Allahın zatında tövhid deyildikdə nə başa düşülür, bu haqda Quran və hədislərdə necə izah olunur ?!

Tövhidin ən mühüm mərhələlərindən biri *Tövhid fi-zat (Allahın zatında birliyi)*dir. Bu, Allahın zatının tək, bənzərsiz və bölünməz olması deməkdir. Quran və hədislərdə Zatda tövhid anlayışı:
📖 Tövhid fi-zat Quranda
1. Allah zatında təkdir
📖 İxlas 1
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ
📍 Tərcümə:
De: O Allah birdir.
....
2. Bənzərsiz zat
📖 Şura 11
لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ
📍 Tərcümə:
Onun kimi heç bir şey yoxdur.
...
3. Doğmayan və doğulmayan
📖 İxlas 3
لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ
📍 Tərcümə:
O, doğmamış və doğulmamışdır.
....
4. Heç bir tay yoxdur
📖 İxlas 4
وَلَمْ يَكُن لَّهُ كُفُوًا أَحَدٌ
📍 Tərcümə:
Onun heç bir bərabəri yoxdur.
📜 Tövhid fi-zat hədislərdə
....
🌙 Şiə mənbələri
1. Tövhidin başlanğıcı
📚 əl-Kafi, Şeyx Kuleyni, c.1, Kitab ət-Tövhid
أَوَّلُ الدِّينِ مَعْرِفَتُهُ
📍 Tərcümə:
“Dinin başlanğıcı Allahı tanımaqdır.”
....
2. Zatın bənzərsizliyi
📚 Nəhcül-Bəlağə, xütbə 1
مَنْ وَصَفَ اللَّهَ فَقَدْ قَرَنَهُ، وَمَنْ قَرَنَهُ فَقَدْ ثَنَّاهُ
📍 Tərcümə:
“Kim Allahı (məxluq kimi) təsvir edərsə, Ona şərik qoşmuş olar; kim Ona şərik qoşarsa, Onu iki etmiş olar.”
...
3. Allah zatən birdir
📚 Biharul-Ənvar, c.3
اللَّهُ وَاحِدٌ لَا مِنْ عَدَدٍ
📍 Tərcümə:
“Allah birdir, lakin say baxımından deyil.”
....
☀️ Əhli-sünnə mənbələri
4. Tövhidin əsası
📚 Səhih Buxari, Kitab ət-Tövhid, hədis 7372
كَانَ اللَّهُ وَلَمْ يَكُنْ شَيْءٌ غَيْرُهُ
📍 Tərcümə:
“Allah var idi və Ondan başqa heç nə yox idi.”
...
5. Allahın zatının yeganəliyi
📚 Səhih Müslim, Kitab əl-İman
اللَّهُمَّ أَنْتَ الْأَوَّلُ فَلَيْسَ قَبْلَكَ شَيْءٌ
📍 Tərcümə:
“Ey Allah! Sən Əvvəlsən, Səndən əvvəl heç nə yoxdur.”
...
🌟 Tövhid fi-zatın əsas mənası
Allah zatında təkdir (iki və ya çox deyil)
Allah bölünməzdir
Allahın bənzəri və misli yoxdur
Allah məxluqatdan tam fərqlidir.\sualcavab.ge