Tövbə və bağışlanma barədə Quran və hədislər hansı göstəriş və şərtləri izah edir ?!`
İslamda tövbə Allahın bəndəsinə açdığı ən böyük rəhmət qapılarından biridir. İnsan günah etsə də, Allahın rəhmətindən ümidsiz olmamalıdır. Əsas məsələ günahda israr etməmək, səmimi şəkildə Allaha qayıtmaq və etdiyi səhvi düzəltməyə çalışmaqdır.
Qurani-Kərim və Əhli-beyt (ə) təlimləri tövbənin yalnız dildə «bağışla məni» demək olmadığını, qəlbin peşmanlığı, davranışın dəyişməsi və haqqın sahibinə qaytarılması ilə tamamlandığını öyrədir.
............
1. Quranda tövbə və Allahın bağışlaması
Courses - Shia Hoza | Shia Quran Classes
1. Allahın rəhmətindən ümidsiz olmayın
Zumər surəsi, 39:53
«Ey özlərinə qarşı həddi aşmış bəndələrim! Allahın rəhmətindən ümidsiz olmayın. Həqiqətən, Allah bütün günahları bağışlayar. O, həqiqətən, Bağışlayandır, Rəhmlidir.»
Bu ayə tövbə edən insan üçün böyük ümid verir. İnsan nə qədər günah etmiş olsa da, səmimi tövbə ilə Allaha üz tutmalıdır.
........
2. Tövbə səmimi olmalıdır
Təhrim surəsi, 66:8
«Ey iman gətirənlər! Allaha səmimi tövbə edin.»
Ayədəki tövbeyi-nəsuh ifadəsi səmimi və ciddi tövbəni bildirir. Belə tövbədə insan günahından peşman olur, onu tərk edir və yenidən etməməyə qərar verir.
.......
3. Allah tövbə edənləri sevir
Bəqərə surəsi, 2:222
«Həqiqətən, Allah tövbə edənləri və paklananları sevir.»
Tövbə təkcə günahın bağışlanması üçün deyil; insanın mənəvi təmizlənməsi və Allaha yaxınlaşması üçün də bir yoldur.
.............
4. Tövbə və saleh əməl
Furqan surəsi, 25:70
Ayədə tövbə edən, iman gətirən və saleh əməl edən şəxslərin pis əməllərinin yaxşılıqlara çevrilə biləcəyi bildirilir.
Bu ayə insanın keçmiş səhvlərinin onun bütün gələcəyini müəyyən etmədiyini göstərir. Səmimi dönüşdən sonra yaxşı əməllərlə yeni bir yol başlamaq mümkündür.
...........
2. Əhli-beyt (ə) hədislərində tövbə
İmam Əli (ə): Günahdan sonra ümidsizliyə qapılma
İmam Əlinin (ə) tövbə ilə bağlı təlimlərinin əsas məzmunu insanın səhvini dərk etməsi, Allahdan bağışlanma diləməsi və özünü islah etməsidir. Tövbə yalnız sözlə deyil, əməllə də təsdiqlənməlidir.
İnsan «Əstəğfirullah» deyib eyni zamanda bilərəkdən günahı davam etdirməyi tövbənin kamilliyi ilə qarışdırmamalıdır.
İmam Zeynəlabidin (ə): Günahını etiraf etmək və Allaha qayıtmaq
İmam Zeynəlabidinin (ə) «Səhifeyi-Səccadiyyə» əsərində tövbə və bağışlanma haqqında xüsusi dualar vardır. Xüsusilə 12-ci dua günahı etiraf etmək və tövbə istəmək, 31-ci dua isə tövbə etmək haqqındadır.
.........
Bu duaların mənəvi dərsi budur: insan öz günahını etiraf etməli, Allahın mərhəmətindən ümidini üzməməli və Ona səmimi qəlbdən üz tutmalıdır.
İmamın tövbə duasından məna etibarilə belə bir müraciət öyrənirik:
İlahi! Günahlarım məni Səndən uzaqlaşdırsa da, Sənin rəhmətin məni yenidən Sənə üz tutmağa çağırır. Mən öz nöqsanlarımı etiraf edir və Səndən bağışlanma diləyirəm.
Qeyd: Bu, duanın məna baxımından ifadəsidir, hərfi hədis sitatı deyil.
...........
İmam Sadiq (ə): Tövbə insanı dəyişdirməlidir
Əhli-beyt (ə) məktəbində tövbənin əsas məqsədi yalnız keçmiş günahın bağışlanmasını istəmək deyil, insanın həmin günaha aparan səbəblərdən uzaqlaşmasıdır. Səmimi peşmanlıq insanı əməlini dəyişməyə sövq etməlidir.
Bu baxımdan tövbənin həqiqiliyini üç şeylə yoxlamaq olar:
İnsan etdiyi işə görə həqiqətən peşmandırmı?
Günahı tərk etmək üçün real addım atırmı?
Eyni səhvə qayıtmamaq üçün özünü islah edirmi?
Bunlar tövbənin mənasını açıqlayan meyarlardır; hər birini konkret bir imama aid edilmiş söz kimi qəbul etmək olmaz.
.............
3. Səmimi tövbənin şərtləri hansılardır?
Quran və Əhli-beyt (ə) təlimlərinə əsasən, tövbə aşağıdakı mərhələləri əhatə edir.
