Quran və hədislərdə, Haqqı müadifə etmək insan ziyanına belə olsa yenə də tərəfini tutmaq lazımdırmı ?!
Qurandan
“Ey iman gətirənlər! Ədaləti qoruyan, Allah üçün şahidlik edən kəslər olun. Hətta bu, özünüzün, ata-ananızın və yaxınlarınızın əleyhinə olsa belə...”
— Nisa, 4:135
Bu ayə məsələyə ən birbaşa dəlillərdəndir: insan haqqı özünə və ya yaxın adamına qarşı olsa belə gizlətməməlidir.
“Ey iman gətirənlər! Allah üçün haqqı möhkəm tutan, ədalətlə şahidlik edən kəslər olun. Hər hansı bir camaata olan kininiz sizi ədalətsizliyə sövq etməsin. Ədalətli olun. Bu, təqvaya daha yaxındır.”
— Maidə, 5:8
Yəni birinə qarşı mənfi münasibət belə bizi onun haqqını tapdalamağa sövq etməməlidir.
....
1. İmam Sadiq (ə): Mömin zülm etməz və haqsızlıq etməz
İmam Sadiq (ə) buyurur:
“Mömin möminin qardaşıdır, onun gözü və yol göstərəni kimidir. Ona xəyanət etməz, ona zülm etməz, onu aldatmaz...”
— əl-Kafi, c. 2, Kitab əl-İman vəl-Küfr, “Möminlərin qardaşlığı” babı, hədis 8.
Buradan çıxan prinsip budur ki, insanın özünə yaxın olan birinə görə başqasına zülm etməsi möminin davranışı deyil.
.......
2. İmam Baqir (ə): “Şiə olmaq” sadəcə tərəf saxlamaq deyil
İmam Baqir (ə) Cabirə buyurur:
“Bizim şiəmiz yalnız Allahdan qorxan və Ona itaət edən kəsdir.”
Daha sonra onların xüsusiyyətləri arasında əmanətə riayət etməyi, doğru danışmağı, insanlara yaxşılıq etməyi və dillərini pislikdən qorumağı qeyd edir. Həmçinin buyurur:
“Allah yanında ən sevimli və ən hörmətli insanlar ən təqvalı və Ona ən çox itaət edənlərdir.”
— əl-Kafi, c. 2, Kitab əl-İman vəl-Küfr, “İtaət və təqva” babı, hədis 3.
Bu rəvayət sənin dediyin məsələyə çox yaxındır: “mənim tərəfimdədir” deyə haqsız adamı müdafiə etmək şiəlik və vilayət anlayışının özü ilə uyğunlaşdırılmır; meyar itaət, təqva və əməldir.
...............
3. Hədisin özündə meyar: Qurana və Rəsulun sözünə uyğunluq
İmam Sadiq (ə) müxtəlif hədislər arasında ixtilaf barədə buyurur:
“Sizə bir hədis gəldikdə, onun üçün Allahın Kitabından və ya Rəsulullahın sözündən şahid tapsanız, onu götürün...”
— əl-Kafi, c. 1, Kitab əl-Əql vəl-Cəhl, “Sünnəyə və Kitaba tabe olmaq” babı, hədis 2.
Yəni hətta rəvayət və ya şəxsi bağlılıq məsələsində belə əsas meyar haqq və Qurana uyğunluqdur, kor-koranə tərəfkeşlik deyil.
.........
4. İmam Hüseyn (ə) nümunəsi
Şiə mənbələrində İmam Hüseynin (ə) qiyamı və onun məqsədi haqqında çoxsaylı rəvayətlər var. Məsələn, əl-Kafidə İmam Baqirdən (ə) İmam Əli (ə), İmam Həsən (ə) və İmam Hüseynin (ə) haqq uğrunda qiyamları barədə rəvayət nəql olunur.
Burada mühüm məqam budur: Əhli-beyt məktəbində haqq şəxsdən üstündür. İnsanın sevdiyi, yaxın olduğu və ya öz qrupundan olan biri haqsızdırsa, onu haqlı göstərmək düzgün meyar deyil.
...........
Ən qısa formada
Sənin əvvəl dediyin “haqq ziyanına da olsa, onun tərəfində ol” fikrini şiə mənbələrinə uyğun belə ifadə etmək daha dəqiqdir:
“Haqqın tərəfində ol; hətta haqq sənin özünün, ailənin, dostunun və ya yaxın olduğun insanın əleyhinə olsa belə.”.sualcavab.ge