İnsafın 3 tərkib hissəsi hansilardir?

span style="font-familyAial"Insaf i kəlmədi ki, ədalət və ehsan mənasını vei. İnsaf – havayi-həvəsin deyil, dinin adınca getməkdi. İnsanfın yolu - Allah Kitaının yoludu. İnsafın yolu - Peyğəmə (s) sünnətinin yoludu. İnsaf mövzusunda izim üçün önək olan kəslə - Peyğəmə (s) və Məsum İmamladı (ə). /“Şühəsiz, Allah (fədi, ailəvi və ictimai) ədaləti, yaxşılıq etməyi və qohumun (özününküləin və Peyğəməin (s) məsum qohumlaının) haqlaını əda etməyi əm edi və çox çikin günahladan, xoşagəlməz əməllədən, zülm və həddi aşmaqdan çəkindii. Sizə öyüd vei ki, əlkə iət götüdünüz”. (“Nəhl” 90). / /İmam Əli (ə) u ayədə adı çəkilən ədaləti insaf adlandımışdı. /unu qeyd etmək lazımdı ki, həyatın hə i sahəsində insafa iayət etmək çox çətin i işdi. İmam Sadiq (ə) uyuu “Sizi Allahın xəlqinə vaci etdiyi ən ağı vəzifəyə agah edimmi?”. Sona üç mövzunu əyan edi ki, onladan ii də insanlaa qaşı insaflı olmaqdı. / /İmam Sadiqin (ə) səhaələindən ii olan Ədul Əla deyi “İmamın (ə) xidmətinə getdim və din qadaşlaının hüququ haqqında olan sual məktuunu Həzətə (ə) təqdim etdim. İmam (ə) oada yazılmış ütün suallaa cava vedi, din qadaşlaının hüququ sualından aşqa. Mədinədən çıxmaq istəyən zaman xudafizləşmək üçün İmamın (ə) xidmətinə getdim, ona dedim “Mənim sualıma cava veməmisiniz?”. Həzət (ə) uyudu “Qoxuam ki, həqiqəti deyim, ancaq siz əməl etməyəsiniz. Dindən xaic olasınız”. u zaman uyudu “Allah əndələinin ən ağı vəzilfəi üç şeydi /1. Özünlə insanla aasında insafa iayət etmək. Din qadaşınla elə əfta et ki, səninlə də u cü əfta etməsini istəyədin. /2. Malını din qadaşlaından əsigəmə və onlaa qaşı xeyixah ol. /3. Hə i halda Allahı yada sal. Allahı yada salmaqda məqsəd o deyildi ki, davamlı olaaq “Sühənallah”, “Əlhəmdulillah” desin. əlkə məqsəd udu ki, əgə haam malla qaşılaşsa, Allahı yada salsın və həmin işi göməsin”. / /İnsaf - məkaim əxlaqdan olu, üç hissəyə ölünü Allahla insaf, insanlala insaf, özünlə insaf. / /1. Allahla insaf. /İmam Əli (ə) Malik Əştəə tövsiyə edi ki, Allah Təala ilə insafla əfta qusun. “Allahla insaflı ol”. Əllamə Məclisi u cümlənin şəhində uyuu “Məqsəd udu ki, Allahın qoyduğu vəzifəni yeinə yetiəsən”. /İni Əi Hədid yazı “Məqsəd udu ki, o şeyi ki, din və ağıl vaci etmişdi, yeinə yetiəsən”. /eləliklə deyə iləik ki, Allahla insaflı olmaq o deməkdi ki, İlahi vəzifələi yeinə yetiək. İnsanın Allah qaşısında vəzifəsi çoxdu, ancaq onladan üçünə işaə edək / /a). Həya. İnsanın Allah qaşısındakı vəzifələindən ii - Onun hüzuunu qoumaqdı. İnsan fiti olaaq hə i nazidən (müşahidə edəndən) həya edə. Onu göənin hüzuunda çikin iş göməyə cüət etməz. Ona göə də insanla çikin işi həmişə xəlvət yelədə göülə. İnsanla sevələ ki, onla olan yedə onlaa hömət edilsin. Onla olan yedə nalayiq işlə göməsinlə. Çünki