İslami qaynaqlarda həftənin altıncı günü və 6 rəqəmi haqda ümumi məlumat olaraq nələr gəlmişdir ?

“Həftənin altıncı günü” ifadəsi mənbələrə görə fərqli şəkildə izah olunur. İslam ənənəsində günlərin sayılması mədəniyyətə görə dəyişdiyi üçün, çox vaxt şənbə günü (Saturday) və ya bəzi sistemlərdə cümə günü “altıncı gün” hesab olunur. Sənin sualının dini mətnlərdə ən çox işlənən forması şənbə (səbt günü) ilə bağlıdır.
.....
Aşağıda həm İslam mənbələri, həm də tarixi mənbələrdə gələn əsas məlumatları tam istinadla verirəm:

1. Quran baxışı (ümumi əsas)
Quranda günlərin adları yox, yaradılışın mərhələləri qeyd olunur:

“Həqiqətən Rəbbiniz göyləri və yeri altı gündə yaratdı…”
📖 Əraf surəsi, 7:54

Quranda bu altı günün adları (şənbə, bazar və s.) açıqlanmır.
.....
2. Peyğəmbər ﷺ dövründə məşhur hədis (Səbt – Şənbə)
Ən məşhur rəvayət:

Hədis mətni:
Rəsulullah ﷺ buyurur:

“Allah torpağı şənbə günü yaratdı, dağları bazar günü, ağacları bazar ertəsi, xoşagəlməz şeyləri çərşənbə axşamı, nuru çərşənbə günü, heyvanları cümə axşamı və Adəmi cümə günü yaratdı.”

📚 Sahih Muslim, Kitab: Sifətul Qiyamə, hədis № 2789

Qeyd (elm əhlinin izahı):
Bu rəvayət haqqında alimlər arasında müzakirə var:

Bəzi alimlər hədisin zahirini qəbul edir

Bəzi alimlər isə Qurandakı “6 gün” anlayışı ilə uyğunlaşdırmaqda fərqli izahlar verirlər
...............
3. Yəhudi və tarixi mənbə (Şənbə – Sabbath)
Tarixi olaraq “şənbə günü” anlayışı daha qədimdir:

Tövrat (Əhdi-Ətiq):
Allah altı gün yaratdı və yeddinci gün istirahət etdi (Sabbath).

📖 Genesis (Yaradılış), 2:2-3
........
Bu səbəbdən:

Şənbə günü yəhudilikdə müqəddəs istirahət günüdür

İslamda isə belə ibadət günü kimi qəbul edilmir
.......
4. İslamda şənbə günü haqqında xüsusi məna
Quranda Bəni-İsrail haqqında:

“Şənbə günü (səbt günü) həddi aşanlara cəza verildi…”
📖 Bəqərə surəsi, 2:65
və
📖 Əraf 7:163

Burada şənbə günü:

imtahan günü kimi göstərilir

balıq ovu və ibadət qadağasını pozanlar barədə danışılır
........
5. Şiə mənbələrində ümumi yanaşma
Şiə hədis ədəbiyyatında:

günlərin yaradılış ardıcıllığı barədə rəvayətlər mövcuddur

lakin əsas vurğu “altı gün” anlayışının Allahın mərhələli yaratmasına işarə etməsidir

Məsələn:
📚 Şeyx Səduq – “Ət-Tövhid”
📚 “Bihar əl-Ənvar” (Əllamə Məclisi)
........
Burada əsas fikir:

Allahın yaradışı zamanla məhdud deyil, “gün” ifadəsi mərhələ mənasındadır.
.........
Nəticə
“Həftənin altıncı günü” haqqında mənbələrdə əsas 3 xətt var:

Quran: 6 gün yaradılış – adlar verilmir

Hədis (Sahih Muslim): şənbə günü yerin yaradılması rəvayəti

Tarixi mənbə (Tövrat): şənbə (Sabbath) istirahət günü kimi\sualcavab.ge