Peyğəmbərin (s) azançısı olan Bilalın həyatından yazın?

“ilal” adı həm də iman, əqidə, məqsədə çatmaq yolunda mətanət mənalaını daşıyı. /ilalın xatılanması səin, düşmən qaşısında müqavimətin, saitqədəmliyin, Allah yolunda işgəncələə dözümün xatılanmasıdı. /i sözlə, ilal islami əaəliyi, Kəə və Məkkənin fəthini, təqvanın üstünlük ölçüsü olmasını, möminin insani dəyəini və i çox digə məsələləi yada salan i addı. /Məkkənin fəthi zamanı İslam peyğəməi Həəş ilala əm edi ki, Kəə üzəinə qalxı, uca səslə azan desin. u əməl həm müsəlmanlaın qiləgahında tövhid nidası, həm də müsəlmanlaın əaəliyinin elanı və ağalaın qəilə, iq, səvət, dil kimi ayıseçkilikləinin üzəindən xətt çəkilməsi idi. /Təii ki, Kəə üzəindən ilalın azan deməsi müşikləə çox ağı gəlidi. Dünənin təhqi olunmuş qaa i qulu u gün İslam həəkatının natiqi, Peyğəməin azançısı olmuş və İslamda xüsusi i məqam qazanmışdı. /Quani-kəimdə əzi müşikləin u məsələ ilə ağlı istehzalaına cava veili “Ey iman gətiənlə iz sizi i kişi və i qadından yaatdıq. Sona i-iinizi tanıyasınız deyə sizi dəstə-dəstə, müxtəlif qəilələ şəklində qəa vedik. Allah yanında ən hömətliniz ən təqvalınız, Allahdan daha çox qoxanınızdı. Həqiqətən, Allah alim və agahdı.\" /u ayə ilalın şənində nazil olmuşdu. Ayə kafiləin təsəvvüündəki yanlış ölçü və meyalaı puça çıxaaaq, ilalın məqamını qat-qat yüksəldi. Dünən işgəncələ altında əzilən ilal İslam sayəsində əziz və giami olmuşdu. Cəhalət dövünün əzalaından keçmiş qul dinin pənahında möhtəəm sayılı. ilal həzət Peyğəməin (s) həyatı oyu onun azançısı oldu, öz həyatveici fəyadı ilə insanlaı namaza dəvət etdi. u səs Peyğəməin (s) həyatının son gününədək eşidildi. Amma həzət Peyğəmə (s) dünyasını dəyişdikdən sona ilal i daha azan demədi. Çünki ilalın Peyğəmədən (s) sona müsəlmanlaa əhə saydığı kəs onlala igə namaz qılmıdı. Həmin şəxsin haqqını, məqamını aşqalaı qəs etdiyindən, ilal onlaın azançısı olmaq istəmidi. Ona göə də ilal həzət Peyğəməin vəfatından sona Şama üz tutu, ömünün sonunadək oada yaşadı. Müsəlman ümmət isə daim ilalın azanı intizaında qaldı. /u kitaçada ilalın insana uh veən şəxsiyyəti ilə tanış olacaqsınız. Olsun ki, u tanışlıq daha i ideal və nümunəyə yol açsın və İslam ağuşunda təiyə almış aşqa i şəxsdən də ilham alaq. /ilal din, iman və etimad yolunda əzəmətli dağ kimi dayanmış i insan nümunəsidi! O, yadımçı və yaadıcı Allahdan savay kimsəyə səcdə etməmişdi! əli, ilal iman və həyat nümunəsidi! ilalın adı, vəfası, eşqi, fədakalığı, səi, himməti əədi və diidi! Salam olsun izdən o sə qəhəmanına! / /ALLAH YOLUNDA İŞGƏNCƏ /Məkkəni götümüş təzə xəələ, /Allahpəəst quldan danışı hamı. /İşgəncə altında əzili ilal, /Qızma günəş altda qovulu canı. /* * * /Göyəmiş əzala yaalı, qanlı, /Əqidə yolunda içili zəhə, /Qamçıla ilan tək çalı ilalı. /Gücsüz əzalada qalmamış təpə. /* * * /Amma gecə kavan təki ötəsi, /Saahkı işığa qəldə ümid çox. /Çox keçməz, ilalın azan səsindən /Xain əəkləə ata acı