İlahİ övlİyalarIn qeybİ qüdrətİnə e`tİqad bəsləməK şİrKə səbəb olurmu?

Aydındı ki, həgah i insan aşqasından kömək istəsə, o da həmin işi yeinə yetiməyə qadi olsa onda u qüdət iki cü təsəvvü olu / /1-ə`zən u qüdət maddi və təii qüvvələ çəçivəsində olu. Məsələn, i şəxs aşqasından ona i qa su veməsini istəyi. / /2-ə`zən u qüdət qeyi qüdət olu, maddi və təii qüvvələin fövqündə və onladan xaicdə olu. Məsələn, i kəs İsa ini Məyəm (ə) kimi Allahın layiqli əndələinin əlacsız xəstəlikləi müalicə edə ilməsinə, özünün müqəddəs nəfəsi ilə onlaa şəfa veə ilməsinə inansın. / /Aydındı ki, elə i qeyi qüdətə inanmaq Allahın qüdət və iadəsinə axalını istinad etməklə olsa, heç vaxt şikə səə olmaz. Çünki maddi və təii qüdəti insana əta edən Allah, qeyi qüdətləi də Özünün ə`zi saleh əndələinə əta edə ilə. / /İndi yuxaıdakı sualın cavaında deyiik ki, ilahi övliyalaın qeyi qüdətləinə e`tiqad əsləmək iki cü təsəvvü olunu / /1-i şəxs üçün, “müstəqil tə`siin mənşəyi” ünvanı ilə qeyi qüdətin olmasına inanmaq və o qüdəti əsl cilvələndiək, elə ki, Allahın işini Allahdan asılı olmayan şəkildə ona isnad veək. Şühəsiz, Allahın qüdətinə ağlı olmayan elə i müstəqil qüdətə e`tiqad əsləmək şikə səə olu. Çünki u halda Allahdan aşqasının müstəqil qüdətə və əsalətə malik olduğuna inanı, Allahın işini ona mənsu ediik, haluki ütün qüvvələin mənşəyi aləmləin əi olan Allahdı. / /2-Allahın layiqli əndələindən ə`zisinin qeyi qüdətə malik olmasına inanmaq və eyni zamanda onun, Allahın sonsuz qüdətindən qaynaqlandığını ilmək. İlahi övliyala Allahın izni ilə u sonsuz qüdətin üuz etmə və cilvələnmə vasitəsidi, onla özləi heç i vəch ilə müstəqil deyilləæ əksinə həm öz valıqlaında, həm də qeyi qüdətdən istifadə etməkləində öyük Allaha axalanıla. Aydındı ki, elə i e`tiqad ilahi övliyalaı Allah hesa etmək, yaxud ilahi işləi onlaa aid etmək mə`nasına deyildi, çünki u halda Allahın saleh əndəsi Allahın izni və Onun qaçılmaz iadəsi ilə özünün Allah veən qeyi qüdətindən istifadə edəək onu izha edi. Qu`ani-Kəim u aədə uyuu / /وَ مَا كَانَ لِرَسُولٍ اَنْ يَاْتِيَ بِآيَةٍ اِلاَّ بِاِذْنِ اللّهِ / /“Heç i peyğəmə (öz yanından) mö`cüzə gətiə ilməzæ yalnız Allahın izni ilə gətiə ilə.”[1] / /Deməli elə i e`tiqad nəinki şikə səə olmu, əksinə tovhid və yeganəpəəstlik pinsipi ilə tamamilə uyğundu. / /Qu`an nəzəindən Allah övliyalaının qeyi qüdəti / /İslamın asimani kitaı tam aşka şəkildə Allahın izni ilə elə i mö`cüzəli qüdətə layiq olan layiqli əndələdən i qupunun adını çəki. Onladan ə`ziləini qeyd ediik / /1-Həzəti Musa (ə)-ın qeyi qüdəti / /Mütəal-Allah Öz peyğəməi Musaya fəman vei ki, əsanı daş paçasına vusunæ u zaman ondan içməli, səin su axmağa aşlayı / /وَ اِذِ اسْتَسْقَي مُوسَي لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِب بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا / /“Musa öz qövmü üçün Allahdan su istədikdə ona dedik “Öz əsanı daşa vu!” (u zaman) ondan 12 çeşmə yaılı axmağa aşladı.”