İslam dininə görə dost seçməyin meyarları nələrdir?
İnsan lap kiçik yaşlaından ahıl yaşlaına qədə fiti və təii cəhətdən dosta ehtiyac duyu. Dost onu tənhalıqdan xilas edi. Ona göə də i dostun insan həyatındakı yei xüsusidi. İmam Əli (ə) dostluğun ədəi və qaydası haqqında danışmış və izləə tövsiyə vemişdi ki, onlaa işaə edəcəyik. (Teyan) /İmam Əli (ə) dostlala münasiətdə əzi məsələləin iayət olmasını zəui hesa etmişdi. / /1. Allaha xati dostluq. /Dost o zaman dəyəli olu ki, Allah üçün olsun. Dost o zaman etimad olunasıdı ki, insanı mənəviyyata təəf apasın. O dostluqla ki, gözəlliyə, məqam və səvətə göə quula, onla aadan gedən zaman qııla və dostluq da sona çata. Ona göə də axiətə inanan və vaciatlaını yeinə yetiənlədən aşqası ilə dost olmayın. O kəsləin ki, hədəfi ancaq dünyadı, sizi də qəflətə sala ilə. İmam Əli (ə) uyuu “O dostluq və məhəət ki, Allah Təalanın zatından aşqa şeylə üzəində quuludu, yolunu azmaqdı və ona söykənmək mümkün deyildi”. / /2. Dostunu imtahan et, sona seç. /İslam dini hökm edi ki, mömin insan dost seçən zaman dəqiq olmalıdı. Əgə kiminləsə dost olmağı planlaşdıısa, əvvəl onunla ünsiyyət qusun və əxlaq və təfəkküü ilə tanış olsun. Sona da onu müxtəlif sahələdə imtahana çəksin. u imtahandan sona əgə onu una layiq iləsə, onunla dost olsun. İmam (ə) uyuu “Dostundan o zamana qədə ki, imtahana çəkməmisən, amanda olma”. / /3. Dostu ilə aşkada və gizlində eyni olmaq. /İnsan o cü ki, dostu ilə zahidə səfa ilə əfta edi, o, olmayan zaman da ona qaşı məhəət əsləməlidi. İmam Əli (ə) uyuu “Düzgün dost o kəsdi ki, gizlini düzgün ola”. / /4. Qaşılıqlı hömət. /Qeyd edək ki, Züey əhdinə xilaf çıxan zaman Həzət Əli (ə) onun hömətini saxlamış və uyumuşdu “Zuey elə ili ki, əli ilə eyət etmişdi, üəyi ilə deyil. Ona göə də izimlə eyəti etiaf etmişdi. Ancaq eyəti inka etməyi iddia edən - üəkdi. O, gəək u iddiasına aydın i süut gətisin, ya da əvvəlki eyətinə qayıtsın”. / /5. i-iinə yadım etmək. /İki dost gəək daima i-iinə yadım və kömək etsin. Çətinliklədə i-iini tək qoymasınla. İmam (ə) uyuu “O zaman ki, dostluq sait oldu, i-iinə kömək etməsi lazımlıdı”. / /6. Təşviq etmək. /İmam (ə) daima öz dostlaını təşviq edidi. Misal üçün, Cəməl döyüşündən sona uyumuşdu “Siz Kufə əhli! Mənim haqq və din qadaşlaımsınız. Sizin vasitənizlə mənə axa çeviənlələ vuuşuam”. / /7. Dost haqqında sözgəzdiənləə qulaq asmamaq. /Təiidi ki, dostluğun möhkəm olması ətafda olanlaın paxıllığına səə olu. Onla da u dostluğa ziyan vumaq üçün söz gəzdiilə. İmam (ə) izə onlaın sözünə qulaq asmamağı tövsiyə edi və uyuu “Hə kim sözgəzdiənin adınca gedə, dostluğunu məhvə təəf süükləyə”. / /8. Dostun eyləini özünə söyləmək. /İnsan özü üçün yaxşılıqlaı istədiyi kimi, dostu üçün də istəməlidi. Ona göə də əgə dostunun hansısa eyi vasa, unu onun özünə mülayim i dillə deməlidi. İmam Əli (ə) uyuu “Səmimi dost o kəsdi ki, sənə eyləinə göə nəsihət edə. Səni özündən üstün ilə”. / /9. Mehian olmaq. /Dost gəək öz dostuna qaşı mülayim və mehian olsun. Onunla qaşılıqlı anlaşsın. /unla – İmam Əlinin (ə) izə tövsiyə etdikləi idi. Əgə u məsələləə iayət etsək, şühəsiz ki, dostluğumuz uzunmüddətli və möhkəm ola. Deyele.og