Təvəkkül neçə cür olur?
Nə zaman çətinliyə düşsək, fiki təzimizə və əməlləimizə diqqət edi göüük ki, Allahı nə qədə zəif hesa etmişik. Haluki, zahidə Onu qüdətli və əzəmətli hesa ediik. Lakin atində tamamilə aşqa cü əməl ediik. (Teyan) /u, o Allahdı ki, üəyimizdə ona etiqad əsləyiik. Ancaq əməldə hüzuunu və iştiakını əngsiz iliik. Yəni, təvəkkül həqiqi mənada həyatımıza daxil olmamışdı. Allah uyuu “Məgə Allah əndəsin(in işləin)ə kifayət deyil?! Və səni Ondan qeyisi ilə qoxudula. Allah kimi azğınlıqda oşlasa, ona əsla i yol göstəən olmaz”. (“Zumə” 36). /Loğman övladına nəsihət veən zaman uyuu “Ey oğlum! Kim Allahın soağını alsa, Onu tapmaz ki? Kim Allaha pənah apasa, ancaq Allah onu müdafiə etməz ki? Kim Allaha təvəkkül etsə, ancaq Allah ona kifayət etməz ki?”. /Feyz Kaşanı uyuu ki, təvəkkül üç cüdü “ii odu ki, sən Allaha etiqad əsləyəsən və u zaman sənə təqdi olunan sənə çata. İkincisi - yadım və köməyə göədi. Əgə sən Haqq yolunda yadım etmisənsə və ya u yolda vuuşmusansa, Allahın yadımına inamın olsun. Üçüncüsü isə udu ki, uzi və hacət zamanı təvəkkül edəsən. Allah Təala zəmanət vei ki, u zaman sənin iadətin və itaətin üçün lazım olan xidməti hazı edəcəkdi. /Ona göə də hə kimin təvəkkülü olmazsa, iadətdə istə-istəməz diqqəti aşqa yeə gedə. Loğman oğluna nəsihət veən zaman uyuu “Ey oğlum! İnsanlaın əlində olandan məyus ol və Allahın vədinə etimad et! Sənə vaci uyuduğuna göə çalış və ütün işləində Allaha təvəkkül et ki, kifayət edə”. /İmam zaya (ə) təvəkkülün ölçüsü haqqında sual veilə və Həzət (ə) uyuu “Allahdan aşqasından qoxmamaq”. /Səmaə ini Mehan nəql edi ki, İmam Sadiqin (ə) xidmətində idim və Həzətin (ə) dostlaı da oada idi. Ağıl və cəhalətdən söz düşdü və Həzət (ə) öz səhaələinə uyudu “Ağlı oudusu ilə, cəhaləti də odusu ilə tanıyın ki, hidayət olasınız. Allaha təvəkkül və (unun) qaşısında həislik duu”. /Əgə valığımızda həislik hiss ediiksə, deməli təvəkkül hissimiz zəifdi. İmam Əli (ə) uyuu “Hə kim saahkı günün uzisinin qəmini çəkə, heç i zaman xilas olmaz”. /u öhandan nicat yolu – uzi qanununa etiqad əsləməkdədi. Hə kəs ili ki, saahın uzisi saah gələ. Ona göə də u gün onun olmamasına göə nigaan olmasın. /İnsanın öz həyatından naazı olmasının səələindən ii udu ki, ütün ömünün qəmini i halda çəkə. u zaman indiki zamanı dözülməz və əziyyətveici ola. İndi və u gün ütün ömün qəmini çəkməyə dəyməz. Şühəsiz ki, u insanla mütləq uhi xəstəlikləə düça olala. Nəticədə u dünyalaını da cəhənnəmə çeviələ. Çalışqan insan saahına göə nigaan olmamalıdı. Allaha təvəkkül edəək, səyini davam etdiməlidi. /İnsan elə ili ki, ahat yaşaması üçün daha çox pul qazanmalıdı. Nəticədə u meyl insanı daha çox xəcləmək və daha çox şeylə istəmək kimi həvəsləə gətii çıxada. İnsan ütün qüvvəsini u yolda xəcləməyə aşlaya. Elə ilə ki, u yolla daha çox uzi qazana iləcəkdi. Məgə həislik insanın uzisini atıa iləmi? /İnsan hə nə qədə həis olasa, o qədə də ahatlıq və hüzudan uzaqlaşa. Həisin getdiyi yol, onu ahatlıq vadisinə çatdımaz. Nəinki ondan faydalanmaz, əlkə əlində olduqlaını elə itiə ilə. Həis insan dünya və axiət ləzzətindən məhum ola. İmam Sadiq (ə) uyuu “Əgə insanın uzisi ölünüsə, həislik nə üçündü?”. /Cəayil (ə) təvəkkülü u cü mənalandımışdı “unu ilmək ki, məxluq nə ziyan vuu və nə də fayda vei, nə i şey vei və nə də i şeyin qaşısını ala ili və insanladan ümid gözünü çəkməkdi”. /Allah Təala izləi təvəkkül əhlindən qəa vesin. Deyele.og