Əxlaqla bağlı problemləri həlli üçün mühüm tövsiyələr nələrdir?

Əxlaq ilə şəxsiyyətin i-ii ilə sıx əlaqəsi vadı. İnsan şəxsiyyəti - insanın uhi, hissi, fiki, əfta fəaliyyətləindən iaətdi. İnsanın mühüm sifətləindən ii udu ki, şəxsiyyəti müxtəlif şəkilləə düşmək qailiyyətinə malikdi. İnsan elə xəlq edilmişdi ki, azad və agah halda özü yolunu seçə ilə və həmin yolda öz şəxsiyyətini fomalaşdıa. əs əxlaq polemləinin üuzə olmasının səələi nədi? (Teyan) /1. Mədəniyyətə edilən hücum. /Hegemonla u gün u nəticəyə gəli çatıla ki, i ölkəyə nüfuz etməyin ən ahat yolu - mədəniyyətinə nüfuz etməkdi. Onla öz dəyələini həmin cəmiyyətdə təliğ edi, qiymətə mindiələ. Həmin millətin meyalaını dəyişi, öz meyalaını yeinə qoyala. Ona göə də u ölkədə öz istədikləini edi və gələcəyə də ümid əsləyilə. Mədəniyyətləə hücum edənlə ilk əvvəl səy edələ ki, yeni nəslin meyl və əqidəsini süstləşdisinlə. Sonakı məhələdə puç hədəfləini qoyu onu insanlaın gözündə əzəməyə çalışala. Nəsil əcnəilədən asılı olaaq təiyə olmağa aşlaya. Taixi nümunələ göstəi ki, mədəniyyətləə edilən hücum ancaq izim əsə aid deyildi. unun nümunələinə İslam dininin əvvəlində də ast gəlmək oladı. Hətta aşqa dinlədə də u hücumu müşahidə etmək ola. Mədəniyyətləə hücum zamanı heç i həi qüvvəyə ehtiyac qalmı, ancaq uzun müddətli i possesdi. Kök ata və qalıcıdı, dəqiq poqam üzə həyata keçiilə. u işi səssiz və gizli şəkildə yeinə yetiələ. Quanlaı daha çox cavanla ola. /2. Dost tapmaq və ünsiyyət. /Həzət Peyğəmə (s) uyuu “Hə kəs dostunun dinindədi”. Mənası udu ki, əgə siz kiminləsə dost olusunuzsa onun əqidəsini də qəul etmiş olasınız. Dostun əfta və əxlaqı da sizə iaşa təsi qoya. Misal üçün zülm etməsi, yalançı tanılaa pəəstiş etməsi, xüafatın adınca getməsi, dünyapəəstliyi, yalançılığı kimi. Ona göə də dostla ünisyyət qumaq mühüm məsələdi. Ailə aşçısı una xüsusi diqqət etməlidi. /3. Peşə. /Nə zaman i cəmiyyətdə ekaçılıq hökm süəsə, fəsadın izləi də göünməyə aşlaya. ekaçılıq özü ilə uhi fəsadla gətiə və insanı aqessiv edə. İnsan cəmiyətdə özünü lazımsız hiss edəsə, öz ehtiyaclaını ödəyə ilməzsə - yanlış yollaa üz tuta. Həzə Peyğəmə (s) uyuu “O kəs ki, (yaşayışının) ağılığını aşqasının üstünə ata, məlundu”. /4. Ümumi mühit. /İstə təhsil mühiti olsun, istəsə də iş mühiti - insana təsi qoya. Cahil, eka, əxlaqsız insanlala əlaqə saxlamaq insan əftaına mənfi təsi qoya. /5. Yoxsulluq. /İslam dini yoxsulluğu əyənmi. O kəs ki, öz yaşayışının xəcini çıxatmağa iadə etməz, ütün insani dəyələi əldən vemiş ola. Yoxsulluq mənəviyyat qapılaını da ağlaya. Ac və paltaı olmayan i insan Allahın istəiyi kimi iadət edi, hüsni-əxlaqa malik ola ilməz. Əgə insanın itidai ehtiyacı təmin edilməzsə, təhsil və əxlaq üçün füsəti olmaz. Ələttə ki, insan iadə və səy etsə, amma kasılığa qali gələ ilməsə - u, aşqadı. /6. Həyatda nümunə və önəyi olmaması. /İnsan elə i valıqdı ki, özündən üstün olanlaı nümunə və önək edə. iz müsəlmanla üçün də əziz Peyğəməimiz (s) və Məsum İmamlaımız (ə) nümunədilə. Ancaq əgə insanın önəyi yolunu azmış ii olasa, u zaman özü də yolunu aza. /eləliklə deyə iləik ki, əxlaq polemləi müxtəlif səələdən üuzə veilə ilə ki, onlaı aadan qaldıı, qaşısını almağa çalışaq. Deyele.og