Hansı dəstə amillər ağlı məhv edir?
Ağıl da ədən üzvləi kimi daxili və xaici amilləin təsii altına düşə ili. Əslində ağlın kamala çatmamasına səə olan ən mühüm amil udu. Təsi altına düşə ilən i ağıl, kamala çata ilməz. Hədisləimizdə ağlı məhv edən əzi amilləin adı çəkilmişdi ki, onlaa işaə edəcəyik. (Teyan) / O dəstə amillə ki ağlı məhv edə /1. Tamahkalıq. /Ağlın üzəini ötə ilən və onu paslandıan amillədən ii tamahkalıqdı. Hə nə qədə insanın tamahı çox olasa, ağlın işdən düşməsinə səə ola. Nə zaman tamah hissi atasa, insanlığın ən mühüm şaxəsi olan ağlı təsii altına sala. İmam Əli (ə) uyuu “Düşüncələin quangahı – azuladı”. Uzun azula insanı məhv edə. Xüsusilə də əgə u azula tamah üzəində quulusa. / /2. Xudinlik. /Ağlın əlalaından ii - xudinlikdi. Hədisləimizin i çoxu təkəüü və xudinliyi tənqid edi və insanı süqut etdiə ilən amillə kimi tanıdı. İmam Əli (ə) uyuu “Təkəü - axmaqlığın və qısa düşüncəliyin köküdü”. İnsan gəək o qədə ağılsız olsun ki, u qədə zəif və gücsüz ədənə malik olmasına axmayaaq, qüulansın və xudinlik etsin. Həzət İsa (ə) uyuu “Kou Allahın izni ilə göən etdim, xəstəyə Allahın izni ilə şəfa vedim, ancaq axmağı islah edə ilmədim”. Souşula ki, axmaq kimdi? uyuu “O kəs ki, özünə və əyinə qaşı xudin olsun. O kəs ki, fəziləti özündə gösün”. /Xudin insan heç i zaman faydalı elm dalınca düşməz. elə ki, İmam Əli (ə) uyuu “Xudinlik ağlın, elm və inkişafın atmasına mane ola”. /elə i insan elə ili ki, həmişə yaxşı iş göü. Hə i halda xudinlik ağlı xəstə edə. Sağlam ağıl xudin olmaz. / /3. Səfeh insanla yoldaş olmaq. /Ağla təsi edən amillədən ii də yoldaşlaına və otuu-duduğun insanlaa diqqət etməməkdi. Aqil insan həmişə özündən ağıllı insanlala otuu-dua. Çünki ili ki, axmağın ona faydası olmaz, əksinə, ziyanı ola. İmam Əli (ə) uyuu “O kəs ki, nadan və cahillə yoldaş ola, ağlından azala”. /Əmiəlmöminin (ə) yenə uyuu “Hə kim aqilləi eşitməyi tək edə, ağlı həlak ola”. /İnsanın yoldaşlaı və iştiak etdiyi məclislə insan ağlının səviyyəsinə təsi qoya. Çünki insanın dini dostunun dinindən təsilənə. Əxlaqsız insanla yoldaş olmaq imanın məhv olmasına səə ola. Deyele.og