Maddi imkanın fərqli olmasının hikməti nədir?
uzini insanlaın aasında ölən Allahdı. İstə onla una göə şükü etsinlə, istəsə də naşükülük etsinlə. u, Allahın ümumi lütfüdü ki, hamıya şamil olu. (Teyan) /u məsələyə diqqət etmək lazımdı ki, valıq aləmində aş veən u ölgü canlılaın aasında fəqlidi, amma u, qətiyyən ayı-seçkilik deyildi. Yəni, Allah uzini fəqli şəkildə insanla aasında ölə. Amma onla aasında ayı-seçkilik etməz. Çünki ayı-seçkilik o zaman olu ki, insanlaın aasındakı şəait eyni olsun. Lakin fəqlilik odu ki, əaə olmayan şəaitdə fəqlilik yaana. uzinin fəqli ölünməsinin səələindən ii də onlaın istedadlaına qayıdı. Həmçinin insanlaın iqtisadi fəaliyyətləinin kəmiyyət və keyfiyyəti də çox mühümdü. /Həyatda əzən elə insanlaa ast gəliik ki, izim nəzəimizə göə fəasətsizdilə. Lakin onlaın gəliinə nəzə salanda, çox təəccü ediik. Əgə ciddi şəkildə həmin insanın əxlaqını, cisim və uhunu tədqiq etsək göəik ki, vediyimiz ilk qəa səthi olmuşdu. Onlaın həyatda o qədə qüvvətli təəfləi vadı ki, iz onlaı gömüük və undan qafilik. /Hə i halda gəlilədə olan fəq istedadlaın fəqli olmasından qaynaqlanı. Ola ilsin ki, u istedadla fiti olsun və ola ilsin ki, sonadan əldə olunan olsun. /uzinin fəqli olmasının hikməti nədi? /1. İlahi imtahan. /İmam Əli (ə) uyuu “Allah uzini təqdi etmişdi və onu adilcəsinə az və çox halda ölmüşdü. u yolla zənginin və yoxsulun şükü və səini imtahana çəksin”. /Deməli, uzinin fəqli olmasının hikmətləindən ii udu ki, Allah insanlaı u yolla imtahana çəkə. Lakin u fiki özümüzdən uzaqlaşdımalıyıq ki, əgə Allah iinə çoxlu uzi veisə və onu hə i dəd və xəstəlikdən uzaq saxlayısa, deməli onu hamıdan çox sevi. u, elə deyildi. əlkə unu yəqin etməliyik ki, Allah hamıdan daha çox mömin əndəsinin xeyiini istəyi. Onun üçün nəzədə tutduğu hə i şeydə xeyi vadı. /İmam Sadiq (ə) uyuu “Mən mömin əndəyə göə təəccü ediəm. Çünki Allah hə nəyi ona təqdi etsə, sonu u əndə üçün xeyidi. Əgə təqdi etsə ki, onu qayçı ilə tikə-tikə etsinlə, onun üçün yaxşıdı. Əgə təqdi etsə ki, dünyanın şəq və qəi onun olsun, yenə də onun xeyinə sona çata”. /u fəqliliyi hətta peyğəmələin (ə) aasında da müşahidə etmək ola. elə ki, Süleyman (ə) kimi peyğəmə öyük i dövlətə hökanlıq edidi, cinlə, insanla, heyvanla ona xidmət edidilə. Külək də onun ixtiyaında idi. Həzət Süleyman (ə) haa istədisə, onu oa apaıdıla. Eyyu (ə) kimi peyğəmə isə çox öyük çətinlikdə qəa tutu. /u səə ola ilməz ki, Allah Süleymanı (ə) Eyyudan (ə) daha çox istəyidi. əlkə səəi udu ki, hə iinin imtahanı fəqlidi. /2. İstidac. /Hə i atan səvəti İlahi lütflə ağlamaq olmaz. u səvətə halal yolla əldə edilən imanlı şəxsin səvəti aid ola ilə. O, u səvəti Allah əyənən yolladan əldə etmişdi. Əks halda səvətin atması İlahi lütf olmaz. Əslində İlahi əzaın nişanəsi ola. Quan onu istidac adlandımışdı. Əgə insan İlahi ayə və nişanələi unuda və dünya qapılaını üzünə aça və əldə etdiyi səvətdən dünya ləzzətləi üçün istifadə edə, anidən İlahi əzaa düça ola. u cü səvət İlahi lütfün nişanəsi deyildi, əksinə u cü tələyə - istidaca düşməmək üçün Allaha pənah apamaq lazımdı. /Nəticədə demək ola ki, insanlaın uzisinin fəqli olmasının səəi – onlaın istedadlaının fəqli olmasına göədi. u fəqin özü isə İlahi imtahandı. Allah u yolla şükü edən və naşükü əndələini ayıd etmək istəyi. Əgə u səvət halal yolla əldə olunasa - yaxşıdı, əks halda İlahi ayələi unudanla üçün istidac ola ilə. Deyele.og