İslam əxlaqında ÜCB nə demədir və imanlı şəxslər üçün hansı təhlükəni yarada bilər ?
Azərbaycan dilində “ücb” sözü İslam əxlaqında adətən “özünü bəyənmək”, “özünə heyranlıq”, “özünü üstün görmək” mənasında işlədilir. Daha geniş izah edəndə:
Ücb = insanın özünü başqalarından üstün görməsi və özünü tərifləməsi
Əxlaqi baxımdan ücb, təkəbbür və qürurla bağlıdır, amma fərqi odur ki, təkəbbür daha geniş, ictimai üstünlük iddiasını əhatə edir, ücb isə daha çox daxili özünə heyranlıq, əməli özünə bağlamaq mənasında olur.
Hədislərdə ücb barədə tez-tez belə ifadələr gəlir:
“Özünü bəyənmək əməli korlayır.”
“Ücb insanı həlaka aparır.”
“Ücb şeytanın tələlərindən biridir.”
1. Ücb – həlak edən amildir
📖 İmam Əli buyurur:
«الْإِعْجَابُ يُفْسِدُ الْعَمَلَ»
Tərcümə:
“Özünü bəyənmək (ücb) əməli korlayar.”
📚 Mənbə:
Ğurarul-Hikəm, hədis № 1032
2. Ücb insanı məhvə aparır
📖 İmam Cəfər Sadiq buyurur:
«ثَلَاثٌ مُهْلِكَاتٌ: شُحٌّ مُطَاعٌ، وَهَوًى مُتَّبَعٌ، وَإِعْجَابُ الْمَرْءِ بِنَفْسِهِ»
Tərcümə:
“Üç şey insanı həlak edər: itaət olunan xəsislik, tabe olunan nəfs istəyi və insanın özünü bəyənməsi.”
📚 Mənbə:
əl-Kafi, c.2, s.307, bab: əl-Kibr vəl-ücb
3. Ücb – iman üçün təhlükədir
📖 İmam Məhəmməd Baqir buyurur:
«لَوْلَا أَنَّ الْمُؤْمِنَ يُذْنِبُ لَخِفْتُ عَلَيْهِ مَا هُوَ أَشَدُّ مِنْ ذَلِكَ: الْعُجْبُ»
Tərcümə:
“Əgər mömin günah etməsəydi, onun üçün daha təhlükəli bir şeydən qorxardım: o da ücbdir.”
📚 Mənbə:
əl-Kafi, c.2, s.313
4. Ücb ibadəti puça çıxarar
📖 İmam Cəfər Sadiq buyurur:
«الْعُجْبُ يُفْسِدُ الْحَسَنَاتِ»
Tərcümə:
“Ücb yaxşı əməlləri məhv edər.”
📚 Mənbə:
Biharul-Ənvar, c.69, s.316
5. Ücb – şeytanın yolu
📖 İmam Əli buyurur:
«إِيَّاكَ وَالْإِعْجَابَ فَإِنَّهُ مِنْ أَعْظَمِ مَصَايِدِ الشَّيْطَانِ»
Tərcümə:
“Özünü bəyənməkdən uzaq ol! Çünki o, şeytanın ən böyük tələlərindəndir.”
📚 Mənbə:
Nəhcül-Bəlağə, hikmətlər bölümü
6. Ücb və təkəbbürün fərqi
📖 İmam Cəfər Sadiq buyurur:
«الْعُجْبُ أَنْ يَرَى الْمَرْءُ نَفْسَهُ خَيْرًا مِنْ غَيْرِهِ»
Tərcümə:
“Ücb odur ki, insan özünü başqalarından üstün görsün.”
📚 Mənbə:
Mizanul-Hikmə, c.6, s.459
Xülasə
Şiə hədislərinə görə ücb:
Əməlləri məhv edir
İnsanı həlaka aparır
Şeytanın ən təhlükəli tələlərindəndir
İmandan daha təhlükəli ola bilər
Təkəbbürün daxili formasıdır.sualcavab.ge