Mübahilə dastanı tarixdə hansı hadisəyə deyilir?
Müahilənin leksik və teminoloji mənası / Leksik mənası “Müahilə” “əhələ” sözündən götüülü, yəni xilas etmək. Teminoloji mənası Müahilə insanın qaşı təəflə i-iinə lənət və nifin etməsinə deyili. Müahilənin üsulu isə u cüdü Əgə i neçə nəfə mühüm i dini məsələ haqda otaq məxəcə çata ilməsələ, u zaman onla i yeə yığışı Allaha dua edi və Ondan yalançı təəfin xa və zəlil olmasını istəyilə. / /1. Müahilə hadisəsinin qısa şəhi /Peyğəməin (s) müahiləsi Nəcan məsihiləi ilə olu. Hicətin 10-cu ili zil-həccə ayının 24 də aş vei. Peyğəmə (s) i məktula Nəcan məsihiləini İslam dininə dəvət etdi. Nəcan məsihiləi İslam dinini qəul etməyə azı olmadıla və öz nümayəndə heyətləini Mədinəyə göndədilə. Peyğəmə (s) onlala uzun söhətdən sona, dini qəul etmədikləini göü onlaı müahiləyə dəvət etdi. Müahilə zamanı çatdıqda isə Nəcan məsihiləi Peyğəməin (s) u işdə çox ahat və qoxusuz olduğunu göü müahilə etməkdən əl çəkdilə və Peyğəmədən (s), İslam dövlətində vegi veməklə öz dinləində qalı yaşamağı istədilə. / /2. İslama dəvət /Peyğəmə (s) öz isalətini çatdımaq və dinini təliğ etmək üçün i çox məmləkət aşçılaına məktula göndədi. O haqqa pəəstişi və təkallahlılığı ütün dünya insanlaının qulağına çatdımaq istəyidi. u məktuladan ii Peyğəməin (s) məsihi keşişi Əu Haisə yazdığı məktu idi. Peyğəmə u məktuda Nəcan məsihiləini İslamı qəul etməyə dəvət etdi. / /3. Peyğəməin (s) Nəcan keşişinə yazdığı məktu /Peyğəməin (s) Nəcan keşişinə yazdığı məktuun məzmunu elədi “İahim, İshaq və Yəquun Allahının adı ilə. Məhəmməddən (s), Allahın peyğəməindən Nəcan keşişinə. İahimin, İshaqın və Yəquun Allahına şükü ediəm. Sizi əndələə iadət etməkdən Allaha iadət etməyə çağııam. Əgə mənim dəvətimi qəul etməsəniz gəək İslam dövlətinə vegi veəsiniz (u mələğə göə sizin can və malınız amanda ola) və əgə unu da etməsəniz sizi təhlükə gözləyi. ” / /4. Nəcanlılaın u məktua eaksiyalaı /Peyğəməin (s) göndədiyi nümayəndə Nəcana çatdı və məktuu Nəcanın keşişinə vedi. O keşiş i şua təşkil etdi və onlala məsləhətləşdi. Onladan ii daha ilikli idi, elə o da söhətə aşladı “iz dəfələlə öz keçmişdəkiləimizdən eşitmişik ki, peyğəməlik məqamı i gün İshaq övladlaından İsmail övladlaına keçəcək. u məsələ qəiə i şey deyil ki, Məhəmməd elə o vəd olunmuş insan ola.” Şua muzakiələdən sona i qup nümayəndə heyətinin Mədinəyə, Peyğəməi (s) yaxından göü və onun peyğəməlik nişanələini aaşdımağa getməsini qəaa aldı. / /5. Peyğəməin (s) nəcanlı nümayəndələlə göüşü /Peyğəmə (s) nəcanlı məsihi nümayəndə heyəti ilə göüşü zamanı onlaı tək Allaha iadət etməyə dəvət etdi. Amma onla öz iddialaında (İsanın (ə) Allah olmasında) isalı idilə. İsanın (ə) Allah olmasına dəlil isə onun atasız doğulmasını gətiidilə. u zaman vəhy mələyi nazil olu Peyğəməə (s) u ayəni oxudu “Həqiqətən Allah yanında İsanın məsəli Adəmin məsəli kimidi ki, Allah onu (Adəmi) topaqdan yaatdı. ” u ayədə həzət İsanın (ə) təvəllüdünü həzət Adəmin (ə) təvəllüdünə oxşatmaqla unu çatdımaq istəyi ki, Allah Adəmi (ə) ata-anası olmadığı halda öz sonsuz qüdəti ilə topaqdan yaatdı. Əgə atasız dünyaya gəlmək Allah olmaq hesa olunusa, Adəm (ə) una daha layiqdi. Çünki onun nə atası va idi, nə də anası. Peyğəməin (s) u dəlili deməsi ilə yanaşı onla yenə qane olmadıla. u zaman Allah, həqiqətin aşka və yalançının üsvay olması üçün öz peyğəməinə müahilə etmək əmi vedi. / /6. Son silah - müahilə /Allah-Taala müahilə ayəsini nazil etməzdən qaaq İsanın (ə) təvəllüdü haqda i neçə ayə nazil etdi. Məsihiləi əql və məntiqlə u haqda fikiləşməyə çağıdı. unun üçün də Peyğəmə (s) əvvəldə çalışdı ki, onlaı qəti dəlillələ agah etsin. Amma u dəlillə onlaı qane etmədi və onla inadkalıq göstədilə. u zaman müahilə ayəsi nazil oldu. Allah-Taala u ayədə elə uyuu “(İsanın Allahın qulu və peyğəməi olması aədə) sənə göndəilən elmdən (məlumatdan) sona una (İsanın əhvalatına) dai səninlə müahisə edənləə de “Gəlin iz də oğlanlaımızı, siz də oğlanlaınızı; iz də qadınlaımızı, siz də qadınlaınızı; iz də özümüzü, siz də özünüzü (ua) çağıaq! Sona (Allaha) dua edi yalançılaa Allahın lənət etməsini diləyək.” (Ali-İman suəsi, ayə 61) / /7. Nəcan öyükləinin müahilə haqda fikiləi /Peyğəmə (s) müahilə məsələsini dedikdən sona Nəcan məsihiləi fikiləşmək üçün möhlət istədilə. Şua təşkil etdilə. İçləində daha ağıllı və elmli olanla çıxışlaında dedilə “Müahiləyə getdiyiniz zaman, əgə Məhəmmədin müahiləyə təmtəaqla, çoxsaylı insanlala gəldiyini gösəniz, o zaman müahilə edin və heç nədən qoxmayın. Çünki onun işində həqiqət olsaydı, insanlaın sayından kömək almazdı. Amma əgə onu çox azsaylı i cəmiyyətlə, öz yaxınlaı və kiçik yaşlı uşaqlaı ilə gösəniz, u zaman ilin ki, o, peyğəmədi və onunla müahilə etməkdən çəkinin. / /8. Müahilə yeində nə aş vedi? /Qaaqcadan danışdıqlaı kimi, Peyğəmə (s) və nəcanlıla müahilə yeinə getdilə. u an nəcanlıla Peyğəməin (s) gəldiyini gödülə, amma çoxsaylı insan əvəzinə, özü ilə igə yalnız eşnəfəlik i qupla gəldi. Qucağında Hüseyn (ə), əli ilə Həsənin (ə) əlini tutu və Əli (ə) ilə Zəha (s) da onun kənaında idilə. Peyğəmə (s) o död nəfə məsuma uyumuşdu “Mən dua etdiyim zaman siz amin deyəsiniz.” Nəcanlıla u səhnəni gödükdə çox qoxuya düşdülə, çünki Peyğəmə (s) müahilə meydanına ən əziz yaxınlaını gətimişdi. Nəcanlıla u işdən aşa düşdülə ki, Peyğəməin (s) öz iddiasına kamil imanı va. Əks halda, əgə imanı olmasaydı, öz əzizləini gətiməzdi, çünki Allahın lənəti və əzaı onlaa nazil ola ilədi. Nəcanlıla elə una göə Peyğəmələ (s) müahilə etmək fikiindən daşındıla. / /9. Sülh haqda Əu Haisənin dedikləi /Nəcanlı heyət peyğəməi müahilə yeində gödükləi zaman çox qoxdula. Əu Haisə onlaın içində ən yaşlısı, keşişləin öyüyü və ən iliklisi idi. O da həmin yedə idi və Peyğəməi (s) gödükdə uyudu “Əgə Məhəmməd haqq olmasaydı, u cü müahilə etməyə cüət etməzdi. Əgə izimlə müahilə etsə ye üzündə i nəfə də məsihi qalmaz.” aşqa əvayətə göə uyuu “Mən elə i simala göüəm ki, əgə Allahdan istəsələ dağı yeindən qopasın, Allah qopaa. unun üçün də unlala müahilə etməyin, çünki həlak olaıq.” / /10. Müahilənin sonu /Əu Haisə Peyğəməin (s) yanına gəli dedi “Ey Əəl-Qasim! izimlə müahilə etmək fikiindən daşın və izimlə ödəməyə imkanımız olduğu həddə vegi ilə sülh ağla.” Peyğəmə (s) onlala sülh ağladı. Nəcanlıla hə il 2000 zinət əşyası veidilə. Onlaın hə ii 40 dihəm idi. undan əlavə, əgə müsəlmanlaın mühaiəsi olsaydı 30 döyüş ziehi və 30 at oc veməli idilə. Kaman Məmmədov (islammektei.og).