30-dan çox əhli-sünnə mənbəsində Qədir-Xum hədisinin mətnini və “mövla” kəlməsinin izahını ayrıca siyahı şəklində qeyd edirik !
Qədir-Xum hədisi əhli-sünnə alimləri tərəfindən çoxsaylı sənədlərlə nəql edilmişdir. Hədisin məşhur mətni belədir:
«مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ، اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالَاهُ وَعَادِ مَنْ عَادَاهُ»
“Mən kimin mövlasıyamsa, Əli də onun mövlasıdır. Allahım! Onu sevəni sev, ona düşmən olana düşmən ol.”
..............
Bu hədis aşağıdakı əhli-sünnə mənbələrində nəql edilmişdir:
Musnəd Əhməd ibn Hənbəl
Sünən ət-Tirmizi
Sünən İbn Macə
ən-Nəsainin Xəsaisu Əmiril-Muminin Əli
əs-Sünənül-Kübra
əl-Müstədrək aləs-Səhiheyn
Mucəmul-Kəbir
Mucəmul-Əvsət
Mucəmus-Səğir
Tarixu Dəməşq
əl-Bidayə vən-Nihayə
Fəthul-Bari
əl-İsabə fi Təmyizis-Səhabə
Təhzibut-Təhzib
Siyəru Əlamin-Nübəla
Tarixul-İslam
Təzkirətul-Huffaz
Kənzul-Ummal
Məcməuz-Zəvaid
ər-Riyadun-Nəzirə
Zəxairul-Uqba
Tarixul-Xüləfa
əd-Durrul-Mənsur
Cəmiul-Usul
Üsdul-Ğabə
Şəvahidut-Tənzil
Yənabiul-Məvəddə
əl-Fusulul-Mühimmə
Nüzhətul-Məcalis
əs-Səvaiqul-Muhriqə
\
.................
“Mövla” kəlməsinin izahı
Ərəb dilində “mövla” kəlməsi müxtəlif mənalarda işlənir: sahib, rəhbər, yardımçı, dost, azad edən, azad edilən və s.
Qədir-Xum hədisində bu sözün mənası barədə iki əsas baxış mövcuddur:
Şiə alimlərinin görüşü: Burada “mövla” rəhbər, ixtiyar sahibi və ümmətin imamı mənasındadır. Bu görüşün əsas dəlillərindən biri hədisdən əvvəl Peyğəmbərin (s) belə buyurmasıdır:
«ألست أولى بالمؤمنين من أنفسهم؟»
“Mən möminlərə onların özlərindən daha artıq ixtiyar sahibi deyiləmmi?”
Camaat “Bəli” dedikdən sonra:
«فمن كنت مولاه فعلي مولاه»
buyurmuşdur. Buna görə də “mövla” sözünün “övla” (ixtiyar sahibi) mənası ilə əlaqəli olduğu qeyd edilir.
........................
Bir çox əhli-sünnə alimlərinin görüşü: Burada məqsəd İmam Əlinin (ə) fəzilətini, məhəbbətini və ona qarşı düşmənçiliyin haram olduğunu bildirməkdir. Buna görə “mövla” dost, yardımçı və sevilməsi vacib olan şəxs kimi izah edilir.
Bununla belə, bir sıra əhli-sünnə alimləri – o cümlədən Hakim Nişapuri, Zəhəbi, İbn Həcər Heytəmi və Qunduzi Hənəfi – hədisin çox güclü sənədlərlə nəql olunduğunu təsdiqləmişlər.\sualcavab.ge