RUZİDƏN MƏHRUM OLMAQDA GÜNAHIN TƏSİRİ OLA BİLƏRMİ?

Peyğəmə (s) uzidən məhum olmaqda günahın göstədiyi təsi aəsində uyuu /«Ey Əuzə! Çox vaxt insan töətdiyi günah işə göə onun üçün nəzədə tutulmuş uzidən məhum olu». /Hədisin u hissəsi diqqəti, günahın u dünyada insana qoyduğu mənfi tə᾽si və ondan doğan məhumiyyətləə yönəldi. /Adətən, əvayət və moizələdə hə kəsin mə᾽ifətini nəzəə almaqla, onunla səviyyəsinə uyğun şəkildə danışılı. Məsələn, məhəət məqamında olan şəxsə u təzdə müaciət olunu «Sən necə aşiqsən ki, öz mə᾽şuqunla müxalifətçilik edisən? Aşiq adam həmişə çalışı ki, mə᾽şuqunun ondan nə istədiyini öyəni, onu yeinə yetisin və həmçinin, nədən acığı gəlisə, onu tək etsin. Necə ola ilə insanın məhuu açıqcasına ona «Filan işi gö, filan işi tək et» desin və o da müxalifətçilik etsin!». u, Allah-təalanın və Allah dostlaının məhəətindən əhəsi olan kəsləi günahdan çəkindiməyin ən yaxşı yoludu. /Əhli-eyt dostlaının diqqətini u məsələyə yönəltmək lazımdı ki, günah Əhli-eytin naahatçılığına səə olu. İmamlaın (ə) ən çox nifət etdiyi şey, günah işlədi. Günah, iylənmiş cəmdək kimidi. əsiət gözü açıq olanla və səfalı atinə malik insanla, onun iyənc iyini uzaqdan dək edilə. elə olan halda, Əhli-eytə yaxınlaşmaq istəyən dostla özləini onlaın nifətinə səə olacaq işləə necə aludə edə ilələ?! /Yaxın dostunun, məhuunun göüşünə gedən şəxs öz üzəindən, ədənindən, ağzından gələn pis iyi dəf edi. Ətiləni səliqə-səhmanla gedi ki, dostu ondan inciməsin. Günah izim vücudumuzun üfunətinə səə olu. iz Əhli-eyti seviiksə, onlala ağlılıq yaatmağa çalışııqsa, gəək uhumuzu pisliklədən paklayaq ki, onla da izimlə əlaqə qumağa əğətli olsunla. Deməli, Allahın və Əhli-eytin (ə) məhəətini qazanmış insanlaı günahdan çəkindiməyin ən yaxşı yolu, onladakı məhəət hissinin oyadılmasıdı. /unu da deyək ki, Allahın vaci uyuduğu işləi yeinə yetii, haam uyuduqlaını tək edən ütün kəsləin qəlində Allah məhəətindən i ilmə vuulmuşdu. Lakin onlaın məhəəti Allah aəsində olan ilik və mə᾽ifətləinin dəəcəsinə göə i-iindən fəqləni. ə᾽ziləində u məhəət şiddətli, ə᾽ziləində ota səviyyədə, ə᾽ziləində isə zəif olu. Hədən məhəət o dəəcəyə çatı ki, mə᾽şuqa qovuşmaq üçün hə şeyə, hətta cənnətə elə göz yumula. O yeə qədə ki, deyi «Deyək ki, cəhənnəm atəşinə səi etdim, əs sənin ayılığına da səi edə iləcəyəmmi?» . /On eş münacatın doqquzuncusu olan «Məhəət yolçulaının münacatı»nda oxuyuuq «Allahım, hanı elə i kəs ki, sənin məhəətinin şiinliyini dadsın, (lakin) səndən aşqasına üək ağlasın?». /Allaha və İmamlaa olan eşqin insanı günahdan saxlayacaq u həddinə nail ola ilməyənləə, günahın töədə iləcəyi mənfi nəticələini anlatmaq lazımdı. O cümlədən, günahın insana yetidiyi zəələini sadalamaq ola. əzalaını, səadətdən məhum etməyini, eləcə də dünya və axiət məhumiyyətləini məsələn, əzalaını, səadətdən məhum etməyini, dünya və axiət məhumiyyətləini və s. İnsanı, hansısa mənfəətə çatdıacağı və ya hansısa zəədən amanda saxlayacağı şətilə, müəyyən i işə vada edən və hə hansı i işdən çəkindiən şey «qoxu və ümiddi». /İnsanın hidayəti üçün ən yaxın və yaxşı yol, onun diqqətini günahın dünya və axiətdə doğuduğu mənfi tə᾽siləə yönəltməkdi. Əgə i nəfəin axiətə imanı zəif olasa, u halda onu günahdan çəkindiməyin ən yaxşı yolu, ona günahın u dünyadakı tə᾽siləini xatılatmaqdı. Necə ki, Peyğəmə (s) hədisin u ölümündə həmin üsulu tətiq edi. Çünki ə᾽ziləi axiəti çox uzaq göülə. Haluki İslam dünyagöüşünə əsasən, axiət izə yaxındı və onu əldə etmək özümüzdən asılıdı. u aədə Allah-təala uyuu «u qafil və kafi camaat o günü (qiyaməti) uzaq ililə və iz (isə) onu yaxın göüük». /Günahın dünyada insana vuduğu zəələdən ii də, uzidən məhum olmaqdı. İnsana məxsus olan uzilədən nümunə olaaq, yemək və geyimi qeyd etmək ola. /i sıa əvayətlədə göstəili ki, Allah-təala hə i canlı üçün müəyyən uzi tə᾽yin etmişdi. Nəzədə tutulmuş u təqdi ə᾽zən mütləq, ə᾽zən isə müəlləq və qeyi-dəqiqdi. Yə᾽ni insanın etdiyi əməlləin tə᾽siindən asılı olaaq, az və ya çox olu. ə᾽zi xeyi əməllə uzinin atmasına, ə᾽zi şə əməllə isə onun azalmasına səə olu. /Əgə iz müqəddə edilmiş uzinin – hansı ki, ə᾽zən izim çalışmağımızla qazanılı və ə᾽zən də Allah öz məhəməti ilə onu izə zəhmətsiz əta edi – günah üzündən əlimizdən çıxmasını ilsək, çox az hallada günahın axasınca düşəik