ox. /* * * /Gün ötü, Kəədən ucalı azan, /Müşik könüllədə qəzə, titəyiş. /ilalın təkii uhlaa dəman, /Nəhayət, soaqda ilahi göüş. /aşqalaının gözünün odunu almaq, onlaı qoxutmaq üçün şik aşçılaı onlaa itaət etməyənləə cəmiyyətin gözü qaşısında işgəncə veədilə. İşgəncə məasimləi onla üçün həm də i əyləncə idi. /İndi də şəhədə veilmiş elan əsasında i çoxlaı Üməyyənin qulu ilalın cəzalandıılması səhnəsinin tamaşasına toplaşmışdıla. Həm Üməyyənin İslamla düşmənçiliyini, həm ilalın İslam dininə vəsfəgəlməz ağlılığını ilən xalq u qaa qulun aşına nə gələcəyini maaqla izləyidilə. /Üməyyənin gözlədiyinin əksinə olaaq, ilala işgəncə veilməsi nəinki İslama meyli azaltmadı, əksinə müsəlmanlaın müqavimət və möhkəmliyini i qədə də atıdı. ilalın ağı işgəncələə mətanətlə dözməsi i çoxlaını İslama sövq etdi. ilal müsəlmanlığını ilkin olaaq açıqlayan yeddi nəfədən ii idi. /Yasiin də ailəsi (Yasi, Süməyyə, oğlu Əmma) öz dini yolunda ağı işgəncələə məuz qalanladan idi. Yasi və Süməyyə İslam yolunun ilk şəhidləi oldula. Onlaın möhkəm qəddi qıılsa da, şəhadətə yetişsələ də, iman və iadələi sasılmadı. /ilal da u zümədən olduğu üçün ağı işgəncələə düça oldu. Üməyyənin göstəişi ilə onu xalqın gözü qaşısında əl-ayağı ağlı vəziyyətdə Hicazın yandııcı günəşi altda qayna qumun üzəinə uzadı, sinəsinə öyük i daş qoydula. u daş ilalı isti quma sıxı, dəisini yandıı, ədənini qovuudu. /ilal öz qəlini Allaha tapşımışdı və səsini çıxamadan dözüdü. Yalnız “əhəd, əhəd” pıçıldayıdı. /İşgəncə altında eşidilən səs /Yalnız “əhəd” idi − zəif, müqəddəs! /Üməyyə tələ edidi ki, ilal Məhəmmədin (s) dinindən üz döndəsin, yoxsa onu u haldaca öldüəsidi. ilal Üməyyənin təklifinə elə cava vedi “Ey Üməyyə! Əvvəl dediyim kimi, Məhəmmədin (s) peyğəməliyinə imanım sadəcə i həvəs deyil ki, gah ona ağlanım, gah da ondan uzaqlaşım. Məni əzalamı qoxudusan?! Əmin ol ki, ən ağı işgəncələin altında da məndən Allah və Onun əsuluna şəhadətdən aşqa i söz eşitməyəcəksən!” /İşgəncələ davam edidi. Qızdıılmış daşla ilalın ədəninə yapışdıılıdı. u daşla onun dəisini yandıı, paça-paça qopaıdı. u səhnəni sey edənləin çoxu dözməyi, üzünü yana çevii, gözləini yumudula. Amma Əu-Cəhl, Üməyyə və onla kimi digə İslam düşmənləi ilalın əzaəziyyətindən ləzzət alı, şadlanıdıla. /ilal öz iman qüvvəsi və dəmi iadəsi ilə misilsiz dözüm göstəidi. Üməyyə elə düşünüdü ki, ilal i daha Peyğəməə (s) yaxın gedəsi deyil. Amma ona yaxınlaşdıqda zəif, üzülən i səslə “əhəd, əhəd” pıçıldadığını eşitdi. ilal Allahın iliyinə şəhadət veidi. Üməyyə u vəziyyəti göü daha da qəzələndi və təka işgəncəyə aşladı. /ilalın qəli təvəkkül və sə dəyasına ağlanmışdı. O, Allahı zik etməklə öz yaalaına məlhəm qoyu və öz heyətamiz dözümü ilə inqila yaadıdı. ilalın sə və dözümü, həqiqətən də, onun ağalaını dizə çökdüdü. Onla öyük imkanlaına axmayaaq, ilalın qaşısında aciz qaldıla. Onu yaalaı sağalanadək işgəncə məqsədi ilə azad etdilə. /Üməyyə səhəi gün ilala dedi “Dünən