ӘLİ (Ә) NӘ ÜÇÜN SӘBR EDİRDİ?
span style="font-size12pt;"«Nəhcul-əlağə» kitaından oxuduğumuz «Şiqşiqiyyə» xütəsi Әli (ə)-ın necə sə etməsi, u səin ilahi i məsləhət olduğunu açıq şəkildə əyan edidi. /əzi təəssükeş alimlə u xütənin i iftia olduğunu və məşhu şiə alimi Seyyid əzi (Nəhcül-əlağəni toplayı yazan) təəfindən qondaıldığını deyilə. Lakin insaf və imanı hə şeydən üstün tutan əhli-sünnə alimləinin kitalaı u iddianı təkzi edi. /Uzun illə Misiin müftisi olmuş Şeyx Məhəmməd Әduh «Taixul-uməmil-islamiyyə» kitaında u xütənin mötəə olduğunu etiaf etmiş və ona geniş şəh vemişdi. /İni Xişa ləqəi ilə məşhulaşan Şeyx Әu Әdillah ini Әhməd yazı /«Mən u xütəni Seyyid əzi dünyaya gəlməmişdən 200 il öncə yazılan kitalada gömüşəm». /Kəmaləddin ini Әli ini Meysəm əhani yazı /«Mən u xütəni Zəy ini Füat və mötəzilə şeyxləindən olan Әu Cəfə ini Quənin dəsti-xətti ilə oxumuşam. Onla Seyyid əzi dünyaya gəlməmiş vəfat etmişdilə». /u xütəyə geniş şəh yazmış İni Әil Hədid Möətzili «Şəhu-nəhcil-əlağə» kitaında yazı /«Mən u xütəni Aasi xəlifəsi Muqtədi-illahın dövündə yaşamış mötəzilə İmamı Әulqasim əlxinin kitalaında dəfələlə gömüşəm». /«Şiqşiqiyyə» xütəsinin mötəə olması və Әli (ə)-ın xilafətin qəs olunması ilə heç zaman azı olmadığı ütün elm əhlinə məlumdu. /Ötən əhsimizdə əziz oxuculaa söz vedik ki, Әli (ə)-ın xilafətlə zahiən azılaşmasının siyasi i zəuət olduğunu açıqlayaq. /Maaqlıdı, göəsən ütün döyüşlədə öz şücaəti ilə fəqlənən və «Әsədullah» (Allahın aslanı) ləqəini alan Әli (ə) u xilafətin qeyi-qanuni olduğunu ildiyi halda nə üçün sə edi, öz hüquqlaını müdafiə etmidi? Şühəsiz ki, söhət silahlı qiyamdan gedi. Әli (ə)-ın öz hüquqlaını elmi şəkildə, müasi ifadə ilə desək, mədəni müaizə yolu ilə müdafiə etdiyini ötən əhsləimizdə açıqladıq. O həzətin ağı iztialaa dözməsini və hüquqlaının tapdalanmasına sə etməsini isə aşağıdakı səələlə izah etmək ola /1. Әli (ə)-ın silahlı qiyama əl atması o həzətin ətafında olan vəfalı səhaələin, onun vilayət və İmamətinə sadiq olan möminləin kütləvi qığınına səə ola ilədi. /Həmçinin o həzətin İmaməti ilə azılaşmayan, lakin küf və ütpəəstliyin qaşısında möhkəm sipə kimi dayanan səhaələ u döyüşdə həlak ola ilədilə. İni Әil Hədid «Şəhu-nəhcil-əlağə» kitaında Әli (ə)-ın u məsələyə toxunduğu i xütəni yazmışdı /«Allah-taala Öz əsulunun uhunu cismindən ayıdığı gündə, Qüeyş lovğalıqla özünü izdən önə çəkdi. iz ümmətə əhə olmağa layiq olduğumuz halda izi öz haqqımızdan məhum etdilə. Amma mən gödüm ki, sə etmək, müsəlmanla aasına ixtilaf salmaqdan, onlaın qanının tökülməsindən yaxşıdı». /2. Məlum olduğu kimi müsəlmanlaın öyük əksəiyyəti Peyğəməin (s) ömünün son illəində iman gətimişdilə. /Xüsusilə Məkkənin fəthindən sona i çox müşiklə müsəlman olmuş və heç şühəsiz ki, onlaın aasında canını və malını qoumaq üçün iman gətiənlə də az deyildi. /Quani-Kəim müsəlmanlaın öyük əksəiyyətinin Məkkənin fəthindən sona iman gətidikləini əyan edi /«Allahın nüsət və qələəsi gəldikdən sona xalqın dəstə-dəstə dinə döndükləini göəsən...» (Ниса‒1-2.). /Peyğəməin (s) vəfat xəəini eşidən kimi ayı-ayı yelədə yeni iman gətimiş müsəlmanla İslamdan üz döndəi mütəd olmağa aşladıla. Onla hətta qoşun toplayaaq Mədinəyə hücum etmək fikinə düşdülə. /elə i zamanda Allahın müqəddəs dinini öz canından atıq sevən Әli (ə) əlinə silah götüü qiyam edə ilməzdi. İni Әil Hədid Әli (ə)-ın yazdığı i məktuu öz kitaında qeyd etmişdi /«Mən əl saxladım, çünki öz gözləimlə göüdüm ki, i dəstə İslamdan üz döndəi Məhəmmədin (s) dinini məhv etmək istəyi. Qoxdum ki, İslam və müsəlmanlaa kömək etməsəm, İslamın paçalanmasına, məhv olmasına şahid olacağam. u müsiət xilafət hüququndan məhum olmaqdan daha öyük idi....» /3. ütün taixçiləə məlumdu ki, İslam hakimiyyəti quulan gündən um impeiyası u hakimiyyətin qaşısında ciddi i təhlükə kimi dayanıdı. Peyğəməin (s) vəfatından sona u təhlükə əvvəlkindən daha da eallaşmışdı. u xistian impeiyasının müqailində ütün müsəlmanla iləşməli, ixtilaflaı kənaa qoymalı idilə. elə i zamanda təii ki, Әli (ə) müsəlmanlala həmfiki olmaq əvəzinə, yeni i ayaq götüü İslam xilafətinə qaşı çıxa ilməzdi. /Әli (ə)-ın elə i həssas zamanda İslama üək yandıı iinci xəlifəyə um impeiyası ilə döyüş aədə məsləhətlə veməsini əhli-sünnə taixçisi İni Vazeh Yəqui «Taixi Yəqui» kitaının 3-cü cildində yazmışdı. / //span