Qədir Xum hadisəsində şahidlərin sayı və tanınmış səhabələr kimlər olmuşlar ?

Qədir-Xum hadisəsinin iştirakçıları və şahidləri

Qədir-Xum hadisəsi hicrətin 10-cu ilində, Peyğəmbərin (s) son həccindən (Həccətül-Vəda) qayıdarkən Məkkə ilə Mədinə arasındakı Qədir-Xum adlı məntəqədə baş vermişdir. Tarixçilərin və hədis alimlərinin böyük əksəriyyəti hadisənin baş verdiyini qəbul etmişdir. Hadisədə iştirak edənlərin sayı haqqında müxtəlif rəqəmlər nəql edilmiş, lakin əksər mənbələrdə on minlərlə müsəlmanın iştirak etdiyi bildirilmişdir.
............
İştirakçıların sayı

Mənbələrdə iştirakçıların sayı barədə müxtəlif rəqəmlər göstərilir:

70 min nəfər
90 min nəfər
114 min nəfər
120 min nəfər
124 min nəfər

Ən məşhur rəvayətlərdə Həccətül-Vədada iştirak edən müsəlmanların sayının təxminən 120 min nəfər olduğu bildirilir.
.............
Hadisənin birbaşa şahidləri olan məşhur səhabələr

Qədir-Xum hədisini nəql edən səhabələrin sayı barədə də müxtəlif rəqəmlər vardır. Mərhum Əllamə Əmini özünün Əl-Ğədir əsərində yüzdən çox səhabənin bu hadisəni nəql etdiyini qeyd edir.
...........
Məşhur şahidlərdən bəziləri:

Zeyd ibn Ərqəm
Əbu Tufeyl Amir ibn Vasilə
Büreyidə Əsləmi
Bəra ibn Azib
Əbu Səid Xudri
Cabir ibn Abdullah Ənsari
Əbu Hüreyrə
Abdullah ibn Abbas
Səd ibn Əbi Vəqqas
Ənəs ibn Malik
Hüzeyfə ibn Üseyd Ğifari
Xüzeymə ibn Sabit
Əbu Əyyub Ənsari
Ədi ibn Hatim
Səhl ibn Səd
...........
Bu şəxslərin bir qismi sonralar Kufədə İmam Əlinin (ə) çağırışı ilə ayağa qalxaraq Qədir-Xumda eşitdiklərinə şahidlik etmişlər.

Kufədə verilən şahidlik

İmam Əli (ə) xilafəti dövründə Kufədə insanlardan soruşdu:

"Qədir-Xum günü Peyğəmbərin (s) sözlərini eşidənlər ayağa qalxsın."

Bu zaman bir neçə səhabə ayağa qalxaraq Peyğəmbərin (s) belə buyurduğunu təsdiqlədi:

"Mən kimin mövlasıyamsa, Əli də onun mövlasıdır."

Bu hadisə hədis alimləri tərəfindən Qədir-Xumun tarixi sübutlarından biri kimi göstərilir.
..............
Hadisədən sonra təbrik edənlər

Bir çox sünni və şiə mənbələrində qeyd olunur ki, xütbədən sonra bəzi səhabələr İmam Əlini (ə) təbrik etmişlər. Rəvayətlərdə xüsusilə:

Əbu Bəkr ibn Əbu Quhafə
Ömər ibn Xəttab

adları çəkilir və Ömərin:

"Bəxxin bəxxin ləkə ya Əli! Əsbəhtə məvlaya və məvla kulli mü'minin və mü'minətin"

("Təbrik olsun sənə, ey Əli! Bu gündən etibarən hər mömin kişi və qadının mövlası oldun.")

dediyi nəql olunur.
..........
Hədisi nəql edən alimlərin sayı

Qədir-Xum hədisi İslam tarixində ən geniş nəql olunmuş hədislərdən hesab edilir:

100-dən çox səhabə tərəfindən nəql edilmişdir.
80-dən çox tabiin tərəfindən rəvayət olunmuşdur.
Yüzlərlə sünni və şiə alimi tərəfindən kitablarında qeyd edilmişdir.
Əsas mənbələr
Əl-Ğədir
Musnəd Əhməd ibn Hənbəl
Əl-Xəsais
Tarix Dəməşq
Əl-Müstədrək ələs-Səhiheyn
Tarix əl-Xüləfa
Əl-Bidayə vən-Nihayə
Məcməuz-Zəvaid

Bu mənbələrdə həm hadisənin özü, həm də onu görən və nəql edən səhabələrin siyahıları geniş şəkildə qeyd olunmuşdur.\sualcavab.ge