Loğman (ə) necə hikmətli şəxsiyyətə çevrildi?
Loğmanın (ə) həyatında əsas məsələ udu ki, elə i şəxsiyyət hikməti qazanmaqda hansı sektoa malik idi. aşqa sözlə desək u suala cava vemək lazımdı ki, Loğman nə əməl sahii idi ki, Allah Taala onu hikmət nemətindən əhələnməyi nəsi etdi? Əgə u si açılsa aşqalaı da öz zamanlaında Loğmanın sünnətinə əməl etməklə u məqama nail ola ilələ. /u sualın qısa cavaı udu ki, Hikmət nuu, ilahi sünnətə söykənəək özünə məxsus aşlanğıc əməlləə ağlıdı. Onlaın ən əsası İman, ixlas, saleh əməl etmək, zahidlik və halalı uzidən istifadədi. /Hikməti qazanmağın ən əsas eseptini qısa İmam Əli (ə) kəlamında tapmaq ola. İmam Əli (ə) uyuu “Hə kim qıx gün ixlasla əməl etsə, halal yesə, günləi ouc tutsa, gecələi oyaq qalsa, Munəzzəh Allah, onun qəlində olan hikmət ulaqlaını dilinə axıda”. “Mustənəde Zey İdn Əli” kitaı, səh 384 /Suala geniş cavaımiz isə elə olacaq /Peyğəməimizin hədisində elə gəlmişdi “Haqq olaaq deyiəmLoğman (ə) peyğəmə olmamışdı; o düşüncəli əndə olmuş, ələttə əyənilən yəqinə çatmışdı, Allahı sevidi və Allah da onu sevidi. Allah ona hikmət veməklə, minnət qoydu”. /aşqa i taixi məlumatda gəlmişdi /Loğman Həkimin qaşısında i kişi dayandı və ona dedi Sən Loğmansan? Sən əni Nəhasinin köləsisən? /Loğman cava vedi əli! O dedo Pəs sən elə o qaa çoansan? /Loğman dedi Qaa dəiliyim ki aydındı! Mənim haqqımda elə təəccülənməyinə nə səə oldu? /O kişi dedi Məni təəccüləndiən odu ki, camaat sənin evinə dəstə-dəstə axı, sənin yanına cəmləşi sənin sözünü dəyəli söz olaaq qəul edilə. /Loğman (ə) dedi Qadaşoğlu! Əgə sənə dediyim işləi gösən, sən də mənim kimi olasan. /Dedi Nə iş? /Loğman dedi Gözünü haamdan qou, dilini günahladan qou, yeməkləini halal et, ətəyini iffətli et, əhdinə vəfalı ol, əhdinə əməl edənlədən ol, qonaqpəvəlik et, qonşunu qouyan ol, sənə aid olmayanladan uzaq du, unlaı ki, məni göüdüyün kimi etdi. /“əl-idayə və əl-Nihayə, cild 2, səh 124; İn Kəsi Təfsii, cild 6, səh 337. /aşqa i taixi məlumatda oxuyuuq /Loğmana deyildi Sən filan qəilənin köləsi deyilsən? /Dedi Niyə ki, elə olmasın! /Deyildi Nə işlə gödün ki, izim gödüyümüz məqama çatdın?! /Dedi düz danışmaq, əmanətdalıq, mənə aid olmayan işlədən uzaq dumaq, dilimi qoumaq, yeməyimin paklığı və halallığı. undan sona hə kim u əməllədən az etdisə, mən aşağıdakı məqamda qaldı. Hə kim u əməllədə öncül oldusa məndən öncə keçdi. Hə kim mənim kimi əml etdisə mənim məqamıma çatdı. /“Tənihul Xəvati” kitaı, cild 2, səh 230; iha əl-Ənva, cild 13, səh 21. /İmam Sadiq (ə) Loğmanın hikmətə sahi olma məqamına çatması haqda elə uyuu /Ey camaat! Allaha and olsun ki, Loğman nəslinə, va-dövlətinə, ailəsinin genişliyinə, güclü cüssəsinə və gözəlliyinə göə hikmətli şəxs olmaq məqamına çatmadı. Loğman (ə) Allah yolunda günahladan çəkinmək yolunda çalışmaqda güclü şəxs idi. (Loğman -ə- xüsusiyyəti) (O)- sakin və sakit, fəasətli və dəin düşüncəli, incəaxışlı və iaətalan şəxs idi. Onu heç kim yatan halda, ayaq yoluna gedən, o fəasətli axış və şühəli məsələləə qaşı ehtiyatla üzləşədi. Qoxu üzündən heç zaman i şeyə gülmədi, əsələşmədi. Heç kəslə zaafatlaşmadı. Dünya malından i şey əlinə yetişəndə sevinmədi, əldən vedikdə isə naahat olmadı. Evləndi və çox uşaqlaı oldu. Onlaın dağını gödü, amma tuğyan etmədi. İki düşmən aasında qaşıdumanı gödükdə onlaın aasında anlaşa və dostluq yaatdı. Gözəl söz eşidəndə onun kim dediyin və mənasında souşdu. Huquqşünas və hikmətli insanla çox get-gəl edədi. Qazi, hökman və şahlala aş çəkədi. Qaziləə şəfqət edədi. Şah və hökmanlaa isə Allahı yaddan çıxadıqlaına göə kömək və üək yandıadı. Hadisələdən iaət götüd və öyəndikləi vasitəsi ilə nəfsi ilə müaizə etdi. Düşüncə ilə qəlini, iətlə canını şeytani hiylələdən qoudu. Heç i yeə çıxmazdı, çıxdıqda isə ehtiyacını həll etmək üçün gedədi. u xüsusiyyətləinə göə o şəxsə hikmət və günahdan qounma iliyi veildi.