Qara Təsvir

İmam Rza (ə) tövazökarlıq və insanlara hörmət haqda nə buyurmuşdur ?

Cavab :

İmam Rza (ə) təvazökarlıq, insanlara hörmət, xoş rəftar və başqalarının haqqına riayət etmək barədə çox dəyərli buyuruqlar etmişdir. Onun hədislərində diqqət çəkən əsas məqam budur: həqiqi təvazökarlıq insanın özünü başqalarından üstün görməməsi və insanlarla özünə rəva bildiyi şəkildə davranmasıdır.
Aşağıda mənbələri ilə birlikdə bir neçə hədis təqdim edirəm.
...
1. Təvazökarlığın həqiqi mənası
İmam Rza (ə) buyurur:
«التَّوَاضُعُ أَنْ تُعْطِيَ النَّاسَ مِنْ نَفْسِكَ مَا تُحِبُّ أَنْ يُعْطُوكَ مِثْلَهُ»
Tərcümə: «Təvazökarlıq budur ki, insanlarla elə rəftar edəsən ki, onların da səninlə həmin şəkildə rəftar etmələrini istəyəsən».
Mənbə:
Şeyx Kuleyni, əl-Kafi, cild 2, səh. 124 (təvazökarlıq bəhsində).
Şeyx Səduq, Uyunu-Əxbarir-Rza, hədis 192.
Vəsailuş-Şiə, cild 11, səh. 217.
....
2. İnsanlarla münasibətdə özünə qarşı istədiyini onlara da istəmək
Həsən ibn Cəhm İmam Rzadan (ə) soruşur:
«فَمَا حَدُّ التَّوَاضُعِ؟»
İmam (ə) buyurur:
«أَنْ تُعْطِيَ النَّاسَ مِنْ نَفْسِكَ مَا تُحِبُّ أَنْ يُعْطُوكَ مِثْلَهُ»
Tərcümə: «Təvazökarlığın həddi budur ki, insanlara özündən elə münasibət göstərəsən ki, onların da sənə həmin münasibəti göstərməsini istəyəsən».
Sonra İmamdan (ə) soruşur:
«Mən sizin yanınızda hansı məqamdayam, bunu bilmək istəyirəm».
İmam (ə) buyurur:
«انْظُرْ كَيْفَ أَنَا عِنْدَكَ»
Tərcümə: «Sən mənim yanında hansı məqamda olduğunu bilmək istəyirsənsə, bax gör mən sənin yanında hansı məqamdayam».
Bu, insanlara göstərilən hörmətin qarşılıqlı olmasına dair çox düşündürücü bir buyuruşdur.
Mənbə: Şeyx Səduq, Uyunu-Əxbarir-Rza, hədis 192.
....
3. Təvazökarlığın dərəcələri
İmam Rza (ə) təvazökarlığın əlamətlərini belə açıqlayır:
«التَّوَاضُعُ دَرَجَاتٌ مِنْهَا أَنْ يَعْرِفَ الْمَرْءُ قَدْرَ نَفْسِهِ فَيُنْزِلَهَا مَنْزِلَتَهَا بِقَلْبٍ سَلِيمٍ»
Tərcümə: «Təvazökarlığın müxtəlif dərəcələri vardır. Onlardan biri insanın öz dəyərini tanıması və sağlam qəlblə özünü layiq olduğu məqamda tutmasıdır».
İmam (ə) buyuruşunun davamında belə xüsusiyyətləri sadalayır:
İnsanlarla özünə qarşı istədiyi kimi davranmaq.
Başqasından pislik gördükdə, onu yaxşılıqla dəf etmək.
Qəzəbini udmaq.
İnsanları bağışlamaq.
Hədisin sonunda buyurur:
«وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ»
«Allah yaxşılıq edənləri sevir».
Mənbə: əl-Kafi, cild 2, səh. 111–124, təvazökarlıq və gözəl əxlaqla bağlı rəvayətlər; həmçinin Müsnədi-İmam Rza, cild 1, səh. 277.
imamhussain.gov.iq
....
4. İnsanlarla dostluq və mehribanlıq
İmam Rza (ə) buyurur:
«التَّوَدُّدُ إِلَى النَّاسِ نِصْفُ الْعَقْلِ»
Tərcümə: «İnsanlarla mehribanlıq və dostluq etmək ağlın yarısıdır».
Bu hədis insanlarla xoş münasibətin, ünsiyyətin və mehribanlığın əhəmiyyətini göstərir.
Mənbə: Tuhəful-Uqul, İmam Rzanın (ə) kəlamları. imamhussain.gov.iq
....
5. Təvazökarlıq və şükür
İmam Rza (ə) buyurur:
«اتَّقُوا اللَّهَ وَعَلَيْكُمْ بِالتَّوَاضُعِ وَالشُّكْرِ»
Tərcümə: «Allahdan qorxun (təqvalı olun), təvazökarlığa və şükür etməyə sarılın».
Mənbə: Biharul-Ənvar, Məhəmməd Baqir Məclisi, İmam Rzanın (ə) əxlaqi buyuruqları.
imamhussain.gov.iq
....
6. İmam Rzanın (ə) insanlara hörmətinin əməli nümunəsi
İmamın (ə) xidmətçisi Yasir belə nəql edir:
İmam Rza (ə) süfrə arxasına əyləşdikdə kiçik və böyük, hətta xidmətçiləri, atabaxanları və bərbəri də özü ilə birlikdə süfrəyə dəvət edərdi.
Həmçinin buyurardı ki, siz yemək yeyərkən mən ayağa qalxsam belə, yeməyinizi bitirməmiş ayağa qalxmayın.
Bu davranış İmamın (ə) insanlara, xüsusilə də cəmiyyətdə aşağı təbəqədən hesab edilən şəxslərə necə hörmət etdiyini göstərir.
Mənbə: Bu hadisə İmam Rzanın (ə) həyatı haqqında nəql olunan rəvayətlərdə, o cümlədən Müntəhəl-Amal kitabında Yasir adlı xidmətçidən nəql edilmişdir.
İmamhussain.gov.iq
....
Nəticə
İmam Rzanın (ə) bu hədislərindən beş mühüm əxlaqi dərs əldə edirik:
Heç kəsə özündən aşağı insan kimi baxma.
Başqalarına özünə rəva bildiyin hörməti göstər.
Sənə qarşı edilən pisliyə imkan daxilində yaxşılıqla cavab ver.
Qəzəbini idarə et və insanları bağışlamağı bacar.
Vəzifəsindən, var-dövlətindən və ictimai mövqeyindən asılı olmayaraq hər kəsə hörmət et.
Ən mühüm hədis isə budur:
«التَّوَاضُعُ أَنْ تُعْطِيَ النَّاسَ مِنْ نَفْسِكَ مَا تُحِبُّ أَنْ يُعْطُوكَ مِثْلَهُ»
«Təvazökarlıq insanlarla özünə qarşı istədiyin şəkildə rəftar etməkdir».
Bu, İmam Rzanın (ə) insanlara hörmət və təvazökarlıq haqqında əxlaq məktəbinin əsas prinsiplərindən biridir.\sualcavab.ge

0 Şərh

Hələ ki heç bir şərh yoxdur. İlk şərh verən siz olun!

Şərh yazın

Ad və soyadınızı qeyd edin. Mobil nömrəniz yalnız təsdiq üçün saxlanılacaq və saytda görünməyəcək.