Görəsən nəyə görə Məhərrəmliyi əziz tutmalıyıq?
Nəyə göə 1360 il undan qaaq aş vemiş i faciəni yad etməli və məasimlə keçiməklə, o hadisənin xatiəsini canlı saxlamalıyıq? u faciə neçə əs undan qaaq aş vemiş i hadisədi; zaman keçi, dövan dəyişi, atıq olan-olu, keçən-keçi. 14 əs keçdikdən sona həmin hadisəni i daha yaddaşlada təzələyi, məasimlə təşkil etməyin nə lüzumu vadı? /u sualın cavaı elə də müəkkə deyildi. Hə hansı i yeniyetməyə çox asanlıqla aşa salmaq ola ki, ütün cəmiyyətlədə aş veən mühüm hadisələ, həmin xalqın gələcək həyatında, müqəddəatında öyük izlə qoyu, mühüm ol oynaya ilə. O xatiələin yad edilməsinin səəi, həqiqətdə həmin hadisələin i daha əpa edili, xatiələdə yenidən canlandıılmasıdı. u kimi taixi hadisələin təka-təka yad edilməsi həmin olaylaın həqiqi mahiyyətini üzə çıxaı, qaşılaşdıqlaı polemləin həllində, gələcək həyatın düzgün quulmasında xalqa yadımçı olu. Məlum məsələdi ki, həmin hadisə taixin faydalı və şanlı səhifəsidisə, onun yenidən yad edili, canlandıılması insanlaa şəəf, ləyaqət və uh yüksəkliyi aşılayacaq. /Ümumiyyətlə, ütün xalqlada i növ keçmiş hadisələi xatılamaq, uca tutu onlaı hömətlə yad etmək adəti vadı. İstə cəmiyyətin inkişafında müsət ol oynamış şəxsiyyətlə, öyük alimlə və tədqiqatçıla, istəsə də xalqının azadlığı uğunda ictimai-siyasi səhnədə müaizə apamış millət qəhəmanlaının xatiəsi şəəflə anılı, yad edili. Dünyanın ütün ağıl və məntiq sahiləi elə şəxsiyyətlə üçün yuileylə, xatiə gecələi və müxtəlif tədiləin keçiilməsi zəuətini müsət qəul edilə. u iş ütün insanlaın xaakteik xüsusiyyəti və ən müqəddəs fiti istəkləindən ii olu, \"haqqı tanımaq hissi”nə əsaslanı. İnsanla əşəiyyətə, ayı-ayı cəmiyyətləə və ya fədləə xidmət göstəmiş şəxsləin xatiələini yad etməklə, i növ onlaın haqlaını ödəyi, təşəkkü və minnətdalıqlaını ildiilə. Həmin xatiələ yad ediləkən, xüsusilə də əgə, həmin hadisələ cəmiyyətin səadət və xoşəxtliyi yolunda təsili olusa, digə təsili amillə də ona atııla ilə. u halda, sanki o hadisələ yenidən canlanmış olu. /ildiyiniz kimi, Aşua qiyamı İslam taixinin öyük hadisələindən iidi. u hadisənin müsəlmanlaın səadəti və eləcə də digə xalqlaın haqq yolunun işıqlandıılmasında çox mühüm və həlledici olu olmuşdu və olmaqdadı. izim nəzəimizdə u adi i faciə deyil, taixin olduqca dəyəli və önəmli i hadisəsidi. Onun i daha yad edili xatılanmasının ictimaiyyətimizin qaşılaşdığı gəgin polemləin həllində özünəməxsus olu vadı. /Gəncləin vedikləi suallaın qaşısında u kimi cavalaı gətiməklə, onlaı qane edə iləik ki, keçmişdə aş veən əzi hadisələin yenidən diçəldilməsi tam mənada məntiqi i işdi; elə i tədiin cəmiyyətin ümumi mənafeyinə uyğun olmasını i kimsə inka edə ilməz. u hadisə, aş vediyi dövdə həmin cəmiyyətə nə qədə öyük təsi göstəmişdisə, onun u günümüzdə yad edilməsi də mövcud cəmiyyətlə üçün i o qədə faydalı və təsili ola ilə. / /Kitaın adı Kəəlada çaxan i şimşək. Müəllif Dokto Misha Yəzdi