İnsanların haqqını tapdalamaq niyə təhlükəlidir ? Quran və hədislərdən izahat ...

İnsanların haqqını tapdalamaq təhlükəlidir, çünki ədalətsizlik və etimadsızlıq yaradır, münasibətləri poza və ciddi qarşıdurmalara səbəb ola bilər.
Məsələn:
....
Qarşı tərəf mənəvi və ya maddi zərər görə bilər.
İnsanlar sənə olan etibarını itirə bilər.
Mübahisə və düşmənçilik yarana bilər.
Hüquq pozuntusu qanuni məsuliyyətə səbəb ola bilər.
Cəmiyyətdə ədalət və təhlükəsizlik hissi zəifləyər.
...
Qısaca: başqasının haqqını qorumaq həm onun, həm də özünün hüquq və təhlükəsizliyini qorumaqdır.
....
Quranda və şiə hədis mənbələrində başqasının haqqını tapdalamaq çox ciddi məsələ kimi təqdim olunur. Burada söhbət yalnız malı mənimsəməkdən yox, zülm etmək, haqqı kəsmək, insanların namusuna, hörmətinə, canına və malına təcavüz etməkdən gedir.
Qurandan
1. Allah zülmü qadağan edir
Quranda buyurulur:
“Həqiqətən, Allah ədaləti, yaxşılığı... əmr edir və zülmü, pisliyi və azğınlığı qadağan edir.”
(Nəhl, 16:90)

Yəni insanın haqqını tapdalamaq sadəcə insanlar arasında pis davranış deyil; Allahın qadağan etdiyi zülmdür.
.........
2. Başqalarının malını haqsız yemək

“Bir-birinizin mallarını haqsız yerə yeməyin...”
(Bəqərə, 2:188)

Bu ayə göstərir ki, insanın malına və maddi haqqına təcavüz etmək haramdır.
......
3. Haqq sahibinə haqqını vermək

“Şübhəsiz, Allah sizə əmanətləri öz sahiblərinə qaytarmağı və insanlar arasında hökm etdiyiniz zaman ədalətlə hökm etməyi əmr edir.”
(Nisa, 4:58)

Deməli, başqasının haqqı bizə əmanət kimidir. Onu verməmək və ya mənimsəmək məsuliyyət yaradır.

....
Şiə hədislərində
Nəhcül-Bəlağədə İmam Əli (ə) buyurur:
“Zülm üçdür: bağışlanmayan zülm, bağışlanacaq zülm və bağışlanmayanadək tərk edilməyən zülm.”

Burada xüsusilə insanın başqa insana etdiyi zülm çox mühüm məsələdir. Çünki Allahın haqqına aid günah üçün tövbə etmək mümkün olduğu halda, insanın haqqı tapdalanıbsa, haqq sahibinin razılığı məsələsi də ortaya çıxır.

əl-Kafidə İmam Sadiqdən (ə) nəql olunur ki, möminin haqqına hörmət etmək və onun haqqını qorumaq böyük əhəmiyyət daşıyır. Şiə hədis ənənəsində insanlara zülm etmək o qədər ciddi hesab olunur ki, sadəcə “Allahdan bağışlanma dilədim” deməklə məsələnin bitmədiyi, haqq sahibinin haqqının qaytarılmasının lazım olduğu vurğulanır.
....
Bu məna İmam Əlidən (ə) nəql edilən məşhur kəlamda da çox aydın ifadə olunur:
“Allahın haqqı insanların haqqından daha asan bağışlanandır.”
.....
Yəni insanın haqqına girmək xüsusilə təhlükəlidir, çünki burada iki məsələ var: Allah qarşısında məsuliyyət və haqqı tapdalanmış insan qarşısında məsuliyyət.
Niyə təhlükəlidir?
....
İslam baxımından insanın haqqını tapdalamağın təhlükəsi əsasən budur:
1. Zülmdür — Allah zülmü qadağan edib.
2. Qiyamətdə hesabı var — haqq sahibi öz haqqını tələb edə bilər.
3. Tövbə təkcə dillə olmur — əgər başqasının malı, haqqı və ya hörməti tapdalanıbsa, mümkün qədər haqq bərpa edilməlidir.
...
4. Haqqı qaytarmaq vacibdir — məsələn, kiminsə malı götürülübsə, mal qaytarılmalı və ya sahibinin razılığı alınmalıdır.
5. Zülm cəmiyyətə də zərər verir — insanlar bir-birinə güvənmədikdə ailə, dostluq və ictimai münasibətlər pozulur.
Ən mühüm məqam: İslamda ibadət edən insanın başqa insanların haqqına diqqətsiz yanaşması qəbul edilmir. Namaz, oruc və digər ibadətlər insanı ədalətə və başqasının haqqına hörmətə də yönəltməlidir.\sualcavab.ge