səni çox incitmədim. Düşündüm ki, tutduğun yoldan gei dönəcəksən. Amma əqidəndən dönməsən, u gün sənə i işgəncə veəcəyəm ki, dünənki onun yanında heç olsun.” ilal dedi “Üməyyə, düşünmə ki, işgəncə və hədələlə əqidəmi sındıa iləsən. İslam yolunda ölmək mənim üçün çox şiindi.” /Həmin günün səhəi xalq yenidən ilalın işgəncələini sey etmək üçün meydana toplaşdı. Üməyyənin göstəişi ilə ilalı gətidilə. Ötən günkü yalaı hələ də sağalmamışdı. Onun ayaqlaı ağlanmışdı. Əlləini də uzun i iplə ağlayı ipin ucunu i neçə nəfəə vedilə. Onla va qüvvələi ilə qaçaaq, ilalı axalaınca süüməyə aşladıla. Daş-kəsək üstü ilə süünən ilalın sağ qalmasına ümid yox idi. ununla elə, o, müqəddəs tövhid şüaını, “əhəd-əhəd” kəlmələini təkalayıdı. /əzən də onun yaalı ədəninə dəmidən hazılanmış geyim geyindii, günəşin qaağında saxlayıdıla. Amma u işkəncələin təkaı onun əzmini qımı, əksinə, imanını daha da atıı, möhkəmləndiidi. ilalın öyük sə və dözümü ətafdakılaa təsi edi, dost da, düşmən də ona əhsən deyidi. Hətta hamının hömətlə yanaşdığı məsihi alim ilalın dözümünü göü dedi “ilalın dözümü və onun i Allaha inamı məni heyan qoymuşdu. And olsun Allaha, əgə u qul u yolda şəhid olasa, mən onun qəini ziyaətgah qəa vei, ziyaətindən əhələnəcəyəm. /əziləi ilalı sevdikləindən ona məsləhət göüdülə ki, təqiyyə etsin, yəni əqidəsini gizlətsin. Amma Allaha və Onun əsuluna eşq u yolda işgəncələi də ilala sevdimişdi. /i çox tanınmış şailə ilalın işgəncə səhnəsini nəzmə çəkmiş, öz əsələində onu yad etmişlə. u şelədən iində deyili / /Ələt, eşq yolunun keşməkeşi va, /Tikanlı, zəhəli, acı sualla! /Nədən Məhəmmədə iman gətidin? /Ağanın dinindən çevildi qəlin. /Qızma günəş altda, tikanla üstə /Can əzada, könül eşqə həvəsdə. /ilalı tövəyə çəksə də ağa, /Eşq tövədən qaaq duu ayağa. /Yaman çətin olmuş onun tövəsi, /Qıılı ağanın son iadəsi. /Sevgi həvəsiylə candan keçilmiş, /Döyüləcək qapı atıq seçilmiş. /Damaladan axan ilahi sevgi /i elə əzaı duymadı sanki. /“Tövə, tövə” deyi zalım soğuçu, /Haqqa qul olanın nə imiş suçu?! /Eşq mənə qalidi, mən ona məğlu, /Atıq könül onun ləzzətin duyu, /Küləklə qoynunda yapaq kimiyəm, /Gedəcəyim yei hadan ilim mən?! /Gah ulud üstəyəm, gah yağış altda, /Eşq adınca gözlə dönü saatda. /Sel üstə şütüyən yapaqdı aşiq, /Son mənzili məşuq iləsi dəqiq. /Qızma daşla altda yansa da ədən, /Yenə məşuquna çatası hökmən. /Yaaladan axan laləli qanla, /Gülşənə dönəsi nə vaxtsa naça. /Nə qədə aşda va eşqin havası, /Can daş altda, könül eşqdə yanası /Çamıxa çəkili gün doğmamış can. /Çılpaq əzalaı qucaqlı tikan. /Ağı işgəncədən əyilsə də qədd, /Dil i kəlmə söylə “əhəd” ki, “əhəd”! / /PEYĞƏMƏ UYUUQLAININ ƏVAYƏTÇİSİ İLAL /ilal uzun illə həzət Peyğəməin (s) yanında olduğundan onun i çox uyuuqlaını yadda saxlamışdı. O, həzətin (s) sözləi və əməlləi ilə yaxından tanış idi. ilalın həzət Peyğəməin (s) dilindən nəql etdiyi uyuuqla mötəə sənəd və istinad ediləsi mənə hesa olunu. ilal Şamda olduğu dövdə