəiş veən hökmlə. Məsələn Yaadana itaət etmək yaadılmışa vacidi. /2. Ağıl axımından qeyi zəui olanlaa göstəiş veən hökmlə. Yəni onlaa iayət etmək daha əyənilən və məquldu. u kimi əməlləi tək etmək (ki, teminoloji cəhətdən “Təki ovla” (yaxşını tək) adlanı) günaha səə olmadığından peyğəm-ələin isməti ilə heç i ziddiyyət təşkil etməz. Məsələn həkim xəstəyə məsləhət göü ki, filan qidanı qəul etməsin. Həkimin u anda vediyi göstəiş i qanuni məsuliyyət gətiməz. Necə ki, xəstə həkimin sözünə əməl etmədiyi təqdidə onu cəzalan-dımazla. Xəstənin əməl etməməsi sadəcə onun sağalmasına əngəl ola və təkcə onun üçün ziyanveicidi. u göstəişə iayət etməyin hansı dəəcədə zəui olması həkimin vediyi göstəişin xəstəyə ağışladığı mənfi təsiin dəəcəsindən aslıdı. / / /Günah kəlməsi sonu pis nəticələnəcək xoşagəlməz əməlləə deyili. Quanda “günah” kəlməsi i çox mənalada işlənmişdi. Kəlmənin lüğəti anlamını aaşdıan alimləin qənaətinə göə də sözdə işlənən hə günah sözünü şəi günahla eyniləşdiəək i kəsi günahka olmasını isat etmək olmaz. Peyğəmələin aəsində nisət veilən günahın nə olduğu aədə nəqli və əqli dəlillə mövcuddu. /Günah kəlməsinin vediyi müxtəlif anlamlaa nəzə salaq / /Fiqh axımından günah Allahın zəui hökmləinə qaşı davanmaq – vaci i əməli tək və ya haam olana əməl etməkdən iaətdi. İlahi peyğəmələ əqli və nəqli dəlilləə əsasən elə iş göməmişlə. Quani-Kəim də onlaa u növ günah nisəti veməmişdi. / / /u günahdan məqsəd haama əməl və vacii tək deyil, əlkə “təki ovla”, edəək onlaın şəxsiyyətinə yaaşmayan i əmələ düça olmaqdı. u hal əzi peyğəmələdə çox nadi hallada aş vemişdi. Quani-Kəimdə peyğəmələin (ə) aəsində sözü gedən günah həmin elə u növ günahdı. /əzən peyğəmələdən əzisi ani qəflət və diqqətsizlik ucatından onlaın uca məqamına münasi olmayan i əməli yeinə yetimişlə. ununla da adi insanladan fəqli intizaı olan Allah-taala təəfindən onla etiazla qaşılanmışla. Həqiqətdə onla mühüm əmi pozmasala da onlaa yaaşmayan i işi gödükləindən dolayı onlaa Allah günah nisəti vemişdi. Lakin öncə dediyimiz kimi u əməl onlaın məsumluqlaına heç i xələl gətiməmişdi.