ӘLİ (Ә)-IN XİLAFӘTӘ MÜNASİBӘTİ necə İDİ
span style="font-size12pt;"Ötən əhsimizdə İslam hökumətinin ilk xəlifələinin təyin olunması aədə danışdıq. Qeyd olunan taixi məlumatladan aydın oldu ki, xəlifələin seçilməsi heç i məntiqi əsasa uyğun gəlmi. Adlaı çəkilən xəlifələ hətta əhli-sünnənin qəul etdiyi meyalala seçilməmişdi. u mövzu ətafında əhs etdiyimiz zaman elə i iadın qaşıya çıxacağı ehtimal olunu / /Sual /«Әgə u xəlifələ (ilk üç xəlifə) məntiqi və sağlam meyalala seçilməmişdisə, nə üçün şiələin mütləq İmam və məsum hesa etdikləi Әli (ə) u xəlifələə eyət etmiş və hətta xilafət və hakimiyyət məsələləində onlaa yaxından köməklik göstəmişdi? / /Cava /İlk növədə Әli (ə)-ın xəlifələə eyət etməsi və onlaa yaxından kömək göstəməsi siyasi əhəmiyyət kəs edidi. iz növəti əhsimizdə u siyasi zəuəti geniş şəkildə təhlil edəcəyik. /Digə təəfdən, əhli-sünnə taixçiləinin yazdığına əsasən Әli (ə) altı aydan sona iinci xəlifə Әu əkə eyət etdi. ütün əhli-sünnə alimləi u eyətin zo gücünə alınmasını təsdiq etmişlə. uada dedikləimizi təsdiq etmək üçün əzi əhli-sünnə kitalaına müaciət ediik /1. Səhih uxai, 3-cü cild; /2. Səhih Müslim, 5-ci cild; /3. Әl-İmamətu vəs-siyasə (Müslim ini Qətiə Dinui); /4. Müucuz-zəhə, 1-ci cild (Məsudi); /5. Şəhu-nəhcil-əlağə, 2-ci cild (İni Әil Hədid Mötəzili). /u kitalaın hamısında aşağıdakı cümlə eyni şəkildə yazılmışdı /«Әli (ə), Fatimə (əziyəllahu ənha) vəfat etdiyi günə qədə eyət etmədi». /ütün taixçilə həzət Fatimənin Peyğəmədən (s) altı ay sona vəfat etdiyini yazıla. u müddətin dəqiq olmasını aşağıdakı kitalada mülahizə edəcəyik /Әhməd ini Әsəm Kufi Şafei «Fütuh» kitaında və Әu Nəs Həmidi «Cəm əynə səhihəyn» kitaında yazı /«Әli (ə) Әu əkə altı aydan sona eyət etdi». /İndi isə oxuculaa təqdim edəcəyimiz hədislə Әli (ə)-dan zola eyət alınmasını təsdiq edən sənədlədi /1. Әu Cəfə ilazi Әhməd ini Yəhya ini Cai ağdadi (adlaını çəkdiyimiz ütün alimlə əhli-sünnə məzhələindəndi) öz taix kitaında yazı /«Әu ək Әlidən eyət istədi. O, eyət etməyi qəul etmədikdə Ömə ini Xəttaı onun evinə göndədi. Ömə i paça odla onun evini yandımağa getdi. Qapıda həzət Fatimə ilə astlaşdı. Həzət Fatimə dedi Ey Xəttaın oğlu, izim evimizi yandımaq üçün gəlmisən? /Ömə dedi əli....» /2. İni Xəzaə «Ğüə» kitaında Zeyd ini Әsləmdən nəql edi /«Mən həmin gün Ömələ ilikdə idim. Odun götüü Fatimənin evinin qapısına apadıq. Ömə Fatiməyə dedi Evdə kim vasa çölə çıxsın, yoxsa evi və evdəkiləi yandıacağam....» /3. İni Әdi əih «Әqdul-fəid» kitaının 3-cü cildində yazı /«Әli və Aas Fatimənin evində otumuşdula. /Әu ək Öməə dedi Get onlaı gəti. Gəlmək istəməsələ, zola gəti. Ömə i paça od götüü onlaın evinə yollandı....» /4. Әu Әdullah ini Müslim ini Qətiə ini Әm ahili Dinui «Taixul-xüləfa ə-aşidin» kitaının 1-ci cildində yazı /«Әu ək i dəstə şəxsin Әlinin evində toplanaaq ona eyət etmədiyini eşidən kimi Öməi onlaın üzəinə göndədi. /Ömə gəli onlaın evdən çıxmasını tələ etdi. Onla oyun qaçıdıqda Ömə od-alov gətiməyi əm etdi və dedi And olsun Öməin canı əlində olan Allaha, çıxmasanız evi sizinlə