VƏHDƏT NƏDİR?

İad tutanın “vəhdət” sözünə öyük əhəmiyyət vediyini nəzəə alaaq, öncə u sözün həqiqi anlamını aydınlaşdımağı zəui hesa ediik. / /uada iki mühüm temin i-ii ilə yanaşı nəzəə alınmalı və heç ii digəinə quan veilməməlidi; ii müsəlmanlaın vəhdəti, iliyi, digəi isə İslam dininin i din olaaq qounması. / /Şühəsiz ki, u əsl dini qouyu saxlamaq və onu təliğ etmək hə i müsəlmanın vəzifəsidi. Elə una göə də u məsələdə hamı məsuliyyət daşıyı. Müsəlmanla, İslam və müsəlmanlaı məhv etmək istəyən düşmənlə qaşısında iləşəək İslam və müsəlmanlaın valığını qoumalıdıla. / /Lakin u heç də məsələnin digə təəfini unudaaq, İslamın danılmaz həqiqətləini əyan etməkdən oyun qaçımalı olduqlaı demək deyil. iz heç i zaman vəhdət məsələsini aşlıca məqsəd kimi önə çəkəək, şəiət həqiqətləini əsassız şəkildə ona quan veməməliyik. Əksinə, İslamın müsəlmanla aasında iliyə diqqət yetiməsi dinin toxunulmazlığı və təhlükəsizliyi istiqamətindədi. elə olan halda necə ola ilə ki, “vəhdət” məsələsi i çoxlaı üçün daha əhəmiyyətli mövzuya çevili. elə ki, din və məzhəin i sıa danılmaz eallıqlaına göz yumaaq məsələni yesiz və məntiqsiz şəkildə izah etməyə çalışıla. / /Taix və Peyğəməin keçdiyi həyat yolu u məsələnin ən gözəl şahidi və təsdiqləyicisidi. İslam Peyğəməi (s) ilidi ki, əni-Üməyyə Əli (ə) və əni- Haşimlə i aaya gəlməyəcək və i çoxlaı İmam Əlinin (ə) vilayətinə oyun əyməyəcək və onun İmamlığını qəul etməyəcəklə. ununla yanaşı u məsələ Peyğəməin (s) həqiqəti çatdımaq fikindən dönməsinə və hәzәt Əlinin (ə) İmamət və vilayətini əyan etməməsinə səə olmadı. O, özünün 23 il peyğəməlik dövü oyunca, hə yedə mümkün olduğu qədə hәzәt Əlinin (ə) vilayət və İmamətini xalqa çatdıdı. Haluki, Peyğəmə (s) öz vəfatından sona u məsələ ilə ağlı ixtilaf düşəcəyini və u ixtilafın İmam Zamanın (ə) zühuuna qədə davam edəcəyini ilidi. Ancaq ütün unlaa axmayaaq, həqiqəti deməkdən oyun qaçımadı. / /əli, Peyğəmə (s) İmam Əlinin (ə) İmamlığı aəsində qiyamət gününə qədə fiki ayılığının davam edəşəyini tam yəqinliklə ili, lakin yenə də hәzәt Əlinin (ə) vilayətini u cü təkidlə vuğulayı. elə ki, hətta \"Qədi\" günü üəklədən hə növ şühəni silmək məqsədi ilə o həzətin әlini yuxaı qaldıı və ununla onun vilayətinə hədsiz önəm vediyini xalqa çatdımaq istəyi. / /Yuxaıda qeyd olunanladan aydın olu ki, həqiqəti xalqa çatdımaq aşlıca pinsip kimi götüülü və heç i şəaitdə, hətta onu əyan etmək müsəlmanla aasında ixtilafa səə olacaqsa elə, ona göz yummaq olmaz. Ancaq u heç də o demək deyil ki, müsəlmanla i-iinin canına düşəək özləini məhv etsinlə. Əksinə, müştəək düşmənləini unutmamaq şətilə, öz müddəalaını əyan etməklə qaşılıqlı anlaşma yolu ila i-iləini doğu və haqq sözü qəul etməyə dəvət etsinlə. İmam Hüseynin (ə) qiyamı da müddəamızın düzgünlüyünü i daha