Öbəy ibni Kəbin şəxsiyyəti necə idi?
Öəy ini Kəə İslam Peyğəməinin (s) ən məşhu səhaələindən və Quan qailəindən və Quanın qiaət fənnində mütəxəssis oludu.[1] /O ütün müsəlmanlaın yanında istə şiə istəsə də sünni ehtiama sahidi.[2] /Şiə mənələində ondan məhdud əvayətlə va və ical elminin öyükləi, onu Allah əsulunun səhaələindən və vəhy katiləindən ililə.[3] Ondan nəql olmuş əvayətləə diqqət edəkən, onun Əhli- eytə (ə) və məxsusən İmam Əliyə (ə) qaşı sahi olduğu məhəəti və sədaqəti gömək olu. /O cümlədən o əvayətlə ki, şiə mənələində qalı, İslam Peyğəməinin (s) canişinliyi hadisələində onun əyanatıdı ki, qətiyyətlə camaat üçün Qədi- xum hadisəsini misal vuu və xilafət haqqında Peyğəməin (s) əvayətləini onlaa nəql edi və onlaa xilafəti qəs edənləin əleyhinə dəlillə gətiidi. /Təəsi \"Ehticac\" kitaında Öəy ini Kəin əyənatını geniş şəkildə nəql edi ki, xülasə olaaq ondan əzi hissələə olu \"Əu əkiin- cümə günü amazan ayının əvvəlində- xütəsindən sona Öəy ini Kəə qalxı u cü çıxış etdi Ey mühaci dəstə ki, Allahın azılığını nəzədə tutu və Quanda Allah təəfindən təiflənmisiz və ey Ənsa ki, iman şəhəində məskən seçmisiz və u cəhətə göə Allah Quanda sizdən təif edidi, unutmusunuz ya özünüzü unutqanlığa vumusunuz, əhdi peyman dəyişmisiniz yoxsa dini, ya alçaqlığı ixtiya edi (seçi) ya aciz olmusunuz? /Məgə siz unutmusunuz ki, Allah əsulu (s) (Qədi- xum günün) də sizin aanızda qalxı Əlini sizin hamınızın qaşısında saxlayı və uyudu \"Hə kəs ki, mən onun mövlasıyam Əli onun mövlasıdı və hə kəs ki, mən onun nəisiyəm Əli onun Əmiidi\"?! Məgə yaddan çıxamısız ki, Allah əsulu (s) ona uyudu \"Ey Əli sənin məqamın mənim yanımda Musanın yanında Haunun məqamı kimidi məgə u ki, məndən sona heç i Peyğəmə yoxdu. /Məndən sona ümmətin səndən itaəti, onlaın sağlığımda məndən itaəti kimi, vacidi\"? /Məgə Peyğəməin u sözünü unudmusunuz ki, uyudu Hə vaxt sizin aanızda olmadım və Əlini sizə xəlifə etdim özüm kimi i nəfəi sizin üçün qoymuşam\"? /Yaddan çıxamısınız ki, Peyğəmə (s) vəfatından qaaq, izi Fatimənin (s) evinə yığı və uyudu öyük Allah Musaya vəhy uyudu ki, ailədən i qadaşını seç və onu nəi qəa ve və onun ailəsini öz övladlaını et ki, onlaı hə əladan qouyu və hə şəkk və şühədən pak edim. Musa Haunu qadaşlığa seçdi və onun övladlaını özündən sona əni İsailin əhələi etdi. İndi Allah mənə vəhy uyudu ki, (Hauna nisət Musa kimi) Səndə Əlini qadaşlığa seç və onun övladlaını öz övladlaın kimi hesa et. (Ümmətin İmamlaı qəa ve) ki, mən onlaı Haunun övladlaı kimi pak etdim, ilin ki, mən nüuvvəti səninlə ey Peyğəmə xətm etdim və səndən sona heç i Peyğəmə olmayacaq\" və o övladla həmin hidayət olmuş İmamladıla. And olsun Allaha ki, siz Peyğəməin vəfatından sona əhd və peymanı sındıdınız və onun itəti məsələsində ixtilafa düşü və digələi u məsələdə öz nəzə və əyləini ətəyindən yapışdıla\".[4] /u mətlələin hamısı Öəy ini Kəəin vilayətini qəul etməsini göstəi ki, Peyğəməin (s) sifaişiylə İmam Əli (ə) haqqında möhkəm olu və aşqalaını da u işə həvəsləndiidi. Öəy ini Kəə Peyğəməin vəfatından neçə il fasilə ilə dünyadan getdi. Onun vəfatının zamanı ixtilaflıdı; i dəıstə onun vəfatını Osmanın zamanında ili, amma İni həcə \"Əlisaə\" kitaında qail oludu ki, o Öməin xilafəti dövündə və hicətin 22- ci ilində vəfat edidi.[5] /Sonda xatıladııq ki, Öəy ini Kəədən şiə mənələində çoxlu əvayətlə yoxdu, ona göə onun əvayətləi haqda Əhli- eytdən (ə) xüsusi i nəzə tapılmayı. / /[1] - İni Ədül- i, Əlistia fi Məifətil- əsha, cild 1, səh 65, Daul- cəlil, eyut, 1412 hici qəməi. /[2] - unun kimi ki, əhli- sünnət mənələində əyan oludu ki, ikinci xəlifə ona \"Seyyidül- müslimin\" ləqəini veidi; . K. İni Əsi, Əsədul- ğaəh, cild 1, səh 61, daul- fiki, eyut, 1409 hici qəməi. /[3] - Əllamə Hilli, ical kitaı, səh 22, Daul- zəxai, Qum, 1411 hici qəməi. /[4] - Təəsi, Fəzl ini Həsən, ehticac, Mazandaanın təcüməsi, cild 1, səh 254- 260, intişaati İslamiyyəh, Tehan, 1381 hici şəmsi. /[5] - Əsqəlani, İni Həcə, Əlisaə, cild 1, səh 181, Daul- kutuul- elmiyyəh, eyut, 1415 hici qəməi. islamquest.net