ilikdə yandıacağam. Öməə u evdə Fatimənin olduğunu dedikdə cava vedi Fatimə olsa elə evə od vuacağam. /u zaman Әlidən aşqa hamı çıxı eyət etməyə getdi. Әli (ə) dedi And içmişəm ki, Quanı i yeə toplayı yazım; u işi qutamayınca çölə çıxmayacağam. /Ömə yenə təkid etdikdə Fatimənin naləsini göü gei qayıtdı. Qayıtdıqdan sona Әu əki təhik etməyə aşladı. Әu ək i neçə dəfə Qunfuzu göndəsə də Әli ədd cavaı vedi. Nəhayət Ömə i dəstə adamla yenidən Әlinin evinə getdi. Qapıdan Peyğəməin qızı onlaın səsini eşidi nalə etməyə aşladı /“Atacan, ey Allahın əsulu, səndən sona Xəttaın oğlu (Ömə) və Әu Qəhafənin oğlundan (Әu ək) iz nələ çəkdik ” /Xalq Fatimənin səsini eşidi gei qayıtdı. Ömə i neçə nəfələ qalı Әlini zola evdən çıxadı, Әu əkin yanına apaı ona eyət etməsini istədi. Әli «Әgə eyət etməsəm nə edəcəksiniz?» deyə souşdu. Cavaında «And olsun Allaha oynunu vuacağıq» dedilə. Әli dedi Deməli, Allahın əndəsi, Peyğəməin (s) qadaşını öldüəcəksiniz? Ömə cava vedi Sən Peyğəməin qadaşı deyilsən. u zaman sakit əyləşən Әu ək dilləndi Nə qədə ki, Fatimə sağdı, onu incitməyin.... /Әli özünü Peyğəməin (ə) qəinə çatdıı Quani-Kəimdə Haunun qadaşı Musa peyğəməə dediyi cümləni dedi /«Anam oğlu, u tayfa məni zəiflətdi və az qala məni öldüəcəkdilə». /5. İni Әil Hədid Mötəzili «Şəhu-nəhcil əlağə» kitaının 1-ci cildində yazı /«Әli və əni-Haşim tayfası Fatimənin evində idilə. Züey də onlala ilikdə idi. Ömə i dəstə ilə o evə təəf gedi onladan çölə çıxmalaını istədi. Züey qılıncını götüü çölə çıxdı. Ömə yanındakılaa əm etdi u iti tutu saxlayın. /Sümmə ini Әsləm onun qılıncını alı daşa vuaaq sındıdı....» /6. Məhəmməd ini Cəi Təəi öz məşhu taix kitaının 2-ci cildində yazı /«Təlhə, Züey və i dəstə səhaə Әlinin evində toplaşmışdıla. Ömə ini Xətta oa gəli dedi eyət etmək üçün çölə çıxmasanız hamınızı odda yandıacağam». /Fikimizcə u qədə mötəə əhli-sünnə kitalaı Әli (ə)-ın eyətinin i məcuiyyət olduğunu təsdiq etmək üçün kifayət edə. Deyilən və deyilməyən onlala əhli-sünnə kitaı göstəi ki, Әli (ə) u xəlifələin hakimiyyəti ilə heç zaman üəkdən azılaşmamış və sə etmək məcuiyyətində qalmışdı. uada ütün şiə və sünni alimləinin qəul etdiyi məşhu əhli-sünnə alimi İni Әil Hədidin şəh yazdığı «Nəhcul-əlağə» kitaından «Şiqşiqiyyə» xütəsinə nəzə salmağımız yeinə düşədi. Әli (ə) u xütədə hansı zülmlələ üzləşdiyini, u zülmləin qaşısında sə etməyə məcu olduğunu üək yanğısıyla əyan edi. u xütədən əzi paçalaı hömətli oxuculaa təqdim ediik /«And olsun Allaha ki, filankəs (Әu ək) xilafəti i köynək kimi əyninə geydi. Amma o ilidi ki, mənim xilafətə ləyaqətim i qüt kimi idi. ütün elmlə axa çayla kimi məndən mənşə alıdı. Heç i quş mənim zivəmə qanad çala ilmədi. Xilafət liasını kənaa atı fikiləşdim ki, əlsiz-ayaqsız hücum edim, yoxsa u koluğa sə edim? Gödüm ki, sə etmək daha düzgün və əlveişli yoldu. /Mən sə etdim, lakin elə il ki, gözləimdə tikan, oğazımda sümük qalmışdı. Gözləimin önündə mənim miasımı talan edidilə. Nəhayət iinci (Әu ək) dünyadan getdi, xilafəti isə özündən sonakı filankəsin (Öməin) qucağına atdı....» / //span