Öyrəndiyimiz dini bilikləri başqalarına necə çatdırmalıyıq? Quran və hədislərdən araşdırılması

İslam dinində öyrəndiyimiz dini bilikləri başqalarına çatdırmaq mühüm və məsuliyyətli əməldir. Bunu edərkən Qurani-Kərimin və Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) hədislərinin göstərdiyi qaydalara əməl etməliyik. Əsas prinsiplər hikmət, gözəl nəsihət, yumşaqlıq, düzgün məlumat və şəxsi nümunə göstərməkdir.
......
1. Qurani-Kərimin göstərişləri
1. Hikmət və gözəl nəsihətlə danışmaq
Allah-Təala buyurur:
“Rəbbinin yoluna hikmətlə və gözəl öyüd-nəsihətlə dəvət et. Onlarla ən gözəl tərzdə mübahisə et.”
(Nəhl surəsi, 125-ci ayə)
القرآن الكريم
......
Bu ayədən öyrənirik ki:
Dini bilikləri insanlara anlayacaqları şəkildə izah etməliyik.
Sərt, təhqiredici və alçaldıcı ifadələrdən çəkinməliyik.
Fərqli düşünən insanlarla hörmətlə danışmalı, mübahisə zamanı ədəbimizi qorumalıyıq.
......
2. Yaxşılığa dəvət etmək
Quranda buyurulur ki, insanlar arasından yaxşılığa çağıran, xeyirli işləri tövsiyə edən və pis əməllərdən çəkindirən bir dəstə olsun (Ali-İmran surəsi, 104-cü ayə).
Bu göstəriş bizə öyrədir ki, dini bilikləri yalnız özümüz üçün saxlamamalı, insanları yaxşılığa, dürüstlüyə, mərhəmətə və ədalətə təşviq etməliyik.
........
3. Gözəl söz söyləmək
Allah-Təala buyurur:
“İnsanlara gözəl söz söyləyin.”
(Bəqərə surəsi, 83-cü ayə)
Deməli, dini həqiqətləri çatdırarkən sözlərimiz insanları incitməməli, əksinə, onlarda yaxşılığa həvəs yaratmalıdır.
.......
2. Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) hədislərindən göstərişlər
1. Bildiyimiz doğru məlumatı paylaşmaq
Peyğəmbərimiz (s.ə.s.) buyurmuşdur:
“Məndən bir ayə belə olsa, onu başqalarına çatdırın.”
(Səhih əl-Buxari, 3461)
.......

Bu hədis göstərir ki, dini bilikləri başqalarına çatdırmaq üçün çoxlu məlumat bilməyimizi gözləmək lazım deyil. Bildiyimiz düzgün bir ayəni, öyrəndiyimiz faydalı bir hədisi və ya dini əxlaq qaydasını paylaşa bilərik. Lakin bilmədiyimiz məsələlərdə hökm verməməli, məlumatı dəqiqləşdirməliyik.
.......
2. Yumşaqlıq və mərhəmətlə davranmaq
Peyğəmbərimiz (s.ə.s.) buyurmuşdur ki, Allah mehribandır və mehribanlığı sevir; yumşaqlığa verdiyini sərtliyə verməz.
(Səhih Muslim, 2593)
Сунна
Buna görə də dini bilikləri insanlara çatdırarkən onları utandırmaq, qınamaq və ya alçaltmaq əvəzinə, anlayışla yanaşmalı və səbirli olmalıyıq.
..........
3. İnsanlara dini asanlaşdırmaq
Rəsulullah (s.ə.s.) buyurmuşdur:
“Asanlaşdırın, çətinləşdirməyin; müjdə verin, nifrət etdirməyin.”
(Səhih əl-Buxari, 69)
Bu hədisdən belə nəticə çıxarırıq ki, insanları dinə dəvət edərkən onları ümidsizliyə salmamalı, dini hökmləri düzgün və aydın izah etməliyik.
........

3. Dini bilikləri çatdırarkən nələrə diqqət etməliyik?
Düzgün mənbəyə əsaslanmalıyıq. Ayə və hədislərin mənbəyini yoxlamalı, uydurma məlumatları yaymamalıyıq.
Əvvəlcə özümüz əməl etməliyik. Gözəl əxlaqımızla başqalarına nümunə olmalıyıq.
İnsanların vəziyyətini nəzərə almalıyıq. Hər kəsin bilik səviyyəsinə uyğun danışmalıyıq.
Mübahisədən çəkinməliyik. Məqsədimiz qalib gəlmək deyil, həqiqəti gözəl şəkildə izah etmək olmalıdır.
Bilmədiyimizi etiraf etməliyik. Çətin dini məsələlərdə etibarlı alimlərə və mötəbər mənbələrə müraciət etməliyik.
Hörmət və mərhəməti qorumalıyıq. Dini məlumatı paylaşmaq insanları təhqir etmək və ya məcbur etmək demək deyil.
.........
Nəticə
Quran və hədislərə əsasən, öyrəndiyimiz dini bilikləri başqalarına hikmətlə, gözəl sözlə, mərhəmətlə və doğruluğa riayət edərək çatdırmalıyıq. Bildiyimiz faydalı məlumatı paylaşmalı, əvvəlcə özümüz ona əməl etməyə çalışmalı və bilmədiyimiz məsələlərdə ehtiyatlı olmalıyıq. Əsas məqsəd insanları qınamaq deyil, onları yaxşılığa və xeyirxahlığa dəvət etməkdir.
Allah-Təala hamımıza öyrəndiyimiz faydalı biliklərə əməl etməyi və onları gözəl şəkildə başqalarına çatdırmağı nəsib etsin. Amin!\sualcavab.ge