Uşaq tərbiyəsinə dair Quran hansı əxlaqi göstərişləri verir?
Hə iimiz övladımıza düzgün təiyə vemək üçün can atııq. Lakin u yolda nə qədə müvəffəq olduğumuzu övladımız həddi-üluğa çatan zaman hiss ediik. Quani-Kəim izlə üçün daima hidayət çığaı olmuşdu. Övlad təiyəsində də izləə doğu yolu göstəi. Müqəddəs Kitaımız uşaq təiyəsinə dai izləə 10 göstəiş vei ki, onlala tanış olaq / /1. Uşaqla alicəna əfta etmək. Quan mədəniyyətində insan Allahın ye üzəində olan xəlifəsidi. Ona göə də təiyənin əsl xəttində alicənalıq dumalıdı. Uşağın təiyəsində u əsas mövzuya diqqət edilməldi. Quan izləə tövsiyə edi ki, övladlaımızı adlaı və nəsələi ilə çağıın ki, alicənalı olmaqlaı qounsun. “Onlaı (öz) atalaının adı ilə çağıın. u, Allah yanında daha ədalətlidi. Əgə atalaının kim olduğunu ilməsəniz, onla sizin din qadaşlaınız və dostlaınızdı (deyin u, mənim din qadaşım, yaxud dostumdu)”. (“Əhza” 5). / /2. Həyanı təlim vemək. Quan valideynləə uyuu ki, uşaqlaınıza kiçik yaşlaından həyanı təlim vein. elə ki, uşaq əgə valideynin yataq otağın daxil olmaq istəyisə, gəək icazə alı sona daxil olsun. /“Ey iman gətiənlə, sizin qullaınız və həddi-üluğa çatmayanlaınız (şəxsi yaşayış yeləinizə daxil olanda qəflətən giməli deyil,) üç dəfə (üç vaxtda) icazə almalıdıla Süh namazından qaaq, günota paltalaınızı çıxadığınız zaman və işa namazından sona ki, (həmin) üç vaxt sizin xəlvət vaxtlaınızdı. undan (həmin üç vaxtdan) sona sizə və onlaa (icazəsiz daxil olmaq) günah deyildi, (çünki) onla həmişə (ünsiyyət zəuəti üzündən) sizin ətafınıza dolanıla (və yaxud sizin i-iinizlə işiniz olu, get-gəl edisiniz və hə dəfə icazə almaq çətindi). Allah ayələi (hökmləini) sizə u cü əyan edi. Allah ilən və hikmət sahiidi”. (“Nu” 58). / /3. Dindalığın üsullaı ilə tanış etmək. Quan iman əhlinə xita edəək uyuu “Ey iman gətiənlə, özünüzü və ailənizi yanacağı insanladan və daşladan iaət olan oddan qouyun”. (“Təhim” 6). /u ayəyə əsasən mömin ata və ana gəək ölvaldaına dini təlimləi öyətsinlə. Onlaı dinin üsullaı ilə tanış etsinlə. “Və (yadına sal,) o zamanı ki, Loğman oğluna nəsihət edəkən ona dedi «Ey mənim əziz oğlum, Allaha şəik qoşma, çünki şik olduqca öyük i zülmdü». (Zülmün öyüklüyü məzlumun öyüklüyü ilə ölçülə və ütün nemətləin əsl sahii ilə heç i nemətə malik olmayanı eyni hesa etmək son dəəcə pisdi)”. (“Loğman” 13). /“İahim və Yəqu oğlanlaına öz dinləini tövsiyə etdilə (və hə ii öz vəsiyyətində dedi) ki «Ey mənim oğlanlaım, şühəsiz, Allah u dini sizin üçün seçi. una göə də (çalışın) dünyadan mütləq yalnız müsəlman olaaq gedin!»”