İnsanın daxilində kin yaradan 6 əsas amil və müalicəsi nələrdir?

Əxlaqın əzil sifətləindən ii də kindi. Kin qəlin elə i halıdı ki, zahidə düşmənçilik edəək aşka ola. Kin əsləyən insanla həmişə əzadadıla. Çünki fikiləi u mövzu ilə məşğuldu ki, qaşı təəfdən necə intiqam alsınla. Lakin qafildilə ki, aşqasına əziyyət vemək istəyən insan əvvəl özünə əziyyət veə. u insanlaın ütün həyatı intiqam almağa səf olunduğu üçün, qətiyyən kamala çata ilmilə. Onla kifayət qədə imana malik deyildilə. /İnsanda kin yaadan əsas amillə /1. Qəlin xəstə olması. Quani-Kəim uyuu ki, qəlin xəstə olması – kinin zəminələindəndi. “Yoxsa qəlləində xəstəlik (ikiüzlülük və iman zəifliyi xəstəliyi olan) kəslə Allahın onlaın kin və ədavətləini heç vaxt üzə çıxamayacağını (və onlaın iç üzləini ifşa etməyəcəyini) zənn edilə?!”. (“Muhəmməd (s)” 29). u insanla adətən imanı zəif olan insanladıla. Onlaın nifaq yaatmağa meylləi vadı. /2. Şeytanın (lən) vəsvəsələi. Şeytan insanın qatı düşməni olaaq, onu daima pislikləə təəf çəkə. İman əhli aasında fitnə yaatmaq üçün, onlaın qəlləinə kin toxumu səpə. /3. Gözləntinin çox olması. Məsumla (ə) uyuu ki, həddən atıq gözləntinin olması kinə səə ola. Çünki o zaman insan aşqasından çox şeyi gözləyə və həmin şəxs gözləntiləi yeinə yetiə ilməzsə, kinə məuz qala. İmam Əli (ə) uyuu“Qadaşına olduğu vəziyyətlə səi et, çoxlu məzəmmət etmə. Çünki u iş kin gətiə”. /4. Fəzilətə malik olmamaq. əzən elə olu ki, şəxs aşqalaının yanında elə fəzilətdən söhət açı ki, aşqasında həmin fəzilət yoxdu. u da səə olu ki, onun üəyində kin meydana gəlsin. Həzət Əli (ə) uyuu “Elmi o kəsin yanında əyan etməkdən çəkin ki, ona meyli yoxdu. Həmçinin keçmiş məqam və şəafətdən o kəsin yanında ki, iftixaedici keçmişi olmaz, danışmaqdan çəkin. Çünki u məsələ onun sənə kin əsləməsinə səə ola”. /5. Söz gəzdimək və yesiz zaafatla. Söz gəzdimək aşka olasa və həmin şəxsin qulağına çatasa, kin və düşmənçiliyin yaanmasına səə ola. Əmiəl-möminin (ə) uyuu “Söz gəzdiməkdən çəkinin ki, kin gətiə”. /aşqa hədisdə İmam Əli (ə) uyuu “Əsassız zaafatla kinin səələi kimi tanıdılı”. /İmam Əli (ə) uyuu “Zaafatdan çəkinin, çünki yeində kin qoya. Kiçik məzəmmət hesa oluna”. /6. aşqalaı ilə müahisə etmək və xıdaçılıq etmək. Xıdaçılıq etmək və müahisə etmək dostluğu aadan apaa. İmam Sadiq (ə) uyuu “Din aəsində davakalıq etməkdən çəkinin. Çünki üəyi Alahı yada salmaqdan saxlaya və nifaqı is qoya. Kin və düşmənçiliyi diildə”. /Kinin təsiləi. /1. Yaxşılıqlaı məhv edə. İmam Əli (ə) uyuu “Kin, yaxşılıqlaı məhv edə”. /2. Fitnə yaada. İmam Əli (ə) uyuu “Fitnənin səəi – kin əsləməkdi”. /3. Qəm və əza icad etmək. İmam Əli (ə) uyuu “Kin əsləyənin uhu əzadadı və qəmi i neçə əaədi”. /Quanda kinin müalicəsi. /1. Pislikləə yaxşılıqlala cava vein. “Yaxşı iş (gözəl əqidə, əməl və söz) ilə pis iş əsla i deyil. (una göə də sənə yetişən pislikləi) ən gözəl üsulla dəf et. Onda səninlə aasında düşmənçilik olan şəxs idən (elə dəyişə ki,) sanki yaxın dost və qohumdu”. (“Fussilət” 34). /2. İmanı gücləndimək. Quani-Kəimdə iman, üəklədən kini apaan amil kimi tanıdılı. İman insanın şəxsiyyətini yenidən qua və mötədil olmağa istiqamətləndiə. uhi xəstəliklədən amanda saxlaya. “İman gətii yaxşı işlə göənlə – (və ələttə) iz heç i kəsin oynuna qüdətindən atıq vəzifə qoymuuq – Cənnət əhlidilə ki, oada əədi qalacaqla. iz onlaın sinələində olan kin-küduət və düşmənçiliyin hamısını çəki çıxaaıq”. (“Əaf” 42-43). /3. Təqva. Quani-Kəim uyuu ki, əgə təqvalı olsan, kindən də uzaq olasan. “Və həqiqətən təqvalıla (o dünyada) ağlada və ulaqla(ın aşın)da olacaqla. (Daxil olan zaman onlaa) «(Allah və mələklə təəfindən olan) salamla oaya daxil olun ki, (hə hansı i zəə-ziyandan, xüsusilə fani olmaqdan və müddətin sona çatmasından) amanda olacaqsınız». Və onlaın qəlləində olan kin-küduəti (atil düşüncələ və xaa xislətləi) elə çıxaı atdıq ki, taxtla üzəində qadaşcasına i-iləinin qaşısında əyləşələ”. (“Hic” 45-47).