Quran nəzərindən seçilmiş xalqın xüsusiyyətləri nədir?

u sualın cavaında i neçə məsələni qeyd etmək lazımdı /1. Quani-kəimdə “seçilmiş”, “fəzilət veilmiş”, “əzizlənmiş” və s. kimi kəlmələ gəlmişdi. /2. Quanda “səfvət” – “seçilmiş” kəlməsi peyğəmələ və ilahi övliyala aəsində işlədilmişdi “Həqiqətən Allah Adəmi, Nuhu, İahimin və İmanın xanədanını aləmdəkiləə üstün etdi.”[1] /3. Kəamət, əzizlənmək və fəzilət aəsində demək lazımdı ki, Quan teminində iki növ kəamət və fəzilət vadı /a) Təkvini kəamət. Yəni insanlaın yaxşı və ya pis əməlləinə nəzə yetimədən Allah-taalanın onlaa vediyi nemətlə. elə ki, u nemətləi aşqa valıqlaa veməmişdi. Quanda uyuulu “iz Adəm övladlaına kəamət ağışladıq (əzizlədik), onlaı quuluqda və dəyada (am olunmuş minikləə) mindidik və onlaa müxtəlif pak uzilə vedik, onlaı xəlq etdiyimiz valıqlaın çoxundan üstün etdik.”[2] u aədə Quan ayələi olduqca çoxdu. /) Əxlaqi kəamət və fəzilət. Yəni əndələin yaxşı əməl əncam vedikləinə göə mükafat ünvanı ilə veilən nemətlə, üstünlüklə və fəzilətlə. Quanın i çox ayələi u növ fəzilətə və kəamətə işaə edi “Ey insanla! iz sizi i kişidən və i qadından xəlq etdik, sizi müxtəlif tayfa və qəilələ qəa vedik ki, i-iinizi tanıyasınız. (unla imtiyaz və fəzilətin meyaı deyildi, əksinə) Allah dəgahında ən əziz olan şəxs ən çox təqvalı olanınızdı. Allah elmli və agahdı.”[3] (u əxlaqi fəzilət və kəamət Allah dəgahında təqvalı olandan sona əndələə veili.) /4. Təkvini kəamət və fəzilət özünün düzgün yolunda istifadə edilmədikdə insanın nicat və iftixaına səə olmaz, əksinə onun ədəxt və xa olmasına da səə olacaqdı. una göə də Quani-kəim i neçə yedə əni-isail tayfasının fəzilət və üstünlükləini əyan edəək uyuu “Ey əni-isail! Sizə vediyim nemətləi xatılayın (həmçinin unu da xatılayın ki,) sizi aləmdəkiləə üstün etdim.”[4] Digə təəfdən i çox hallada u tayfanı o qədə məzəmmət etmişdi ki, heç i aşqa tayfanı u qədə məzəmmət etməmişdi. Onlaın məzəmmətləi danaya pəəstiş etmək, Allah kəlamını təhif etmək, peyğəmələi təkzi edi qətlə yetimək və s. u çikin və yaamaz əməlləin nəticəsində ağı əzalaa və cəzalaa düça oldula ilahi saiqənin (səmavi əlanın) nazil olması, meymuna və donuza çevilmələi, onlaın i qupunun qiyamətə qədə müxtəlif əzalaa və cəzalaa düça olması və s. u aədə əlavə dəqiq məlumat almaq üçün aşağıdakı ayələə müaciət edə iləsiniz “əqəə” 51, 55, 65, 87, 91, 92, “Ali-İman” 21, 118, 112, “Nisa” 153, 156, 157, “Maidə” 60, “Əaf” 167. /Deməli, u ayələdə mütəal Allah Özünün təkvini kəamət və nemətləini əyan etmək və Öz işini təifləmək məqamındadı, nəinki əni-isailin işini təifləmək, fəzilət və kəamətin ixtiya üzündən olan yaxşı əməlləindən sona onlaa veilməsini demək. /5. Quani-kəim i çox quplaı təifləmişdi ki, onlaın əziləini qeyd ediik /a) Həzət İahim (əleyhis-salam) və onun din və məamına tae olanla. /Quani-kəim onlaı önək ünvanı ilə iəli çəki və uyuu ki, o həzət öz qövmünə dedi “iz sizdən və Allahdan aşqa (pəəstiş etdiyiniz) məudladan ezaıq (nifət ediik) və onlaa qaşı kafi olduq. Yeganə Allaha iman gətiəcəyiniz vaxta qədə izimlə sizin aanızda düşmənçilik davam edəcəkdi!”