Qara Təsvir

İmam Rza (ə) həqiqi tövhidi necə təsvir edir ?

Cavab :

İmam Əli ibn Musa ər-Rza (ə) tövhid — Allahın birliyi, yeganəliyi, Onun zat və sifətlərinin məxluqatdan fərqli olması haqqında çox dəyərli hədislər buyurmuşdur.
İmamın (ə) tövhid barədə buyurduğu bir neçə hədisi ərəb mətni və Azərbaycan dilində tərcüməsi ilə təqdim edirəm.
....
1. Allahı məxluqata bənzətmək haqqında
İmam Rza (ə) buyurur:
مَنْ شَبَّهَ اللَّهَ تَعَالَى بِخَلْقِهِ فَهُوَ مُشْرِكٌ
«Hər kəs Allah-Taalanı Onun yaratdıqlarına bənzətsə, müşrikdir».
Mənbə: Şeyx Səduq, Üyun əxbar ər-Rza, cild 1, «İmam Rzanın (ə) tövhid haqqında hədisləri» babı.
....
2. Tövhidin ən aşağı mərtəbəsi haqqında
Fəzl ibn Yezid Cürcani İmam Rzadan (ə) soruşur: «Allahı tanımağın ən aşağı mərtəbəsi nədir?»
İmam (ə) buyurur:
الْإِقْرَارُ بِأَنَّهُ لَا إِلَهَ غَيْرُهُ وَلَا شَبِيهَ لَهُ وَلَا نَظِيرَ لَهُ، وَأَنَّهُ قَدِيمٌ مُثْبَتٌ مَوْجُودٌ غَيْرُ فَقِيدٍ، وَأَنَّهُ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ
«Allahı tanımağın ən aşağı mərtəbəsi budur ki, Ondan başqa məbud olmadığını, Onun heç bir oxşarı və bənzəri olmadığını, Onun əzəli və mövcud olduğunu, yoxluğa məruz qalmadığını və heç bir şeyin Ona bənzəmədiyini qəbul edəsən».
Mənbə: Üyun əxbar ər-Rza, cild 1, tövhid babı, hədis 29. الثقلين
.....
3. «İxlas» surəsi və tövhid haqqında
Əbdüləziz ibn Mühtədi İmam Rzadan (ə) tövhid haqqında soruşur.
İmam (ə) buyurur:
كُلُّ مَنْ قَرَأَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَآمَنَ بِهَا فَقَدْ عَرَفَ التَّوْحِيدَ
«Hər kəs “Qul huvəllahu əhəd” surəsini oxuyar və ona iman gətirərsə, həqiqətən, tövhidi tanımışdır».
Ravi soruşur: «Onu necə oxumalıdır?»
İmam (ə) buyurur: «İnsanların oxuduğu kimi oxusun» və əlavə edir:
كَذَلِكَ اللَّهُ رَبِّي، كَذَلِكَ اللَّهُ رَبِّي، كَذَلِكَ اللَّهُ رَبِّي
«Allah mənim Rəbbimdir! Allah mənim Rəbbimdir! Allah mənim Rəbbimdir!»
Mənbə: Üyun əxbar ər-Rza, cild 1, hədis 30; həmçinin Şeyx Səduqun ət-Tövhid kitabı.
.....
4. Allahın «şey» olması haqqında
Bir ateist İmam Rzadan (ə) soruşur:
«Allahı bir şey adlandırmaq olarmı?»
İmam (ə) buyurur:
نَعَمْ، وَقَدْ سَمَّى نَفْسَهُ بِذَلِكَ فِي كِتَابِهِ
«Bəli! Allah Özü Öz kitabında Özünü belə adlandırmışdır».
Sonra bu ayəni dəlil gətirir:
قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً قُلِ اللَّهُ
«De: Şəhadət baxımından ən böyük şey hansıdır? De: Allah!» (Ənam, 19).
Daha sonra buyurur:
فَهُوَ شَيْءٌ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ
«O, bir şeydir, lakin heç bir şey Ona bənzəmir».
Mənbə: Üyun əxbar ər-Rza, cild 1, hədis 31.
الشيخ الصدوق / الشيخ حسين الأعلمي
.....
5. «Lə iləhə illəllah» kəlməsinin ilahi qala olması
İmam Rza (ə) Nişapura daxil olduqda, hədis alimləri ondan bir hədis söyləməsini xahiş edirlər.
İmam (ə) öz atalarından (ə), onların da Peyğəmbərdən (s) nəql etdikləri bu ilahi hədisi buyurur:
قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حِصْنِي، فَمَنْ دَخَلَ حِصْنِي أَمِنَ مِنْ عَذَابِي
Allah-Taala buyurur:
«Lə iləhə illəllah Mənim qaladır. Hər kəs Mənim qalama daxil olsa, əzabımdan amanda qalar».
Rəvayətə görə, İmam Rza (ə) bu hədisi söyləyib getmək istəyərkən belə əlavə edir:
بِشُرُوطِهَا وَأَنَا مِنْ شُرُوطِهَا
«Lakin onun şərtləri vardır və mən də həmin şərtlərdən biriyəm».
Mənbə: Şeyx Səduq, Üyun əxbar ər-Rza, cild 2, səh. 134–135.
....
Hədislərdən çıxan əsas tövhid prinsipləri
İmam Rzanın (ə) bu buyuruqlarından aşağıdakı nəticələri əldə edirik:
Zati tövhid: Allah birdir, Onun heç bir şəriki yoxdur.
Tənzih: Allah heç bir məxluqa bənzəmir.
Əzəlilik: Allahın varlığının başlanğıcı yoxdur.
Sifati tövhid: Allahın sifətləri məxluqların sifətləri kimi deyildir.
Əməli tövhid: Həqiqi tövhid yalnız dildə «Lə iləhə illəllah» demək deyil, onun tələblərinə əməl etməkdir.
Xüsusilə diqqətəlayiq məqam: İmam Rzanın (ə) tövhid təlimində Allahı tanımaq yalnız Onun bir olduğunu qəbul etməkdən ibarət deyil. Eyni zamanda Allahı hər cür bənzətmədən, cisim təsəvvüründən və məxluqata məxsus xüsusiyyətlərdən pak bilməkdir.\sualcavab.ge

0 Şərh

Hələ ki heç bir şərh yoxdur. İlk şərh verən siz olun!

Şərh yazın

Ad və soyadınızı qeyd edin. Mobil nömrəniz yalnız təsdiq üçün saxlanılacaq və saytda görünməyəcək.