Nəyə görə Həzrət Əli (ə) oğlunun adını Osman qoydu?
\"Nəyə göə Həzət Əli (ə) öz oğluna üçüncü xəlifənin adını, yəni, \"Osman” qoydu?” /Vəhhailə u vasitə ilə şiələi sual altında qoymaq (haqsız çixamaq) istəyilə. /u suala cava vemək üçün i neçə zəui məsələni qeyd etmək lazımdı /1) Məsum İmamlaın (ə) səhaələindən əziləinin adı \"Şim”, \"Yəzid”, \"Ömə” və s. kimi adla olmuşdu ki, u da həmin adlaın o dövdə geniş yayılmasının göstəicisidi. /2) İn Hacə Əsqəlani özünün \"Əl-İsaə” adlı kitaında \"Ömə” adlı i çox şəxsin adını çəkmişdi. Məgə o ütün u adlaı ikinci xəlifəyə olan məhəət və sevgisinə göə seçmişdimi? O dövdə elə şəxslə va idi ki, üç xəlifənin adını daşıyıdı və yaşlaı da onlaın yaşından çox idi. Məgə iddia etmək olamı ki, hə kimin adı üç xəlifənin adından fəqlidi, onlaa qaşı düşmənçiliyi və nifəti vadı?! /3) Məsum İmamladan (ə) izə çatan əvayətlədə \"Hə” və \"Zəa” adlaının qoyulması nəhy olunmuşdu. Amma Ömə, Osman və s. kimi adlaın qoyulması qadağan olunmamışdı. /4) Qoyulan ad həmişə məhəət və sevginin göstəicisi olmu. /Elə yaşadığımız əsi götüək, məgə Səddamın adı Hüseyn deyildi? u ad onun İmam Hüseynə (ə) olan məhəət və sevgisinin göstəicisidi, yoxsa İmam Hüseyn (ə) aşiqi olmasından xəə vei? /uada qeyd olunanladan aydın olu ki, övladlaa təkcə məsum İmamlaın (ə) adlaını qoymaqla, onlada Əhli-eytə (ə) qaşı məhəət və sevgi yaatmaq olmaz. Məhəətin göstəicisi u kimi şeylədən daha yüksəkdi. /Həmçinin uşaqlaa ad qoyakən İmamlaın (ə) adının veilməməsi, İmam adlaından istifadə olunmaması da Əhli-eytə (ə) məhəətin olmaması demək deyildi. /5) Həzət İmam Səccadın (ə) dost və səhaələindən iinin adı Yəzid in Hatəm, digəinin isə adı Şim in Yəzid idi. İmam aqiin (ə) isə Yəzid əs-Saiğ adlı i səhaəsi va idi. u halda dəlil olaaq demək olamı ki, u adla Şim və Yəzidə məhəətdən seçilmişdi? /6) Şeyx Mufid \"İşad” adlı kitaında İmam Həsən Muctəanın (ə) oğlanlaından iinin adının \"Əmu”olduğunu ildii. u halda demək olamı ki, İmam Həsən (ə) \"Əmu in Ədəvid”ə olan məhəətindən öz övladına u adı qoymuşdu? /7) Müsəlmanlaın Həzət əsuli-Əkəmə (s) sevgi və məhəətləinin olmasında heç i şəkk-şühə yoxdu. elə olduğu i halda, ütün müsəlmanla öz övladlaının adını Muhəmməd qoyumu? Və ya əsulullahın (s) müaək adını övladlaına qoymayan şəxsləin əsulullaha (s) sevgiləinin olmadığını göstəimi?! (Muntəhal-Amal, c. 1, səh. 703) /8) Adın qoyulması hə i cəmiyyətin mədəniyyəti və adət-ənənələi ilə ağlıdı. /Əələdə i sıa geniş yayılmış adla vadı ki, u adladan əziləinin (məsələn \"Ələm” adının) xüsusi i mənası yoxdu. \"Müaviyə” və \"Hais” kimi əzi adlaın isə mənalaı vadı və cəmiyyətin o dövdəki mədəniyyətinə aiddi. \"Əu-ək”, \"Osman”, \"Ömə”, \"Müaviyə”, \"Əm”, \"Yəzid” və s. kimi adla da u qəildəndi. u adlaın qoyulması həmin dövlədə çox geniş yayılmış və adət olmuşdu. u gün də əələin yaşadığı ölkələdə və ölgələdə u adla xalq təəfindən əyənili və insanla öz övladlaına elə adla qoyula. /9) Kəəla hadisəsi və əni-Üməyyənin zülmləindən sona günəgün şiə və digə mədəniyyətlə aasında müəyyən fəqlə meydana gəldi. Get-gedə şiə mədəniyyətində i sıa adla çox geniş yayıldı və i sıa adladan isə istifadə etmədilə. Şiələ sonakı əslədə öz övladlaına Peyğəmə (s), Əhli-eyt (ə) və onlaın vəfalı səhaələinin