[5] /) Həzət Məhəmməd (səlləllahu əleyhi və alih) və onun din və məamına tae olanla. /Quani-kəim onlaın xüsusiyyətləini elə əyan edi “Məhəmməd Allahın göndədiyi Peyğəmədi. Onunla olanla (iman gətiənlə) kafilə qaşısında sət, öz aalaında isə mehiandıla. Onlaı hə vaxt üku və səcdə halında göəsən, daim Allahın məhəmət və azılığını istəyilə. Onlaın əlamətləi – səcdənin təsiindən üzləində aşka göünü. u onlaın Tövatda və İncildə olan vəsfləidi. Eynilə öz pöhələini çıxatmış i əkin sahəsinə ənzəyi, sona möhkəmlənənə qədə onu gücləndii ki, öz ayağı üstündə dayansın, o qədə inkişaf etsin ki, əkinçiləi heyətə salsın. unun səəi odu ki, kafiləi qəzələndisinlə. (Amma) onladan iman gətii yaxşı işlə göənləə Allah ağışlanmaq və öyük mükafat vədəsi vemişdi.”[6] /v) Əshai-kəhf. Quani-kəim onlaı elə vəsf edi /“Onla Pəvədigaa iman gətiən cavanla idilə. iz də onlaın hidayətləini atıdıq, qəlləini möhkəmlətdik, o zaman ki, ayağa qalxı dedilə “izim Pəvədigaımız – yein və göyün Pəvədigaıdı. Heç vaxt Ondan qeyi i məuda pəəstiş etməik. Əks halda, haqdan uzaq olan sözlə demiş olaıq.”[7] /q) Peyğəməin (səlləllahu əleyhi və alih) dövündə olan mühaci və ənsa. /Quan onlaı elə vəsf edi “İman gətii hicət edən və Allah yolunda cihad apaanla, eləcə də (mühaciləə) pənah vei kömək edənlə həqiqi möminlədi və onla üçün (Allahın əhməti və) ağışlanmaq və layiqli uzi vadı.”[8] /ğ) Hizullah – Allahın dəstəsi. /Quan onlaın xüsusiyyətləini elə əyan edi “Allaha və qiyamət gününə iman gətiən elə i qövmü tapmazsan ki, Allahın və əsulunun düşmənləi ilə dost olsunla, hətta onla (düşmənlə) özləinin atalaı, övladlaı, qadaşlaı və ya qohum-əqəalaı olsala elə. Onla həmin şəxslədi ki, Allah imanı onlaın qəlləinin səhifəsinə yazmışdı və Öz nahiyəsindən olan i uh ilə onlaı qüvvətləndimişdi. Onlaı (qiyamətdə) ağaclaının altından sula axan ehişt ağlaına daxil edəcəkdi və oada əədi olaaq qalacaqla. Allah onladan, onla da Allahdan azıdıla. Onla Allahın dəstəsi – hizullahdı. ilin ki, yalnız Allahın dəstəsi qali və qutuluşa nail olanladı.”[9] /d) Allah təəfindən ye üzündə xilafət vədəsi veilən möminlə və saleh insanla. /Allah onlaı vəsf edəək uyuu \"Allah sizlədən olu iman gətiən və layiqli iş göən şəxsləə vədə vemişdi ki, mütləq onlaı ye üzündə xəlifələ qəa veəcəkdi, necə ki, sizdən qaaq (elə əməl sahii) olanlaı xəlifə qəa vemişdi; eləcə də sizə mütləq qüvvət və imkan veəcək, dinləini onla üçün əyənəcək, hökmən onlaın qoxusunu əmin-amanlığa çeviəcəkdi ki, yalnız Mənə iadət etsinlə, heç i şeyi Mənə şəik qoşmasınla. Hə şəxs undan sona küf edəsə, onla fasiqdilə (Allahın fəmanımdan çıxanladı).\"[10] /elə nəticə alııq ki, seçilmiş ümmət o kəslədi ki, peyğəmələə tae olaaq Allahın göstəişləinə əməl etsinlə. / /[1] “Ali-İman” suəsi, ayə 33 /[2] “İsa” suəsi, ayə 70 /[3] “Hücüat” suəsi, ayə 13 /[4] “əqəə” suəsi, ayə 47 və 122, “Əaf” suəsi, ayə 140 /يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُواْ نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ /[5] “Mümtəhinə” suəsi, ayə 3 /[6] “Fəth” suəsi, ayə 29 /[7] “Kəhf” suəsi, ayə 13-15 /[8] “Ənfal” suəsi, ayə 74, “Tövə” suəsi, ayə 20 /[9] “Mücadilə” suəsi, ayə 22 /[10] \"Nu\" suəsi, ayə 55