təsdiqləyi. Çünki, o həzət (ə) onun u həəkatının müsəlmanlaın aasında çaxnaşmaya səə olmasını ilməsi ilə yanaşı, eyni zamanda heç vaxt müsəlmanlaın iliyinə xati, “əl-əmu il-məuf vən-nəhy ənil-munkə” (fəzilətə dəvət edi qəahətlədən çəkindimək) kimi əhəmiyyətli pinsipdən əl çəkmədi. İmam Əlinin (ə) əftaı və həyat təzi də öz növəsində u məsələyə misal göstəilə ilə. Çünki, əziləinin fikincə, İmam (ə) Təlhə, Züey və Müaviyəyə yesiz üstünlük veməklə, Cəməl və Siffeyn döyüşünün qaşısını ala və ununla da minlələ müsəlmanın ölümünə səə olan qalmaqala son qoya ilədi. / /Lakin o həzət (ə) İslam Peyğəməinin (s) haqq-ədalət və İslam şəiətinin qounması məqsədi ilə həqiqətləə göz yuma ilədi. / /Deməli, “vəhdət” – və ya ilik - anlayışının düzgün mənası öz əsas əqidələini qoumaq şətilə otaq düşmən qaşısında eyni mövqedən çıxış etmək deməkdi. u isə izi sıf elmi və təssükeşlikdən uzaq diskussiyalaa sövq edi. Çünki əslində ütün unla İslam şəiətinin qounması məqsədini daşıyı. / /Məhz u səədən İmam Əli (ə) Siffeyn döyüşünün qızğın yeində namazın vaxtını souşu. O həzətdən (ə) təəccülə “İndi mühaiənin qızğın anında namazın yeidimi?” – deyə souşduqda uyuu \"iz namazı (xalq aasında) əpa etmək üçün savaşmııqmı? una göə də heç i zaman məqsəd vasitələə quan veilməməlidi. / /Misiin əl-Əzhə univesitetinin ekto müavini və \"Məzhələaası danışıq komitəsi\"nin sədi, Şeyx Məhəmməd Aşu tam məntiqi i fiki iəli süəək deyi / /“İslam məzhələinin yaxınlaşması, otaq mövqeyə gəlməsi, i məzhədən üz çevii digə məzhəə tapınmaq və ütün məzhələi vahid məzhə altında iləşdimək demək deyil. u məzhələaası aışıq ideyasını yanlış səmtə istiqamətləndiməkdi. Məzhələin ümumi azılığa gəlməsi elmi müzakiələ əsasında olmalıdı. Xuafatla müaizəyə yalnız u yolla - elm silahı ilə qalxmaq ola. Eləcə də hə i məzhəin elm adamlaı elmi diskussiyala zamanı öz ilikləini qaşıya qoymalı, ununla da tam sağlam, şəffaf i otamda ilik və düzgün seçimə əsaslanaaq nəticə çıxamalıdıla\" . / /Hə i məzhəin müştəək cəhətləə diqqət yetiməsi, daha çox həmkalığa zəmin yaadacaq, müştəək olmayan cəhətləə diqqət yetiməsi isə haqqı üzə çıxamaq və digələinin göüşləini əyan etmək üçün elmi tədqiqat işləində daha çox səy göstəmələinə səə olacaqdı. “Əhli-eyt (ə) vilayətinə tapınmaq” şüaına qapılaaq, Allah və Peyğəməə (s) şəhadət veməyin fiqhi nəticələini inka etməyin düzgün olmadığı kimi, “İslamda məzhələaası vəhdət” şüaı və təəssüdən uzaq olmaq adı ilə imanın şətləində müştəək olmayan cəhətləə və onlaın nəticələinə göz yummaq da düzgün deyildi. / /Təəssüdən qaçmaq həqiqətləə göz yummaq demək deyil. Onun mə`nası tədqiqat və elmi müzakiələdə, elmə müvafiq ideoloji əsaslaın əsasını qoymaqdı. u nəzəi sistemin nəticəsində isə müxtəlif məzhələin i-ii ilə əftaı sağlam və nomal səmtə doğu yönələcəkdi.