İmam Hüseynin (ə) qiyamının dini və siyasi cəhətləri nələr olmuşdur ?
İmam Hüseynin (ə) qiyamının siyasi və dini tərəfləri
İmam Hüseynin (ə) qiyamı İslam tarixində həm dini, həm də siyasi mahiyyət daşıyan ən mühüm hadisələrdən biridir. O Hicri 61-ci ildə (680-ci il) Yezid ibn Müaviyənin hakimiyyətinə qarşı qiyam etmiş və Kərbəla hadisəsi ilə nəticələnmişdir.
.........
Dini tərəfi
1. Dinin qorunması
İmam Hüseyn (ə) qiyamının əsas məqsədini belə bəyan etmişdir:
«Mən nə təkəbbür, nə pozğunluq, nə də zülm etmək üçün qiyam etmişəm. Mən yalnız cəddim Məhəmmədin (s) ümmətini islah etmək üçün qiyam etmişəm. Mən yaxşı işlərə əmr edib pis işlərdən çəkindirmək istəyirəm.»
Mənbə: Bihar al-Anwar, c. 44, s. 329; Maqtal al-Husayn.
Bu bəyanat göstərir ki, qiyamın əsas dini məqsədi İslamın həqiqi dəyərlərini qorumaq idi.
.........
2. Əmr be məruf və nəhy əz münkər
Qurani-Kərim buyurur:
«Siz insanların xeyri üçün çıxarılmış ən yaxşı ümmətsiniz; yaxşı işlərə əmr edir, pis işlərdən çəkindirirsiniz.»
Ali-İmran, 110
İmam Hüseyn (ə) bu ilahi vəzifəni yerinə yetirmək üçün ayağa qalxdığını bildirmişdir.
............
3. Peyğəmbər (s) sünnəsinin dirçəldilməsi
İmam Hüseyn (ə) Bəsrə əhalisinə yazdığı məktubda buyurur:
«Sünnə aradan getmiş, bidətlər dirilmişdir.»
Mənbə: Tarikh al-Tabari, c. 5, s. 357.
Bu səbəbdən o, Peyğəmbərin (s) yolunu yenidən dirçəltməyi məqsəd seçmişdi.
............
Siyasi tərəfi
1. Yezidin hakimiyyətinin legitimliyini rədd etmək
İmam Hüseyn (ə) Yezidə beyət etmədi. O buyurdu:
«Biz Peyğəmbər ailəsiyik... Yezid isə fasiq, şərab içən və günahkar bir şəxsdir. Mənim kimisi onun kimisinə beyət etməz.»
Mənbə: Al-Irshad, c. 2, s. 33.
Bu sözlər qiyamın siyasi tərəfinin əsasını təşkil edir: zalım hakimiyyətə legitimlik verməmək.
..........
2. İrsi monarxiyaya qarşı çıxış
Müaviyə xilafəti şura prinsipindən çıxararaq oğlunu varis təyin etmişdi. İmam Hüseyn (ə) bu dəyişikliklə İslam idarəçiliyinin mahiyyətinin pozulduğunu görürdü.
Mənbə: Tarikh al-Tabari, c. 5, s. 338–340.
..........
3. Zülmə qarşı mübarizə
İmam Hüseyn (ə) Peyğəmbərdən (s) belə bir hədis nəql etmişdir:
«Kim Allahın haramını halal edən zalım hökmdarı görər, lakin onun qarşısında söz və əməl ilə çıxış etməzsə, Allah onu həmin zalımla birlikdə cəzalandırar.»
Mənbə: Tarikh al-Tabari, c. 5, s. 403.
Bu hədis əsasında İmam (ə) zülmə qarşı susmağın caiz olmadığını bəyan edirdi.
...........
Nəticə
İmam Hüseynin (ə) qiyamı nə sadəcə siyasi hakimiyyət uğrunda mübarizə, nə də yalnız fərdi etiraz idi. O:
İslamın həqiqi dəyərlərini qorumaq;
Əmr be məruf və nəhy əz münkəri həyata keçirmək;
Peyğəmbər (s) sünnəsini dirçəltmək;
Yezid hakimiyyətinin legitim olmadığını göstərmək;
Zülm və fəsada qarşı müsəlmanların məsuliyyətini bəyan etmək;
məqsədləri ilə həyata keçirilmişdir.
İmam Hüseynin (ə) məşhur kəlamı bu həqiqəti ümumiləşdirir:
«Mən zilləti qəbul etmərəm.»
(هیهات منا الذلة)
Mənbə: Tuhaf al-Uqul, s. 245; Bihar al-Anwar, c. 45, s. 83.
Bu səbəbdən Kərbəla qiyamı həm dini islahat hərəkatı, həm də zülmə qarşı siyasi müqavimət məktəbi hesab olunur.\sualcavab.ge