Məhərrəmlik (Məhərrəm ayı) və onun tarixi haqqında şiə mənbələrinə əsaslanan məlumatları qısa şəkildə qeyd edirik !
Məhərrəm İslam təqviminin ilk ayıdır və şiə ənənəsində xüsusilə ayın 10-cu günü — Aşura — böyük əhəmiyyət daşıyır. Bunun səbəbi hicri 61-ci ildə (680-ci il) İmam Hüseyn ibn Əli və onun tərəfdarlarının Kərbəla hadisəsində şəhid edilməsidir.
...........
Kərbəla hadisəsinin tarixi fonu
Şiə mənbələrinə görə, Müaviyə ibn Əbu Süfyan vəfat etdikdən sonra oğlu Yezid ibn Müaviyə hakimiyyətə gəldi və müsəlmanlardan beyət tələb etdi. İmam Hüseyn ibn Əli Yezidin hakimiyyətini legitim saymadığı üçün beyət etmədi. Kufə əhalisindən aldığı çoxsaylı məktublara əsasən İraqa doğru hərəkət etdi, lakin Kərbəla çölündə Yezidin qoşunları tərəfindən mühasirəyə alındı.
...........
Şiə tarixçilərinin yazdığına görə, Məhərrəmin 10-da İmam Hüseyn və təxminən 72 nəfər silahdaşı şəhid edildi. Bu hadisə şiə düşüncəsində zülmə qarşı müqavimətin və haqq uğrunda fədakarlığın simvoluna çevrilmişdir.
.....
Şiə mənbələrində əsas qaynaqlar
1. Kitab al-İrşad
Müəllifi Şeyx Müfiddir (948–1022). Əsərdə imamların həyatı və xüsusilə İmam Hüseynin qiyamı geniş şəkildə təsvir edilir.
..........
2. Lühuf
Müəllifi Seyyid İbn Tavusdir. Kərbəla hadisəsinin ən məşhur şiə məqtəl (şəhadət tarixi) mənbələrindən biridir.
.......
3. Bihar əl-Ənvar
Müəllifi Əllamə Məhəmməd Baqir Məclisidir. Burada Kərbəla hadisəsi və Məhərrəm ayı ilə bağlı çoxlu rəvayətlər toplanmışdır.
..........
4. Nəfəsül-Məhmum
Müəllifi Şeyx Abbas Qummidir. Əsər Kərbəla hadisəsinin xronologiyasını şiə qaynaqları əsasında təqdim edir.
Məhərrəmlik mərasimlərinin yaranması
Şiə mənbələrinə görə, ilk matəm mərasimləri Kərbəla hadisəsindən sonra İmam Hüseynin ailə üzvləri, xüsusilə Zeynəb bint Əli və İmam Əli ibn Hüseyn Zeynülabidin tərəfindən təşkil edilmişdir. Sonrakı əsrlərdə bu mərasimlər İraq, İran, Azərbaycan və digər bölgələrdə inkişaf etmişdir.
............
Şiə rəvayətlərində Məhərrəmin fəziləti
Şiə hədis məcmuələrində İmam Hüseyn üçün matəm saxlamağın savabı haqqında çoxsaylı rəvayətlər mövcuddur. Məsələn, Bihar əl-Ənvar və Kamil əl-Ziyarat kimi mənbələrdə Aşura gününü yad etməyin, Kərbəla şəhidlərini anmağın və onların məqsədini yaşatmağın əhəmiyyəti vurğulanır.
........
İstifadə olunmuş əsas şiə mənbələri
Kitab al-İrşad — Şeyx Müfid.
Lühuf — Seyyid İbn Tavus.
Bihar əl-Ənvar — Əllamə Məclisi.
Nəfəsül-Məhmum — Şeyx Abbas Qummi.
Kamil əl-Ziyarat — İbn Quləveyh.
............
Qeyd etmək lazımdır ki, Kərbəla hadisəsinin bəzi təfərrüatları müxtəlif şiə və sünni mənbələr arasında fərqli şəkildə nəql olunur. Yuxarıdakı məlumatlar əsasən klassik şiə tarix və hədis qaynaqlarında təqdim edilən rəvayətlərə əsaslanır.\sualcavab.ge