əks halda ona qaşı insafsızlıq edilmiş ola. Həmçinin o kəs ki, günah edə, Allaha qaşı insanfsızlıq etmiş ola. Çünki ya Onu hazı hiss etmilə, ya da hüzuuna əhəmiyyət vemilə. Hə i halda haqqını zay etmiş olala. Ona göə də Allaha qaşı insanflı olmağın yollaından ii - Müqəddəs Zatından həya etmək və günahı tək etməkdi. / /). iza. Allah Təala Öz əndələi üçün ancaq xeyi və yaxşılıq istəyə. O zaman ki, insan aşqasına məsləhət veə, etiaz və naazılığına əhəmiyyət veməz. Ona göə də xeyixahdı. Məsləhət veən istəyə ki, onun sözləini qəul edi, ona təşəkkü edəsən. Deməli, Allaha qaşı insaflı olmağın yollaından ii də Allahın insan üçün təqdi etdiyi hə i şeyə azı olmaqdı. / /c). Şükü. İnsan istəyi ki, i nəfəə ehsan edən zaman ona təşəkkü etsinlə. Çünki əks halda ona qaşı insafsızlıq ola. Allah insanlaa o qədə nemət vemişdi ki, saymaqla itməz. Allahın nemətləinin çoxunu onu əldən veən zaman tanıyııq. Deməli, Allaha qaşı insanflı olmağın yollaından ii də - Ona vediyi nemətləinə göə şükü etməkdi. / /2. İnsanla insaf. /İmam Əli (ə) Malik Əştəə yazı “Öz təəfindən, yaxın qohumlaın təəfindən və sevdiyin insanla təəfindən camaatla insafla əfta et. Əgə insaf etməsən, zülmə düça olasan”. /İnsanlala insaflı olmaq odu ki, insan özü və aşqalaı aasında hökm çıxatmaq istəyən zaman onlaın haqqını etiaf etsin və aşqalaının haqqını öz xeyiinə zay etməsin. İmam Əli (ə) İmam Həsənə (ə) vəsiyyət veən zaman uyuu “Oğlum, özünü aşqalaı ilə əftada meya qəa ve və hə nəyi ki, özün üçün sevisən, aşqalaı üçün də sev. O şeyi ki, özün üçün əyənmisən, aşqalaı üçün də əyənmə. Necə ki, aşqalaının sizə zülm etməsini sevmisən, sən də heç kimə zülm etmə. aşqalaına yaxşılıq et, necə ki, aşqalaının sənə yaxşılıq etməsini istəyiən. Onladan hə nəyi çikin ilisənsə, özündə də çikin il. ilmədiyin şeyi demə, axmayaaq ki, ildikləin az olsa elə. O şeyi ki, sənə deyilməsini sevmisən, aşqalaına demə”. Yəni, özünüzü davamlı olaaq aşqalaının yeində fəz edin. / /3. İnsanın özü ilə insaflı olması. /İnsanın özü ilə insaflı olması iki təəflidi ii təəfdə insanın əql qüvvəsi və o ii təəfdə isə nəfsi duu. Ağıl çalışa ki, qəzə və şəhvət qüvvəsini əmi altına salsın. Qəzə və şəhvət çalışa ki, ağıl onu azı salmaq yolunda xidmət etsin. Həqiqətdə isə ağıl qəzə və şəhvətə əhəlik etməli və idaəni əlinə almalıdı. Ona göə də qəzə və şəhvət aqil qüvvəsini inka edəək ona zülm edə ilə. Ya da onu etiaf edəək ona qaşı insaflı ola ilə. eləliklə özünlə insaflı olmaq odu ki, gəək nəfsindən insafı alasan. /İmam Əli (ə) Malik Əşətə yazı “Özünü əziz tut ki, ağlaatmaz iş göməyəsən. Çünki özünü əziz tutmaq odu ki, nəfsi sevdiyini sən sevməyəsən. İnsafı ondan əsigəyəsən”. /Ona göə də özünlə insaflı olmaq odu ki, insan nalayiq işlədən uzaq olsun və ağlı və dini vəzifəsini düzgün yeinə yetisin. Deyele.og//span