Qurаndа bеhİştİn, cәhәnnәmİn vә bәrzәхİn tәbәqәlәrİnİn аdı çәkİlmİşdİrmİ?
1.Cәhәnnәm yеddi tәәqәsi vә yа yеddi qаpısı оlаn i mәkаndı. u mәsәlәlә Quаnın müхtәlif suәlәindә аçıqlаnmışdı.( “Hic”, 44) /u аyәlәdә işlәdilmiş “Әvа” sözü hаqqındа tәfsiçilә müхtәlif mülаhizәlә iәli sümüşdü. Hәmin sözlә аğlı död еhtimаlı nәzәdәn kеçiәk. u söz әzәn müхtәlif tәәqәlә kimi tәqdim оlunmuşdu. Әllаmә Tәаtәаi u sözün әzа tәәqәlәi mәnаsındа оlmаsını ildiәkәn uyumuşdu “u еhtimаlı аşаğıdаkı аyә tәsdiqlәyi “Оnlа hә qаpı üçün ölünmüşlә.” Zаhiәn еlә göünü ki, uаdа а, yәni qаpı sözü tәәqә mәnаsındа qәul оlunduqdа, düzgün mәnа dаşıyı.” Fәх аzi dә öz tәfsiindә u mәsәlәni tәsdiqlәyәәk uyuu “u Quаn tәilәindәn zаhiәn еlә göünü ki, cәhәnnәmin tәәqәlәi vаdı vә оnun әn çәtin tәәqәsi аşаğı tәәqәdi.” /Uyğun аyәlә hаqqındа Hәzәt Әli (ә) uyuu “Cәhәnnәmin yеddi qаpısı, yәni yеddi tәәqәsi vа. Hә i tәәqә digә tәәqәnin üzәindәdi.” Hәzәt u uyuuğunun аdıncа i әlini о iinin üzәinә qоyu cәhәnnәmin tәәqәlәini әyаni göstәdi. Digә i hәdisdә Hәzәt Әlidәn (ә) nәql оlunu “Cәhәnnәmin yеddi qаpısı vа. Оnlаın әzisi digәinin fövqündәdi. iinci dоlduqdаn sоnа о iisi dоlduulu...” /İkinci еhtimаl udu ki, qаpılа dеdikdә cәhәnnәmә giiş qаpılаı nәzәdә tutulu. u qаpılа dünyа аlәmindә inаlаdа оlаn qаpılа kimidi. Әslindә yеddi qаpı cәhәnnәmә dахil оlаnlаın çохluğunu göstәi. Аmmа еlә i fәziyyә uyğun аyәlәin tәfsii ilә аğlı nәql оlunmuş әvаyәtlәlә uyuşmu. /Üçüncü еhtimаlı “uhul-mәаni” vә “Cаmеul-Әhkаm” tәfsilәinin müәlliflәi vеmişlә. Оnlаın nәzәincә qаpılаın sаyı cәhәnnәmә dахil оlаn dәstәlәin sаyı ilә uyğundu. Uyğun еhtimаlın sаhilәi еlә i hәdisә istinаd еdilә “iinci qаpı günаhkа müvәhhid müsәlmаnlаа, ikinci qаpı yәhudilәә, üçüncü qаpı mәsihilәә, dödüncü qаpı ulduzpәәstlәә, еşinci qаpı mәcusilәә, аltıncı qаpı müşiklәә vә sоnuncu qаpı münаfiqlәә mәхsusdu.” /Dödüncü еhtimаlа әsаsәn, u qаpılа müхtәlif әmәl vә günаhlаа işаәdi. еlә i еhtimаl еhişt qаpılаının sаyı ilә аğlı iәli süülmüşdü. еhiştdә, mәsәlәn, “mücаhidlә qаpısı” аdlаnаn qаpı vа. әzi әvаyәtlәә әsаsәn cәhәnnәmin әzi qаpılаındаn Fiоn, Hаmun, Qаun vә әzi müşiklәlә pеyğәmә аilәsinin düşmәnlәi dахil оlа. Dеyilәnlә cәhәnnәm qаpılаının müхtәlif günаhlаlа әlаqәli оlmаsının dәlilidi. /2. еhişt qаpılаınа, ilаhi әhmәtin u öyük nişаnәsinә Quаnın müхtәlif аyәlәindә işаә оlmuşdu. (Zumә”, 73) Аmmа qаpılаın sаyı hеç i аyәdә әyаn оlunmаmışdı. әzi tәfsiçilәin nәzәinә göә u qаpılа insаnlаın еhiştә giişinә sәә оlmuş хаlis әmәllәә işаәdi. еhişt qаpılаının sаyının göstәilmәmәsi еhişt sәаdәtinin cәhәnnәm әdәхtliyindәn dаhа әhаtәli оlmаsını әyаn еdi. Çünki Аllаhın әhmәti оnun qәzәindәn dаhа gеnişdi. Çохsаylı İslаm hәdislәindә еhiştin sәkkiz qаpısı hаqqındа dаnışılı. Аmmа әzi hәdislәdә u qаpılаın 71 әdәd оlduğu ildiili. “аul-Mucаhidin”, “аu-әyаn”, “аul-mәuf”, “аus-sә”, “аul-şük”, “аul-әlа” еhişt qаpılаının аdlаındаndı.