1. Günahı etiraf etmək
İnsan bəhanə axtarmadan səhvini qəbul etməli və Allah qarşısında öz nöqsanını anlamalıdır.
2. Peşman olmaq
Günahın Allahın əmrinə zidd olduğunu dərk etmək və ona görə həqiqi peşmanlıq hiss etmək.
3. Günahı tərk etmək
İnsan tövbə etdiyi günahı davam etdirməmək üçün səy göstərməlidir.
4. Yenidən etməməyə qərar vermək
Səmimi tövbə zamanı insan günaha qayıtmamaq niyyəti daşıyır. Sonradan zəiflik göstərib yenidən günah etsə, bu, əvvəlki səmimi tövbəsinin mütləq saxta olduğu demək deyil; yenidən tövbə etməlidir.
...........
5. Başqasının haqqını qaytarmaq
Əgər günah insan haqqı ilə bağlıdırsa, məsələn, kiminsə malını götürmək, borcu qaytarmamaq və ya zərər vurmaq, mümkün olduğu qədər haqqı sahibinə qaytarmaq və zərəri aradan qaldırmaq lazımdır. İnsan haqqı yalnız istiğfar etməklə aradan qalxmır.
Quranda buyurulur:
Ali-İmran surəsi, 3:135
«O kəslər ki, bir çirkin iş gördükdə və ya özlərinə zülm etdikdə Allahı xatırlayar və günahlarının bağışlanmasını istəyərlər... və onlar bilə-bilə etdiklərində israr etməzlər.»
Bu ayə günahdan sonra Allaha qayıtmağın və günahda israr etməməyin əhəmiyyətini göstərir.
...........
4. Allah hansı günahları bağışlayır?
Quranda Allahın rəhmətinin geniş olduğu bildirilir. Lakin iki məsələni fərqləndirmək lazımdır:
Allahın haqqı ilə bağlı günahlar: Səmimi tövbə, peşmanlıq və zəruri hallarda qəza və ya digər dini vəzifələrin yerinə yetirilməsi.
Bəndə haqqı ilə bağlı günahlar: Allahdan bağışlanma istəməklə yanaşı, başqasının haqqını qaytarmaq və mümkün olduqda zərəri düzəltmək.
Həmçinin Nisa surəsinin 4:48-ci ayəsində Allahın Özünə şərik qoşulmasını bağışlamayacağı, bundan aşağı günahları isə istədiyi kəs üçün bağışlayacağı bildirilir. İslam alimlərinin izahına görə, bu ayə tövbə etmədən ölən şəxsin vəziyyəti ilə əlaqəlidir; insan sağlığında şirkdən də daxil olmaqla hər bir günahdan səmimi tövbə etməlidir. Zumər surəsinin 39:53-cü ayəsi isə Allahın rəhmətindən ümidsiz olmamağa çağırır.
.............
5. Tövbə üçün xüsusi namaz və ya dua varmı?
Bəli. İnsan istənilən vaxt dua edib bağışlanma istəyə bilər. Tövbə üçün xüsusi bir sözün deyilməsi vacib şərt deyil. Bununla belə, tövbə namazı və istiğfar etmək yaxşı əməllərdəndir.
Məsələn, belə dua edə bilərsiniz:
Tövbə duası
Əstəğfirullahə Rabbi və ətubu iləyh.
Mənası
«Rəbbim olan Allahdan bağışlanma diləyir və Ona tövbə edirəm.»
İlahi! Etdiyim günahlara görə Səndən bağışlanma diləyirəm. Bildiyim və bilmədiyim səhvlərimi mənə bağışla. Qəlbimi təmizlə, məni günahdan uzaqlaşdır və itaətində möhkəm et. Əgər kiminsə haqqını tapdalamışamsa, onu düzəltmək üçün mənə güc və imkan ver. Məni Öz rəhmətindən məhrum etmə. Məhəmməd və Ali-Məhəmmədə salavat göndər. Amin.
............
6. Əgər insan dəfələrlə eyni günaha qayıdırsa?
Bu, çox mühüm məsələdir.
İnsan bir günahdan tövbə edib sonra yenidən həmin günaha düşə bilər. Bu halda:
Allahın rəhmətindən ümidsiz olmamalıdır.
Yenidən səmimi tövbə etməlidir.
Günaha aparan mühit və səbəblərdən uzaqlaşmalıdır.
Günahın yerini yaxşı əməllərlə doldurmağa çalışmalıdır.
Əsas məsələ tövbəni bilərəkdən günah etmək üçün bəhanəyə çevirməməkdir. İnsan tövbə etdiyi anda səmimi olmalıdır.
İmam Zeynəlabidinin (ə) tövbə dualarının ruhu da insanın öz zəifliyini etiraf etməsi, Allahın mərhəmətinə sığınması və günahdan uzaqlaşmağa çalışmasıdır.
...........
Nəticə
Quran və Əhli-beyt (ə) məktəbinə görə, tövbə üç əsas həqiqəti özündə birləşdirir: keçmişə görə peşmanlıq, indiki anda günahı tərk etmək və gələcəkdə daha düzgün yaşamağa qərar vermək.
Allahın rəhmətindən ümidinizi üzməyin. Günahınız nə qədər ağır olsa da, səmimi şəkildə Allaha qayıtmaqdan çəkinməyin. Tövbə insanın Allahdan qaçması deyil, yenidən Ona tərəf dönməsidir.\sualcavab.ge