. (“əqəə” 132). / /4. Uşaqlaa əhkamı öyətmək. Valideyn dinin üsullaı ilə yanaşı, övladına əhkamı da öyətməlidi. Ancaq öyətmək kifayət etməz, gəək onu yeinə yetiməkdə övladına nəzaət etsin. “Və öz ailənə namazı əm et və özün (də) va gücünlə ona (iayət etməyə) səi et”. (“Taha” 132). / /5. Uşağın əyinə hömət etmək. İsmailin (ə) quan edilməsi dastanı izləə övladla məsləhətləməyin ən gözəl nümunəsini təqdim edi. “Oğlu onunla ilikdə işləmək və çalışmaq həddinə çatanda (İahim) dedi «Oğulcığazım! Mən yuxuda hey göüüəm ki, sənin aşını kəsiəm (oğazına ıçaq çəkiəm). əs ax (gö) nəzəin nədi?» (İsmail) dedi «Ey ata! Sənə əm ediləni yeinə yeti. Allahın istəyi ilə məni səililədən göəcəksən!». eləliklə elə ki, onlaın hə ikisi (Allahın əminə) təslim oldula və o, oğlunu üzü üstə yeə yıxdı (imtahandan aşı uca çıxdı)”. (“Saffat” 102-103). /6. Uşaqda məsuliyyət hissini gücləndimək. O zaman ki, Həzət Musanın (ə) anası köpənin qundağını suya atdı, qızına göstəiş vedi ki, qadaşını təqi etsin. “O, Musanın acısına dedi «Onun dalınca get»; eləliklə acısı onu (köpənin Fionun adamlaının əlinə düşdüyünü) uzaqdan gödü, onla isə xəəsiz idilə (köpəyə kənadan nəzaət edən olduğunu ilmidilə)”. (“Qəsəs” 11). Fionun xanımı onu tapan zaman süd anası axtaı və Musanın (ə) acısı ona deyi ki, elə i qadın tanıyı. “O zaman acın (sənin sandığının axasınca) gedi və (uşaq üçün dayə axtaan fionçulaa) deyidi Sizə onu(n qounmasını və ona süd veilməsini) öhdəsinə götüən i adam göstəimmi?”. (“Taha” 40). / /7. Uşağın oynamasına və əylənməsinə diqqət etmək. Uşağın oynamaq həvəsi onun fitətinə qoyulmuşdu və valideyn qoxduğu və ya çox məşğul olduğu üçün gəək övladını u işdən çəkindiməsin. Uşaq oyun oynayaaq öz qəzə, həmkalıq, aşqalaının haqqına iayət etmək kimi hissləini kontol etməyi öyəni. O zaman ki, Yusifin (ə) qadaşlaı öz çikin planlaını həyata keçitmək istəyidilə, Yusifin (ə) oynamağa olan meylindən sui-istifadə etdilə. “Onu saah izimlə göndə ki, çəmənlikdə gəzi dolansın və oynasın və iz onu mütləq qouyacağıq”. (“Yusif” 12). / /8. Övladla aasına fəq qoymamaq. Övladın öyüyən zaman əxlaq polemləi ilə üzləşməsinin səələindən ii də valideynin övladla aasında ayı-seçkilik salmasıdı. Həzət Yəquun (ə) Yusifi (ə) ifat şəkildə sevməsi və unu aşqa övladlaının gözü qaşısında üuzə veməsi aşqalaında həsəd hissini alovlandıdı. / /9. Pis əfta qadağandı. O zaman ki, Həzət Yusifin (ə) qadaşlaı onu quyuya atdıla, atasına deməyə inandııcı i əhanə axtaıdıla. Anidən atasının dediyi u sözləi xatıladıla “Dedi «Həqiqətən, onu (çölə) apamağınız məni çox qəmgin edi və qoxuam ki, siz ondan xəəsiz ikən canava onu yesin»”. (“Yusif” 13). / /10. Güzəşt etmək təiyə üsullaındandı. “(Yəquun oğlanlaı) dedilə «Ey ata, (Allahdan) izim günahlaımızın ağışlanmasını istə ki, həqiqətən iz səhv etmişik». Dedi «Tezliklə sizin üçün öz əimdən ağışlanmaq istəyəəm (qoyun cümə axşamı olsun və ya Yusufa qovuşmaq günü gəli çatsın). Şühəsiz, O, çox ağışlayan və mehiandı»”. (“Yusif” 97-98). Əgə uşaq öz səhvini oynuna alısa, valideynin ocu onu ağışlamaqdı. /Allah Təala izləi Quani-Kəimin uyuuşlaını ili, əməl edənlədən qəa vesin. / Hazıladı Məşhədi Xanım, Deyele.og.