[2] / /2-Həzəti İsanın qeyi qüdəti / /İsa (ə)-ın qeyi qüdəti Qu`anın müxtəlif yeləində əyan olmuşdu. Onladan i nümunəni qeyd ediik / /اَنِّي اَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَاَنفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْرًا بِاِذْنِ اللّهِ وَ اُبْرِيءُ الاَكْمَهَ وَ الاَبْرَصَ وَاُحْيِي الْمَوْتَي بِاِذْنِ اللّهِ / /“İsa dedi Mən palçıqdan i heykəl düzəldi ona üfüüəm, Allahın izni ilə həqiqi i quş suətinə düşüæ anadangəlmə kou, xoa xəstəliyinə tutulanı Allahın izni ilə sağaldıam, Allahın izni ilə ölüləi diildiəm...”[3] / /3-Həzəti Süleymanın qeyi qüdəti / /Qu`an Süleyman peyğəməə əta olunan qeyi qüdətləi elə əyan edi / /وَ وَرِثَ سُلَيْمَانُ دَاوُودَ وَقَالَ يَا اَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنَا مَنْطِقَ الطَّيْرِ وَ اُوتِيْنَا مِن كُلِّ شَيْءٍ اِنَّ هَذَا لَهُوَ الْفَضْلُ الْمُبِينُ / /“Süleyman Davudun vaisi oldu və dedi Ey insanla, izə quşlaın dili öyədili, hə növ ne`mətlə izə əta olunu. Həqiqətən u, aşka fəzl və məhəmətdi.”[4] / /Şühəsiz, Musanın əsasının daşa dəyməsi ilə öyük i daş paçasından içməli su axması, yaxud İsa təəfindən palçıqdan həqiqi quş yaadılması, əlacsız xəstəlikləə şəfa veilməsi, ölüləin diildilməsi, həmçinin Süleyman peyğəməin quşlaın dilini ilməsi xaiqul-adə i iş olu, təii qanunladan kənadadı ki, u da qeyi qüdətin aşka i nümunəsidi. Haluki Qu`anın u və digə çoxlu ayələi Allahın layiqli əndələinin qeyi qüdətini əyan edi. Qu`anın u aşka məzmununa – ilahi övliyalaın xaiqul-adə qüdətə malik olmasını göstəən u ayələə inanmağımız şikə, yaxud dində id`ətə səə olamı?! / /Saleh əndələin qeyi qüdətinə inanmaq onlaı Allah hesa etmək, yaxud Allahın işləini onlaa aid etmək mə`nasına deyildi. Çünki elə i e`tiqad onlaın ilahiləşdiilməsinə səə olsaydı, onda Qu`an nəzəindən Musa, İsa, Süleyman və sai peyğəmələ mə`ud hesa olunmalı idi, haluki ütün müsəlmanlaın ildiyi kimi, Qu`ani-Kəim Allah övliyalaını Allahın əyənilmiş əndələi hesa edi. / /Deməli, Allah dəgahında əziz olan insanlaın qeyi qüdətinə iman gətimək əgə Allahın sonsuz və yenilməz qüdətinə axalanmaqla yanaşı olasa, həmçinin onlaın Allahın qüdətinin göstəilməsi üçün i nümunə və vasitə olduğuna e`tiqadla yanaşı olasa nəinki şik deyil, əksinə həqiqi tovhidlə tamamilə uyğundu. Çünki tovhidin me`yaı udu ki, dünyada olan ütün qüdət və qüvvələi Allaha mənsu edək, ütün qüdət və həəkətləin mənşəyinin Allah olduğunu ilək. / / /-------------------------------------------------------------------------------- / /[1] “ə`d” suəsi, ayə38 / /[2] “əqəə” suəsi, ayə60 / /[3] “Ali İman” suəsi, ayə49 / /[4] “Nəml” suəsi, ayə16