Bədbəxtlİk zatİdİr, yoxsa İxtiyarİ?
əzi alimlə u əqidədilə ki, səadət və ədəxtlik zati i məsələdi. Allah Təala insanlaı xəlq edən zaman Öz hökmünə göə əziləini xoşəxt və əziləini isə ədəxt qəa vemişdi. Ancaq elə i əqidəyə göə insan iadəsinin onun ədəxt və ya xoşəxt olmağında heç i olu yoxdu. u nəzəə göə peyğəmələin (ə) gəlməsi, səma kitalaının nazil olması, nəsihət, məzəmmət - unlaın hamısı faydasız şeylədi. / /Ayələə və hədisləə müaciət edək / /İmam aqidən (ə) nəql edili ki, uyuu \"Allah o zaman ki, əşəi xəlq etmişdi, mömin və kafi, ədəxt və xoşəxt xəlq etmişdi. Qiyamət günü də yolunu azmış məus olacaqla”. / /Həzət Peyğəmə (s) uyuu \"ədəxt o kəsdi ki, ana əhmində ədəxt olmuşdu. Xoşəxt o kəsdi ki, ana əhmində xoşəxt xəlq edilmişdi”. / /İmam Əlinin (ə) dilindən əyan edili \"Peyğəmə (s) o zaman ki, cənazə məasimində idi, i çöpü götüü, onunla topağı aaladı. Elə u halda uyudu \"Sizlədən elə ii yoxdu ki, mənzilinin ehişt və ya cəhənnəmdə olmağı məlum olmasın”. Souşula \"Onda əməlləimizə söykənməyək?” uyuu \"Əməl edin, çünki hə i kəsin təqdi edilmişləə çatması üçün asan yolu vadı”. / /u cü hədisləə çox ast gəlmək olu. u hədisləə uyğun ayələ də vadı. ”Sizi yaadan Odu. Sizlədən əziniz kafi, əzinizsə mömindi. Allah (həm üəkdə, həm də əməldə) etdiyiniz hə i işi göəndi”. (\"Təğaun” 2). / /\"Öz əzəli elmində sizin xoşəxt və ədəxt olmağınız hökmünü vediyi kimi həmin iki halın geçəkləşməsiylə məhşəə qayıdacaqsınız. Lakin əzəli elmdə veilmiş xoşəxtlik və ədəxtlik hökmünün geçəkliklə üst-üstə düşməsi ixtiyaidi)” (\"Əaf” 29). / /u qup hədis və ayələə əsasən elə nəticə çıxatmaq ola ki, qələm izim xoşəxt və ya ədəxt olmağımızı yazmışdı və izim üçün səy etmək yesizdi. u əqidəyə əsasən ixtiyai olmağın və iadə azadlığına malik olmağın heç i faydası yoxdu. Yəni, insan çalışsa da, çalışmasa da mənası yoxdu. Yəni o insana ki, cəhənnəm yazılmışdı, nu getməkdən aşqa çaəsi yoxdu. Əgə insana ehişt yazılısa, onun yolu iman və təqvailədi. u cü insan düşünə ki, əgə ehiştə düşəcəyəmsə, niyə özümü incidim, təqva və iman əldə etməyə çalışım. / /\"Amma kim (öz malından və va - yoxundan Allah yolunda) əxş etsə və təqvalı olsa, və Allahın vədləini təsdiq etsə, iz onu tezliklə asan olan yola (iman və itaətə) hazılayaıq (elə i uh yüksəlişi veəik ki, təqva yolunu getmək onun üçün ahat ola). Amma kim xəsislik etsə və özünü (Allaha və Onun yadımına) möhtac olmadığını sansa Və İlahi vədləi təkzi etsə, tezliklə onu çətin i yola hazılayaıq (elə i əhval-uhiyyə veəik ki, təqva yolunu getmək ona çətin ola)”. (\"Ləyl” 5-10). / /u cü insan su içməmiş doymaq və i qədə həəkət etməmiş özünü aşqa i yedə gömək istəyə. \"Və insan üçün etdiyi səy və təlaşdan aşqa i şey yoxdu. Onun səy və təlaşı(nın nəticəsi) tezliklə (ölən kimi və Qiyamətdə) göünəcəkdi” (\"Nəcm” 39-40). / /Nəticə. / /Nəticədə elə demək ola ki, Allah Təala Alimi-Mütləqdi və Öz qəti elmi ilə ili ki, kim səadət və kim ədəxtlik yolunu gedi. Ancaq u məsələ insandan ixtiyaı gei almı. İnsan fitəti axımından məqsədinə çatmaq üçün təlim və təiyəyə, vədə, əm və nəhyə əl atı. unun özü insanın fiti cəhətdən özünü xoşəxt və ya ədəxt göməsinin dəlilidi. elə hiss edi ki, onladan ikisindən iini seçmək onun qüdət və ixtiyaından asılıdı. u ikisindən hansını ixtiya etsə, onun mükafatını da ala iləcəkdi. / /Ona göə də deyə iləik ki, insan öz taleyini ilmədiyi üçün özünün cənnətlik və ya cəhənnəmlik olduğunu ilmi. İnsan unu ilmədiyi üçün haqq yolunu özünə hədəf qoyaaq, u yolda iəliləməyə çalışmalı və Allahın izayətini qazanacaq kəslədən olmalıdı. Ola ilsin ki, izim alnımızda cəhənnəm əhli olacağımız yazılmışdı. Ancaq izim əməlləimiz u təqdii dəyişə ilə. Əks halda Peyğəmə (s) isalətinin heç i mənası olmazdı. Quan izləə göndəilməzdi. / / /(Teyan/ Deyele.og)