Gözəl əxlaqın 3 dərəcəsi. Münafiqin 3 nişanəsi. Cəmiyyətdə düzgün davranış qaydalar hansılardır?

Cəmiyyət içində gözəl əxlaq nümayiş etdimək – mömin insanın nişanələindəndi. Ona göə də əgə kiminsə imanı haqqında nəzə vemək istəyisinizsə, o zaman onun ictimai əfta və əxlaqına nəzə salın. Hə nə qədə insanlala kəim və səxavətli davanısa, imanı da o qədə yüksək ola. (Teyan) /Həzət Peyğəmə (s) esətinin hədəfi haqqında elə uyuu “Məkaim əxlaqı tamamlamaqdan aşqa şey üçün məus olmamışam”. Yəni, əziz Peyğəməin (s) əsl vəzifəsi insanla aasında məkaim əxlaqı tamamlamaq idi. Allah Peyğəməin (s) u vəzifəsi haqqında uyuu “Ayələini onlaa oxumaq, onlaı (əqidədə, əxlaqda və əməldəki çikinliklədən) pak etmək, onlaa (səmavi)kita, dini və əqli məifətlə öyətmək üçün ümmiləin (çoxusu savadsız olan Məkkə camaatının) aasından özləindən olan i Peyğəmə seçən Odu”. (“Cümə” 2). /Həzət Peyğəməin (s) əsl vəzifəsi insanlaı pak etmək və təiyə etmək idi. Insanın gözəl əxlaqı üç çəçivədə döv edə ədalət, ehsan, ikam. Gözəl əxlaqın ən aşağı – dəəcəsi ədalət çəçivəsində fılanmaqdı. Ota həddi – ehsan etməkdi. İnsan aşqasının səhvindən keçə və ona əziyyət veməz. Gözəl əxlaqın ən son həddi – ikam həddidi ki, elə i insan nəinki güzəşt edə, əlkə pisliyə yaşılıqla cava veə. Səhv edən insan üçün xeyi işlə göə. u əməl aşqalaını da saleh əmələ təəf təşviq edə. /Həzət Peyğəmə (s) özü məkaim əxlaqın ən aiz nümunəsi idi. Peyğəməin (s) nəzəinə göə əxlaq - iman və İslamın nişanəsidi. Əgə insan ədalət üsullaına iayət etməzsə, əslində insanlığın ən itidai üsullaına iayət etməmiş ola. u cü şəxs insanlıq adını daşımaqdan imtina etmiş olu. Həzət Peyğəmə (s) insanlaa u meyalaı veəək ildimək istəyi ki, münafiqi müsəlmandan necə ayıd etmək ola. Əgə insan vəfa, sədaqət və əmanət əhli olasa, o zaman müsəlman ola. Əks halda münafiqdi. Həzət əsuli-Əkəm (s) uyuu “Münafiqin üç nişanəsi vadı yalan danışmaq, əmanətə xəyanət etmək və vediyi sözə əməl etməmək”. /Əziz Peyğəməin (s) nəzəinə göə cəmiyyətdə u qaydalaa iayət olunmalıdı. / /1. Uyğunlaşmaq. Peyğəməimiz (s) insanlaın i-iinə uyğunlaşması üçün onlaı dost və qadaş adlandımışdı. İnsan qadaş olan zaman i-ii ilə həmkalıq edə və i-ii üçün ya və yavə ola. Həzət (s) uyuu “Ən yaxşı dost o kəsdi ki, uyğunsuzluğu az və uyğunluğu çox olsun”. / /2. Aıı qoumaq. İnsan həyatı oyu üç əsl mövzuya diqqət edə malına, canına və aıına. Onun üçün əlindən gələni edə və çoxlu zəhmət çəkə. Aı elə i şeydi ki, onu qoumaq üçün insan malından və canından keçməyə hazı ola. Həzət Peyğəmə (s) insanlaı u işə təşviq etmək üçün uyuu “Hə kim möminin aını qouya, şühəsiz ki, ehişt ona vacidi”. / /3. Valideyn haqqına iayət etmək. Həzət Peyğəmə (s) uyuu “Allah yanında ən yaxşı əməl – vaxtında qılınan namaz, ata və anaya edilən yaxşılıq və sona Allah yolunda cihaddı”. Həzət (s) uyuu “Allah iki şeyə göə u dünyada cəza veə təcavüz və ağvalideyn olmağa göə”. / /4. And içməkdən çəkinmək. İnsanla aşqalaının etimadını cəl etmək üçün çoxlu and içələ. İslamın nəzəinə göə, hətta düzgün and elə caiz deyildi, o ki, qaldı yalan and içməyə. Həzət Peyğəmə (s) uyuu “Sizlədən hə kim and içməkdə ciddi ola, cəhənnəmə daha yaxın ola”. / /5. Ticaətdə insaflı olmaq. Həzət əsul (s) uyuu “Allah o əndəsini ki, alış, veiş və təhvil alan zaman asanlıq edə – sevə”. / /6. Qəzəi yatızdımaq. Həzət Peyğəmə (s) uyuu “Uzaqgöən insan o kəsdi ki, qəzəini daha çox yatızdıa”. /Həzət əsulullah (s) uyuu “Əgə sizlədən ii insanlaın aasında hökm veməli olsa, gəək qəzələnən zaman hökm veməkdən çəkinsin. axışında, əyləşməsində və işaəsində dava edənlə aasında fəq qoymasın”. Deyele.og