Məhdəvİyyət hədİslərİnİ nəql edən müəllİflər hansı mənbələrə İstİnad edİb?

span style="font-size12pt;"əziləi deyilə ki, qədim müəlliflə taixi məsələlə, eləcə də, Məhdəviyyət mövzusu ilə ağlı hədisləi mənəni aaşdımadan nəql etmişlə. Sona yeni i yanaşma nəzəə çapı. Sonadan əvayətlə aaşdıılmış, “səhih”, “həsən”, “qəvi”, “zəif” quplaına ayılmışdı. Amma elə i yanaşma taixi əvayətləə, o cümlədən, Məhdəviyyət əvayətləinə aid deyil... /Uyğun iadlaı cavalandıaq /1. Qədim İmamiyyə hədisçiləi son həddə səy göstəəək u məsələyə ehtiyatla yanaşmış və hədislə toplamışla. u alimlədən ii də Kuleynidi. Kuleyni hədisçilə aasında öz diqqət və ehtiyatı ilə seçili. Şeyx Tusinin də uyğun istiqamətdə ciddi səyləi olmuşdu. O istinad etdiyi şəxsləə çox diqqətlə yanaşmışdı. Şeyx Səduq istinad etdiyi şeyxləi yaxşı tanımış, onlaın iman və ədaləti haqqında məlumat toplamışdı. u alim tanımadığı kəsdən əvayət nəql etməmişdi. /2. iz əminik ki, Məhdəviyyət hədisləini nəql edən u öyük alimlə nəql etdikləi hədisləin düzlüyünə inanmışla. Onla zəif cəhətləi aadan qaldıa ilən mötəə dəlilləə əsaslanaaq uyğun hədisləi əminliklə nəql etmişlə. Şeyx Səduq və Tusi kimi alimləin həqiqəti süuta yetiməkdən aşqa məqsədi olmamışdı. Uyğun mövzunu aaşdımaqda Şeyx Səduqun yeganə məqsədi Məhdəviyyətlə ağlı şühələi aadan qaldımaq olmuşdu. /3. İlk üç əsdə yazılmış və Məhdəviyyət mövzusunu açıqlayan mənələ Şeyx Səduq, Tusi və Numaninin istinadgahı olmuşdu. /4. əvayətləin död yeə ölünməsi son dövə aid olsa da, Şeyx Tusi öz dövündə hədisləə xüsusi üsluda yanaşmışdı. /Şeyx əhai hədisləi död qismə öldükdən sona deyi “Qədim alimlə elə i ölgü apamamışdı. Onla əminlik yaadan dəlilləə malik hədisləi səhih (düzgün) saymışla. u dəlilləə nəzə salaq /a) Hədisin əvayətçilə aasında məşhu 400 qaynaqdan nəqli. /) Hədisin iki və ya daha atıq mötəə qaynaqda təkaı. /v) Hədisin İmam səhaələi və səhaələ icması təəfindən təsdiqlənən qaynaqda mövcudluğu. /q) Hədisin İmamlaa təqdim olunmuş və İmamla təəfindən təsdiqlənmiş kitada mövcudluğu. Üeydullah in Əli Hələinin İmam Sadiqə (ə) təqdim etdiyi kitaı misal göstəmək ola. (“icali-Nəccaşi”, s. 230.) /d) Hədisin qədim alimlə təəfindən etialı sayılan kitada nəqli. (“Vəsailuş-şiə”, c. 30, 197, 198.) /5. ical (hədis) alimləi məchul hədisləi iki qismə ayııla /a) İstilahi məchul u qupa ical alimləi təəfindən cəhaləti qeyd olunanla daxildi. /) Lüğəvi məchul u qupa vəziyyəti məlum olmayan, ical kitalaında adı çəkilməyənlə daxildi. iinci qupdan olan hədislə zəif sayılı və onlaı aaşdımağa ehtiyac yoxdu. İkinci qupdan olan hədisləin aaşdıılmasına ehtiyac va. Müəyyənləşdiilməlidi ki, həmin əvayətçinin adı nə üçün kitalada qeyd olunmamışdı? unun səəi həmin şəxsin həm məşhuluğu, həm də cəhaləti ola ilə. /6. Ola ilsin ki, qədim alimlə əvayətçinin sədaqət və ədalətini əsas götümüşlə. Yəni öncə əvayətçinin ədalətli olması yox, ədalətsiz olması süut olunmalıdı. u səədən də ədalətin süutuna ehtiyac duyulmu. Az adamlaın ədalətini süuta yetimək ola. Mütəfəkkilə u üsulu qəul edi. /7. əvayətin etialı olmasının müəyyənləşdiilməsi üçün yalnız qaynağı aaşdımaq əs deyil. Əminlik müxtəlif yollala yaana ilə. Nəzədə saxlamalıyıq ki, əksə şiə alimləinin mənələində əvayətin düzlüyü müxtəlif axışladan öyənil-mişdi. //span