AŞURA HANSI GÜNDÜR?
AŞUA HANSI GÜNDÜ? /Aşua əələin cahiliyyət dövündə əsmi ayam günləi idi. Həmin gündə xalq ouc tut şənlik keçiidilə. Ianda novuz günü ayam günü hesa edildiyi kimi, əələ aasında da Aşua günü, taixi ayam günü və ayı-ayı Әə qəilələinin i-iinin göüşünə getdiyi gün kimi qeyd olunudu. Həmin gündə camaat təzə palta geyi şəhəi əzəyidilə. Hələ də Yezidi tayfası adlı i əə tayfası hə il həmin günü qeyd etməkdədilə. /Kəəla hadisəsinin aş vediyi hici 61-ci ildə əələin və müsəlmanlaın ənənəsi dəyişildi. Haam ayaladan sayılan, mühaiə və öldüməyin qadağan olduğu Aşua günün həzət Adəmin ən yaxşı övladlaından iisi İmam Hüseyn əleyhissalamın şəhadət gününə, şiələin qəm, matəm və şəhidləin xatiəsinin qeyd olunduğu i qəmli günə çevildi. /Həzət Hüseyn (ə) və əshaının şəhid olmasının iinci ildönümündə minlələ nəfə qəin ətafında yığışı matəm məasimi keçidilə. əni Üməyyə və Yezid hökumətinin aşlanğıcından u günədək, Әhli-eyt dostlaından yüz minlələ insan matəm və xatiə məasimləi təşkil edi və qafilələ Kəəlaya gəli. /Kəəladan uzaqda yaşayanla isə öz şəhələini Kəəlaya çevii əza məclisləi quula. /Misidə Fatimilə Aşua gününü matəm günü elan etdilə. Camaat Ümmü Gülsümün qəi ətafında yığışı əzadalıq edi növhə oxuyudula. Fatimiləin dövündə Misidə Aşua günün əsmi əza və matəm günü olaaq qalıdı. /Ianda Müizüd-dövlə Deyləmi Aşua gününü əsmi tətil günü elan edi ütün dövlət qulluqçulaı və xalqa əm etdi ki, işləini uaxı yas tutsunla. /Ian, Iaq, Misi, Hindistan və saiə ölkələdə əzadalıq məasimləi keçiildiyi üçün müsəlman xalq aasında uhi i həəkət və fiki dəyişikliyi əmələ gətidi. Müsəlmanlaın u günkü həəkəti onun təsiləinin nəticəsidi. u məasimləin ildən-ilə daha da zənginləşəək geniş şəkildə qeyd edilməsi xalqın doğu yola gəli, səhvləini düzəltmələinə səə olacaq və onlaın qüdətini çoxaldacaq inşaallah. /Alimlədən iisi u aədə deyi /«Məscid Peyğəməin əsəidi; amma əzadalıq təkyələi və hüseyniyyələ isə Әhli-eytin əsəidi şiələ məscidlədə Allaha iadət və dua edə, təkyələdə isə Allahın aşiqləini və Onun yolunun quanlaının xatiəsini əziz tutu qeyd edələ.» Taix oyu heç i qüvvə Hüseyn yolu ilə gedən kavanlaın həəkətinin qaşısını ala ilməmişdi, süut etmişdi ki, üstündün 13 əs ötməsinə axmayaaq hələ də u coşqun həəkət sönməyidi. /«Hüseyn (ə) və əshaı elə i gündə şəhid olduğu üçün, atıq Aşua günündə şənlik keçimək, şəhəi əzəmək və ouc tutmaq haam oldu». /Ini Kəsi elə yazı Hicətin təxminən 400-cü ilində ağdadda Aşua günü milli matəm günü elan olundu və xalq Hüseynin susuzluğu səəilə küçələdə soyuq su və şəət qoyu susuzlaa paylayıdıla. Iaq əhalisi də Aşua günündə, Peyğəməin vəfat etdiyi günün ildönümündə olduğu kimi, əzada idilə.