adlaını qoymağa çalışdıla. Onla ununla i növ dəyələi dii saxlamaq istədilə. u, İmamlaın (ə) istiqamətləndiməsilə yaanan i mədəniyyətdi. /unun müqailində, Peyğəmə (s) və pak Əhli-eyt (ə) ilə açıq-aşka düşmənçilik edən Əu-Süfyan, Müaviyə, Yəzid kimi şəxsləin adlaı şiələin övladlaına qoyduğu adla sıasından çıxdı və u adlaın qoyulması yavaş-yavaş tək olundu. Ələttə, u poses sonakı dövləə aiddi. /eləliklə, adın qoyulması ictimai mədəniyyətdən qaynaqlanı və İmamlaın (ə), xüsusilə də Həzət Əlinin (ə) dövündə o adlaın (Ömə, Osman, Müaviyə və s.) qoyulması hələ tək olunmamışdı. / /Nə üçün Həzət Əli (ə) oğlunun adını \"Osman” qoydu? /uada Həzət Əlinin (ə) öz oğlanlaından iinə \"Osman” adını niyə vediyini aaşdıacağıq. /Taixi kitalada qeyd olunmuş əvayətə əsasən, Həzət Əlinin (ə) iadət etməkdə çox məşhu olan Osman in Məzun adlı i dostu olu. İmam (ə) onu o qədə çox istəyidi ki, oğlanlaından iinə onun adını qoydu. / /«إنّما سمَّیته عثمان، بعثمان بن مظعون أخی» /\"Oğluma, qadaşım Osman in Məzunun adını qoydum.” (Məqatilut-Taliin, səh. 55; Təqiul-Məaif, səh.294; Əul-Fəəc İsfahani) /Həzət Əli (ə) Osman in Məzunu çox təifləmişdi. O Həzət (ə) Osman in Məzunun mədhində uyumuşdu / /«کان لی فیما مضی اخ فی الله، تعظمه فی عینی صغر الدّنیا فی عینه... » /\"Keçmiş zamanlada mənim Allah yolunda (Osman in Məzun adlı) i qadaş və dindaşım va idi ki, dünyanın onun gözündə kiçik olması, onu mənim gözümdə öyüdüdü. Qanı ona hakim deyildi. eləliklə, tapmadığı şeyi azulamı, tapanda isə onu çox işlətmidi. Günün çoxunu sakit idi(danışmıdı), danışanda isə danışanlaa qali gəli (aşqasının danışmasına ye qoymudu) və souşanlaın susuzluqlaını (elm suyundan olan moizə və öyüd-nəsihətlə) yatıdadı. (Allaha itaət və əndəlik, xalqla səlilik nəticəsində) Zəifləmiş, əldən düşmüşdü və onu zəif sanıdıla. Amma (hə hansı i işdə) səy və təlaş etmək zamanı çatanda qəzəli aslan və çox zəhəli səha ilanı (kimi) idi. (İşi mütləq yeinə yetii və ya düşməni məğlu edidi; ii ilə müahisə edəndə səsizlik etməzdi). (Vaxtından qaaq)Qazının yanına gedənə kimi dəlil-süut gətiməzdi (dəlilini qazının yanına getdikdən sona açıqlayadı. u, insanın nəzə və düşüncəsinin düzlüyünə i dəlildi); ənzəində əhanə yei tapdığı işlədə, şəxsin üz və əhanəsini eşitməyincə heç kəsi məzəmmət etməzdi (və u üsul, ədalət və insafın zəuətləindəndi); sağalmayınca (düça olduğu) xəstəlikdən (heç kəsə) şikayətlənməzdi (sağalandan sona da şikayətlənmək üçün deyil, aşına gələnlədən xəəda etmək məqsədi ilə deyədi). Dediyini edədi və etməyəcəyini deməzdi (çünki düzlük və doğuluğu öz şüaı etmişdi). Əgə sözdə ona qali gəlidiləsə də, sükutda məğlu edə ilmidilə onu.(Yesiz danışıq və söhətlədə sakit idi.) Danışmaqdansa, qulaq asmağa həis idi (faydalanmağı söyləməkdən üstün tutadı). Əgə qəflətən(düşünülmədən) ona iki iş üz tutsaydı, onlaın hansının nəfsi istəyə daha yaxın olmasına axa və onunla müxalifət edədi”. (\"Nəhcül-əlağə”, 289-cu xütə.) /Nəticə olaaq unu qeyd etmək istəyiik ki, yalnız adlaın qoyulmasından çıxış edəək hökm çıxamaq düzgün deyil. Həmçinin i şəxsə ad qoymaq, həmin adamın hə hansısa i şəxsə sevgi və ya nifətinin olmasına dəlil ola ilməz. O ki, qaldı vəhhailəin sualına yəqin ki, məqaləni oxuyan özü u sualın cavaını atıq tapı.