Peyğəmədən hədislə və xatiələ nəql etməklə, müsəlmanlaın təlim-təiyəsi ilə məşğul oludu. Onun sözləi xalq üçün i dəlil idi. /Məhum Əllamə Məclisi nəql etmişdi ki, i şəxs öz ticaət səfəində ilalla tanış olu. Ədüllah in Əli adlı u şəxs deyi əsədən Misiə mal apaıdım. i gün Misidə uca qamətli, ağsaçlı i kişi ilə astlaşdım. Onun əynində ağ və qaa iki hissə paça vadı. Souşdum ki, u kimdi? Dedilə ki, ilal, həzət Peyğəməin (s) azançısı. Lövhə götüü, Peyğəməin uyuuqlaını yazmaq üçün onun yanına getdim. Salam vei, gəlişimin məqsədini açıqladım “Sənə Allahın əhməti olsun, Peyğəmədən eşitdikləindən mənə nəql et.” ilal souşdu ki, məni tanıyısanmı? Onu tanıdığımı ildidim. ilal həzət Peyğəməin (s) adını eşidi ağladı, mən də ona qoşuldum. Camaat aşımıza toplandı və hamı ağladı. ilal məndən hansı şəhədən gəldiyimi souşdu. İaq əhli olduğumu ildidim. Dedi əh, əh, afəin − i qədə susu sözünə davam etdi − ey iaqlı qadaş yaz /“əhman və əhim Allahın adı ilə! /Azançıla möminləin etimad etdiyi şəxslədi. Möminlə namaz və ouclaını, cisim və canlaını azançıya etia etmişlə. Onla əta ediləndən savay i şey istəməzlə. i şey haqqında şəfaət edələsə, qəul oluna.” /Dedim Allah sənə əhmət uyusun, yenə də de. /Dedi “Yaz, Allahın adı ilə! Peyğəmədən (s) elə i uyuuğunu eşitdim “Hə kəs qıx il Allah və Onun mükafatı üçün azan desə, Allah qiyamət günü ona qıx pak siddiqin əməl mükafatını əta edəək qaldıa.” /Dedim Yenə de. /Dedi “Allahın adı ilə! Peyğəmədən (s) eşitdim ki, hə kəs iyimi il azan desə, Allah qiyamətdə onu səmanın nuu kimi palaq halda gətiə.” /Haqq eşqinin nuu damsa qəlinə, /Günəş də həsətlə oylana sənə. /Dedim Allah sənə əhmət etsin, yenə de. /Dedi “Peyğəmə (s) uyudu “Hə kəs on il azan desə, Allah onu öz dəgahında İahim dəəcəsində məşhu edə.” /Dedim Yenə də desənə. /Dedi “Peyğəmə (s) uyudu “Hə kəs i il azan desə, Allah onu qiyamətdə Ühüd dağı qədəincə günahı olsa da, ağışlanmış halda gətiə.” /Dedim Yenə de. /Dedi “Dediyimi yadda saxla, ona əməl et və Allaha ümidva ol. Peyğəmə (s) uyudu “ Hə kəs Allah yolunda, imanla ilahi mükafat üçün, Allaha yaxınlıq məqsədi ilə i namazın azanını desə, Allah onun ötən günahlaını ağışlaya, gələcək xətaladan qouya, ehiştdə şəhidlələ qonşu edə.” /Dedim Eşitdikləinin ən yaxşısını de. /Dedi “Vay olsun sənə, ey cavan! Könlümün telini qıdın! − Sona ağladı. Mən də ağladım, qəlim yandı. O davam etdi − yaz, Allahın adı ilə. Peyğəmə (s) uyudu “Allah qiyamət günü hamını i yeə toplayacağı vaxt mələkləi ayaqla və nu nişanələlə azançılaa doğu göndəəcək. Azançıla qiymətli daşlala əzədilmiş atlaa süva olu, azan deyələ.” /ilalı yenidən ağlamaq tutdu. Mən də ona qoşuldum. Sakitləşdikdən sona ağlamağının səəini souşdum. Dedi /“Həiim Məhəmməddən (s) azan, azançının savaı, onun ehiştdəki yei haqqında eşitdiyim sözləi yadıma saldın. Sona mənə axı dedi “Əgə azançı ola ilsən, ölənədək u işi davam etdiə ilsən, u vəsflə dünyadan gedə ilsən, işə aşla...” http//www.sitayn.com