Maidə surəsi 3-cü ayə Qədir Xum hadisəsi ilə nə belə əlaqəsi vardır ? islami mənbələrində izahı
Şiə təfsirlərində və bir sıra əhli-sünnə mənbələrində Maidə surəsinin 3-cü ayəsinin bir hissəsi olan:
«اليوم أكملت لكم دينكم وأتممت عليكم نعمتي ورضيت لكم الإسلام ديناً»
“Bu gün dininizi sizin üçün kamil etdim, sizə olan nemətimi tamamladım və sizin üçün din olaraq İslamı bəyəndim.” (Maidə, 5:3)
ifadəsinin Qədir-Xum hadisəsindən sonra nazil olduğu nəql edilmişdir.
...........
Şiə təfsirlərində izah
Şiə alimlərinə görə ayədəki “dinin kamilləşməsi” və “nemətin tamamlanması” İmam Əlinin (ə) Peyğəmbərdən (s) sonra ümmətin rəhbəri təyin edilməsi ilə bağlıdır. Buna görə də ayə Qədir-Xumda nazil olmuşdur.
............
1. Təfsir əl-Qummi
Əli ibn İbrahim əl-Qummi yazır:
Bu ayə Qədir-Xum günü nazil olmuşdur. Allah Rəsulu (s) Əlini (ə) insanların mövlası və rəhbəri təyin etdikdən sonra bu ayə nazil oldu.
.........
2. Təfsir əl-Əyyaşi
İmam Məhəmməd Baqir və İmam Cəfər Sadiq-dən nəql olunur ki:
Din Qədir-Xum günü vilayət hökmünün elan olunması ilə kamilləşdi.
.................
3. Məcməul-Bəyan
Fəzl ibn Həsən ət-Təbərsi yazır:
Şiə alimlərinin yekdil nəzərinə görə ayə Qədir-Xum günü nazil olmuş və İmam Əlinin (ə) vilayətinin elan edilməsinə işarə etmişdir.
Əhli-sünnə mənbələrində Qədir-Xumla əlaqələndirilməsi
...........
Bir sıra əhli-sünnə alimləri də bu ayənin Qədir-Xumda nazil olması barədə rəvayətlər nəql etmişlər.
1. Tarixu Bağdad
Əbu Hureyrə-dən:
Qədir-Xum günü Peyğəmbər (s) buyurdu:
«من كنت مولاه فعلي مولاه»
“Mən kimin mövlasıyamsa, Əli də onun mövlasıdır.”
Bundan sonra «Bu gün dininizi kamil etdim...» ayəsi nazil oldu.
..........
2. əd-Durrul-Mənsur
Cəlaləddin əs-Süyuti müxtəlif sənədlərlə Qədir-Xum barədə rəvayətləri nəql etmişdir.
3. Şəvahidut-Tənzil
Ubeydullah əl-Həskəni bu ayənin Qədir-Xum hadisəsi ilə bağlı nazil olmasına dair çoxsaylı rəvayətlər toplamışdır.
.........
4. əl-Ğədir
Əllamə Əbdülhüseyn Əmini onlarla əhli-sünnə mənbəsindən ayənin Qədir-Xumla əlaqəsini sənədləşdirmişdir.
Ayənin məzmununa görə əlaqə
..........
Şiə təfsirçiləri belə dəlil gətirirlər:
Həcc hökmlərinin çoxu bundan əvvəl nazil olmuşdu.
Ayədə çox böyük bir hadisədən – dinin kamilləşməsindən bəhs edilir.
Bu kamilləşmə yalnız ümmətin gələcək rəhbərliyinin müəyyənləşdirilməsi ilə izah olunur.
Buna görə ayə Qədir-Xumda İmam Əlinin (ə) vilayətinin elanından sonra nazil olmuşdur.
...............
Bununla yanaşı, bir çox əhli-sünnə müfəssirləri ayənin Ərəfə günü, Vida həcci zamanı nazil olduğunu da qeyd etmişlər. Buna görə ayənin nazilolma səbəbi barədə İslam mənbələrində iki məşhur görüş mövcuddur: Qədir-Xum görüşü və Ərəfə günü görüşü.\sualcavab.ge